Кіріспе

Канаданың азшылық үкіметі 2006-2008 жылдар аралығында.

Канаданың 39-шы Парламенті 2006 жылдың 3 сәуірінен 2008 жылдың 7 қыркүйегіне дейін қызмет етті. Парламент құрамы 2006 жылғы 23 қаңтардағы федералды сайлау қорытындысымен айқындалды және отставкаға кетулер мен қосымша сайлауларға байланысты аздаған өзгерістерге ұшырады.

Либералды көшбасшылық

Сайлау науқаны кезінде либералдық партияның көшбасшысы сол кездегі премьер-министр Пол Мартин болды. Сайлау қорытындысы жарияланғаннан кейін Мартин отставкаға кететінін мәлімдеді, бірақ нақты уақытын көрсетпеді, келесі сайлауға партияны жетекшелік етпейтінін ғана айтты. 2006 жылдың 1 ақпанында Либералдық партия фракциясы Билл Грэмды парламенттік лидер ретінде таңдады, ол 2006 жылдың 2-3 желтоқсанында өткен Либералдық партияның басшылық конференциясында Стефан Дион либералдық партияның көшбасшысы болып сайланғанға дейін Парламент палатасындағы Оппозиция көшбасшысы қызметін атқарды. 2006 жылдың 18 наурызында Мартин Канада Либералдық партиясының басшысы лауазымынан түсті.

Бес басымдық

Премьер-министр Харпер өзінің сайлау кампаниясының басты бес басымдығын ілгерілететінін мәлімдеді. Олардың кем дегенде төртеуі заңнамалық шараларды талап етеді: демеушілікке байланысты дауға жауап ретінде Федералдық Есептілік Заңының қабылдануы; міндетті түрдегі жаза мерзімін ұзарту; Тауарлар мен қызметтер салығын 6%-ға (кейін 5%-ға дейін) төмендету; 6 жасқа дейінгі әр балаға ата-аналарға 1200 доллар көмек беру; және күту кезегін қысқарту үшін провинциялармен келіссөздер жүргізу (бұл басымдық сайлаудан кейін полиция қызметкерлерін көбейту арқылы қылмысқа қарсы күреспен алмастырылды). Балаларға арналған жәрдемақы және алғашқы ҚВС 2006 жылдың 1 шілдесіне дейін қолданысқа енгізілді. 2006 жылдың 6 желтоқсанында парламенттің бірінші сессиясында көпшіліктің күткен тағы бір мәселе көтерілді, үкімет «әлеуметтік одақтарға зиян келтірмей, бір жынысты некелерді құрметтей отырып, неке туралы дәстүрлі анықтаманы қалпына келтіруге бағытталған заң жобасын ұсынуға» шақыратын ұсыныс енгізді. Келесі күні палата 175 дауысқа қарсы 123 дауыспен ұсынысты қабылдамады, ал алты министр қарсы дауыс берді, Харпер бұл мәселені шешілгенін мәлімдеді. (Толық ақпарат алу үшін 39-шы Канада Парламентінің мүшелері және бір жынысты некелер туралы қараңыз.) 2008 жылдың 1 қаңтарында екінші ҚВС төмендеуі күшіне енді. Федералдық Есептілік Заңы 2006 жылдың 12 желтоқсанында Корольдік келісіммен бекітілді.

Отставкалар және қосымша сайлаулар

2006 жылдың 20 қыркүйегінде Либералдық партиядан депутат Джо Фонтана (Лондонның Солтүстік орталығы) Лондон мэрі сайлауына қатысу үшін отставкаға кетті. Фонтананың орнын 2006 жылдың 27 қарашасында өткен қосымша сайлаудан кейін Либералдық партиядан Глен Пирсон басты. Либералдық партиядан депутат Жан Лапиер 2007 жылдың 11 қаңтарында теледидардағы мансабын жалғастыру үшін айдың соңында партиядан кететінін мәлімдеді. Бұл 28 қаңтарда орын алып, Оутремонт округін бос қалдырды. 28 шілдеде премьер-министр Стивен Харпер осы және тағы екі Квебек округі үшін 2007 жылдың 17 қыркүйегінде сайлау жариялады. Жаңадан келген НДП үміткері Томас Малкер бұл округте белгілі Либералдық үміткер Джоселин Кулонды жеңіп алды, Оутремонт Либералдық үміткер жеңбеген екінші жағдай. Мулкер бұрын Квебек провинциясының Либералдық партиясы кабинетінің министрі болған. 2007 жылдың 21 ақпанында Иван Лубиер (Блок Квебекоа партиясынан Сент-Хясинте—Багот округін өкілдік еткен) 2007 жылғы Квебек провинциялық сайлауына қатысу үшін отставкаға кетті. Лубиердің орнын 2007 жылдың 17 қыркүйегінде өткен қосымша сайлауда жаңадан келген Блок үміткері Эве Мэри Тай Ти Лак басты. Бір күннен кейін, 22 ақпанда, тәжірибелі Либералдық партия депутаты және Канада Либералдық партиясының уақытша жетекшісі Билл Грэм келесі федералды сайлауда қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. 2007 жылдың 19 маусымында Грэм 2007 жылдың 2 шілдесінен бастап Торонто орталығындағы өкілдігінен бас тартатынын хабарлады. Бұл, бұрынғы Онтарио Жаңа демократиялық партиясының премьер-министрі және Либералдық партия басшылығына үміткер болған Боб Рейдің бұл округтен сайлауға түсуіне мүмкіндік берді. Рей 2008 жылдың 17 наурызында өткен қосымша сайлауда Либералдық партияның бекінісін жеңіп алды. 2007 жылдың 8 наурызында Либералдық партия депутаты Джим Петерсон келесі федералды сайлауда Уиллоудейл округінен үміткер болмайтынын мәлімдеді. 2007 жылдың 20 маусымында Петерсон Билл Грэмнің үлгісімен 12 шілдеде Парламенттен отставкаға кетуін жариялады. Билл Грэм мен Джим Петерсон екеуі де премьер-министр Стивен Харперді Квебектегі 2007 жылдың 17 қыркүйегіндегі сайлауға осы бос орындарды қосуға мәжбүрлеуді үміттеніп, өз орындарынан ертерек кетті. 23 шілдеде консервативтік үкімет Онтариодағы сайлауды 2007 жылдың 10 қазанында өтетін Онтарио провинциялық сайлауымен сәйкес келмеу үшін кейінге шегерілетінін мәлімдеді. 2008 жылдың 17 наурызында округте қосымша сайлау өткізілгенде, бұрынғы Либералдық партия басшылығына тағайындалған Марта Холл Финдлей жеңіске жетті. 2007 жылдың 5 шілдесінде Либералдық партия депутаты Стивен Оуэн Ванкувер Квадра округінен бас тартып, Британдық Колумбия университетінде жұмыс істеу үшін кететінін мәлімдеді. Оуэннің орнына 2008 жылдың 17 наурызында өткен сайлаудан кейін бұрынғы БК провинциялық Либералдық партиясының депутаты Джойс Мюррей келді. Мерэстидің орнын консервативтік жаңадан келген Роб Кларк 2008 жылдың 17 наурызында өткен сайлаудан кейін басты. 2008 жылдың 14 наурызында Блок депутаты Мака Котто, ал 7 сәуірде Либералдық партия депутаты Бренда Чемберлен отставкаға кетті. Тағы бір Либералдық партия депутаты Джон Годфри 1 тамызда отставкаға кетті.

Негізгі заң жобалары мен ұсыныстар

39-шы Парламенттің маңызды жұмыстарына келесі заң жобалары мен ұсыныстар кіреді. Бұл заң жобаларының барлығы қабылданып, заңға айнала бермейтінін ескеріңіз. Ұсыныстардың (заң жобаларын қабылдағандардан басқа) заң күші жоқ. Парламент сайтында 39-шы Парламенттің барлық заң жобаларының толық тізімі жарияланған, олар 1-ші және 2-ші сессиялар бойынша бөлінген. Сайтта заң жобалары үкіметтік заң жобалары, депутаттардың жеке заң жобалары және екі палатаның – Мәжіліс пен Сенаттың жеке заң жобаларына тобырланған.

Федералды есеп беру туралы заң

C 2 заң жобасы, Федералды есептілік туралы заң (ресми түрде "Мүдделер қақтығысы ережелерін, сайлау қаржыландыруына шектеулерді және әкімшілік ашықтық, бақылау және есеп беруді қамтамасыз ететін шараларды енгізетін заң") 2006 жылғы 12 желтоқсанда Сенатта Корольдік мақұлдауды алды және енді заңға айналып келеді. Бұл заң корпоративтік, кәсіби одақтардың және ірі жеке тұлғалардың саяси қайырымдылықтарына тыйым салу арқылы ақша арқылы ықпал ету мүмкіндігін төмендетуді, бұрынғы министрлерге, олардың кеңесшілеріне және жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерге лоббилік қызметке бес жылдық тыйым салуды, құпия ақпарат берушілерді қорғауды және Бас аудитордың үкімет шығыстарын қадағалау өкілеттігін күшейтуді көздейді.

2006 жылғы Канаданың федералдық бюджеті

C 13 заңы – 2006 жылғы 22 маусымда Сенатта Корольдік мақұлдау алған 2006 жылғы Канаданың федералдық бюджеті.

Ауған соғысын 2011 жылға дейін ұзарту

Парламент Мәжілісінің Ауғанстандағы Канада миссиясын екі жылға ұзарту туралы ұсынысы қабылданды. Бұл ұсынысты консерваторлар мен 30 либералды депутат қолдады, нәтижесінде 2006 жылдың 17 мамырында 149–145 дауыспен тартысты дауыс беру арқылы қабылданды. Үкіметтік заң жобаларынан тыс, премьер-министрдің Канаданың әрекеттерін қолдауы жиі талқыланып, оған канадалықтардың арасында жақтастары да, қарсылары да болды. 2008 жылдың 13 наурызында миссия тағы да 2011 жылдың шілдесіне дейін ұзартылды, дауыс беру нәтижесі 197–77 болды, консерваторлар мен либералды депутаттар қолдады, ал Блок пен НДП депутаттары қарсылық білдірді.

Жұмсақ ағаштан жасалған ағаш

C24 заңы, "Жылы ағаш өнімдерін экспорттау салығы туралы 2006 жылғы заң" Канада және АҚШ үкіметтері арасындағы ұзақ жылдар бойы дау тудырған жұмсақ ағаш мәселесі бойынша жасалған келісімді күшіне енгізді. Заң 2006 жылдың 14 желтоқсанында Корольдік бекітілуге ие болды.

Киото хаттамасын қайта бекіту

2007 жылдың 5 ақпанында оппозициялық партиялар (161 дауыспен, 115 қарсы) қабылдаған ұсыныс Канаданың Киото протоколына берген міндеттемесін қайта растады. Бұл ұсыныстың заңдық күші болмауы мүмкін, бірақ ол 2007 жылдың 22 маусымында Корольдік мақұлдау алған C-288 заң жобасымен байланысты.

Сайлаудың белгіленген күндері

"Канада сайлау заңына толықтырулар енгізу туралы акт" деп аталатын C 16 заң жобасы – сайлау күндерін бекітуге бағытталған заң жобасы. Алдағы сайлаулар соңғы жалпы сайлау күнінен кейін есептегендегі төртінші жылдың қазан айының үшінші дүйсенбісінде өтеді. Егер Парламент 2008 жылдың 7 қыркүйегінде таратылмаған болса, осы заң бойынша келесі жалпы сайлау 2009 жылдың 19 қазанында өтуі тиіс еді; бірақ, оның орнына келесі жалпы сайлау 2008 жылдың 14 қазанында өтті. Британ Колумбиясы, Саскачеван, Онтарио және Ньюфаундленд және Лабрадор провинциялары өздерінің провинциялық сайлаулары үшін бұрыннан-ақ белгілі бір күндерді бекіткен. C 16 заң жобасы 2006 жылдың 6 қарашасында Палатада, ал 2007 жылдың 28 наурызында Сенатта қабылданды. Палата 2007 жылдың 21 сәуірінде Сенат енгізген түзетулерді талқылай бастады. Палата 2007 жылдың 24 сәуірінде түзетулерге қарсы дауыс берді. 2007 жылдың 1 мамырында Сенат өз түзетулерін қабылдаудан бас тартты. Заң жобасы 3 мамырда Корольдік келісімін алды.

Атыс қаруын қолданумен байланысты қылмыстар үшін ең төменгі жазалар

C 9 заң жобасы, "Қылмыстық кодекске өзгертулер енгізу туралы заң (шартты түрде бас бостандығынан айыру)" деп аталады, және ол қару-жараққа қатысты қылмыстар үшін ең төменгі жазаларды белгілейді. Осы заңға сәйкес, он жыл немесе одан астам мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы алған, адамға қатысты ауыр зиян келтірген немесе терроризм қылмысы жасаған адамдар шартты түрде жазалануға құқылы емес. C 9 заң жобасы 2006 жылғы 3 қарашада Палатада мақұлданды және 2007 жылғы 16 мамырда Сенатта мақұлданды. Заң жобасына 2007 жылғы 31 мамырда Корольдік келісім берілді.

Зорлық-зомбылық қылмыстарымен күресу туралы заң

C 2 заң жобасы, Қылмыстық кодекске түзетулер енгізу және басқа да заңдарға сәйкес түзетулер жасау туралы заң (Зорлық қылмыстармен күресу заңы) – үкіметтің бірнеше заңға қатысты заң жобасы. Ол 2008 жылғы 29 ақпанда Корольдік мақұлдауымен қабылданды және бірнеше заңнаманы өзгертті. Басқа нәрселермен қатар, заң жобасы келісім беру жасын 14-тен 16-ға дейін көтерді, қару-жарақ қолдануға қатысты қылмыстар үшін ең төменгі міндетті жаза белгіледі, көп рет қылмыс жасағандар үшін «үш рет сотталсаң, бостандықтан айырыласың» (сондай-ақ «жауапкершілікті қылмыскерге жүктеу») қағидасын енгізді және ауыр қылмыскерлерге қатысты «үй қамауы» саясатын шектеді. Заң жобасы 2008 жылғы 28 ақпанда Корольдік мақұлдауын алды, ал 1-ден 17-ге дейінгі, 28-ден 38-ге дейінгі, 54, 57 және 58-тармақтары 2008 жылғы 1 мамырда күшіне енді, ал 18-ден 27-ге дейінгі, 39-дан 53-қа дейінгі, 55, 56, 59 және 60-тармақтары 2008 жылғы 2 шілдеде күшіне енді.

Киото хаттамасын іске асыру туралы акт

C 288 заңы – оппозициялық партиялардың Киото протоколы аясындағы үкіметтің жаһандық климат өзгеруі жөніндегі міндеттемелерін орындауға бағытталған әрекеті. Оған 2007 жылдың 22 маусымында патшалық мақұлдау берілді.

2007 жылғы федералды бюджет

C 52 заң жобасы – 2007 жылғы Канаданың федералды бюджеті.

2008 жылғы федералды бюджет

C 50 заң жобасы – 2008 жылғы Канаданың федералды бюджеті.

Квебекалық ұлттың өкілі

Канада Парламентінің Мемлекеттік думасында квебек халқын біртұтас Канаданың құрамындағы халық ретінде мойындау жөніндегі ұсыныс сәтті қабылданды. Бұл ұсынысты Премьер-министр Квебек блогының басшысы Жиль Дюсепп Квебектің халық ретінде танылуы туралы ұсыныс жасайтынын мәлімдегеніне жауап ретінде енгізді, бірақ ол ұсыныста "Канадада" деген сөздер болмады. Ұсыныс 266 дауысқа 16 қарсы дауыспен оңай қабылданды, барлық партия басшылары, соның ішінде Дюсепп та қолдау көрсетті.

Біріккен Ұлттар Ұйымы санкцияламаған соғысқа ар-ожданнан қарсылық білдірушілер

2008 жылдың 3 маусымында Канада Парламенті (137 дауысқа 110 дауыс) Біріккен Ұлттар Ұйымы санкцияламаған соғысқа қарсы шығушыларға Канадада қалуға рұқсат беретін бағдарламаны дереу енгізуді ұсынды. Бұл мәселе The New York Times, Ұлыбританияның BBC және Жаңа Зеландия баспасөзі тарапынан халықаралық деңгейде назар аударды.

Джорданның қағидасы

Жеке мүшелердің 296-шы ұсынысы, онда "Парламенттің пікірінше, Үкімет алғашқы ұлттардың балаларына қатысты қамқорлық мәселелеріндегі юрисдикциялық дауларды шешу үшін Иордания қағидатына негізделген, баланың мүддесін бірінші орынға қою принципін дереу қабылдауы керек" делінген, 2007 жылдың 12 желтоқсанында Халық қабылдаушылар палатасында бірауыздан мақұлданды.

Бір жынысты некелер туралы пікірталасты қайта ашу

Бір жынысты некелерді қайта талқылау туралы үкімет ұсынысы қабылданбады. Либералдық партия басқарған Канаданың 38-ші Парламенті бір жыл бұрын бір жынысты некелерді заңдастырған еді. Оған дейін бірнеше провинциялар бір жынысты некелерді заңдастырған болатын. Сайлау кампаниясы барысында Харпер бұл мәселені қайта қарау үшін парламенттік дауыс беруге уәде берген. Ұсыныс 175–123 есебімен жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Канадада бір жынысты некелер заңды күшінде қалды және осы мәселе бойынша заңдық пікірталас тоқтатылды.

Терроризмге қарсы заңдарды кеңейту

Үкімет ұсынған, 9/11 оқиғасынан кейін либералдар қабылдаған және терроризммен күресу үшін кейбір азаматтық бостандықтарды шектеген, Терроризмге қарсы іс-қимыл заңының мерзімі өткен ережелерін жаңару туралы ұсыныс (124 жақтап, 159 қарсы дауыспен) қабылданбады.

Сенат сегіз жылдық мерзімге тағайындалады

C 19 (бұрынғы S 4) заң жобасы, Конституция заңына (1867 жылғы) түзетулер енгізу туралы заң, жаңа сенаторлардың өкілеттік мерзімін сегіз жылға шектеуді көздеді. Қазіргі таңда сенаторлар 75 жасқа толғанға дейін лауазымда қалуға құқылы. Бұл заң жобасы алғаш рет 2006 жылғы 30 мамырда Сенатта ұсынылды. Комитетте қаралып, түзетулер енгізілгеннен кейін Сенат, заң жобасының конституциялықтығына қатысты Канада Жоғарғы Сотының шешімі шыққанша оны қарауды тоқтатты, бірақ бұл шешім парламент таратылғанға дейін қабылданбады. Заң жобасы 2007 жылғы 13 қарашада екінші сессияда депутаттардың заң жобасы ретінде қайтадан ұсынылды, алайда сессия аяқталғанға дейін заңға айналмады.

Сенатпен тағайындалу жөніндегі консультациялар туралы заң

C 20 заң жобасы (бұрынғы C 43 заң жобасы), "Сенатқа тағайындаулар бойынша сайлаушылардың пікірін алу үшін акт" деп аталатын заң жобасы, 2006 жылдың 13 желтоқсанында Сенат тағайындаулары бойынша референдумдар өткізу мақсатымен ұсынылды. Заң жобасы парламенттің 1-ші сессиясы аяқталғанға дейін қабылданбады және 2007 жылдың 13 қарашасында 2-ші сессияда қайта ұсынылды. 2008 жылдың 13 ақпанында екінші оқылымға жіберілгенге дейін заң жобасы заң шығару комитетіне жіберілді, бірақ сессия аяқталғанға дейін заңға айналмады.

Төменгі палатаны кеңейту

C 22 заң жобасы (бұрынғы C 56 заң жобасы), "Конституциялық актіге (1867) өзгеріс енгізу туралы заң (Демократиялық өкілдік)" деп аталатын заң жобасы, Халық қабылданатын мәжіліске 22 орын қосатын болды. Бұл орын санын 330-ға дейін арттырады, бірақ бұл орындар кем дегенде 2014 жылға дейін қолданылмауы мүмкін. Ұсынылған жоспар бойынша Онтарио 10 орынға, Британдық Колумбия 7 орынға, ал Альберта 5 орынға ие болады. Заң жобасы парламенттің 1-ші сессиясы аяқталар кезде қабылданбады және 2-ші сессияда қайтадан ұсынылды. Блоктың ұсынған түзетулеріне байланысты заң жобасы кешіктірілді және сессия аяқталар кезде заңға айналмады.

2006 жылғы табыс салығын өзгерту туралы заң

C 10 заң жобасы (бұрынғы C 33 заң жобасы) салық заңнамасына енгізілген көптеген ұсақ өзгерістердің арасында, үкіметке Канадада түсірілген фильмдерге берілетін салық жеңілдіктерін мазмұны қолайсыз деп табылса тоқтату құқығын беретін даулы ереже болды. Дэвид Кроненберг пен Сара Поли бұл цензураға тең екенін айтты, себебі көптеген канадалық фильмдер үкіметтік қолдаусыз өндіріле алмайды. Заң жобасы 2007 жылдың 29 қазанында палатада қабылданды, бірақ оппозициялық партиялар кейіннен олар даулы бөлікті байқамағанын мәлімдеді, ал бірнеше сенатор заң жобасын палатаға қайта жіберу ниетін білдірді.

C-61 заң жобасы (Канаданың 39-шы Парламенті, 2-ші сессия)

C-61 заңы, «Авторлық құқық туралы заңға өзгерістер енгізу туралы заң» деп аталады, 39-шы парламент мерзімінен бұрын таратылғанда және 2008 жылдың 7 қыркүйегінде премьер-министр Стивен Харпердің өтініші бойынша генерал-губернатор Микаэль Жан сайлау шақырғанда, екінші оқылымға дейін қарастырылмай жатып күшін жойды. Даулы заң жобасы 2008 жылы Канаданың 39-шы Парламентінің екінші сессиясында индустрия министрі Джим Прентис тарапынан ұсынылған болатын.

Дауыс берушілер

Құрметті Питер Милликен (Кингстон және аралдар округінен сайланған либерал партиясының депутаты) 2006 жылдың 3 сәуірінде Халық қабылдау палатасының спикері қызметіне қайта сайланды. Ол бірінші кезеңде Диана Марлоны (Садбери округінен сайланған либерал партиясының депутаты) және Марсель Проулксты (Халл—Айлмер округінен сайланған либерал партиясының депутаты) жеңіп, тарихта оппозициялық партиядан шыққан үшінші спикер атанды. Құрметті Ноэль Кинселла Сенаттың спикері (Нью-Брансуик провинциясынан консервативті сенатор).

Негізгі есептер мен зерттеулер

"Темір жол қауіпсіздігі заңын қарау", төрағасы – құрметті Даг Льюис, 2007 жылғы 31 қазанда жарияланды; TRAN комитетінде 2007 жылғы 12 қарашада талқыланды; 2008 жылғы 7 наурызда Төменгі палатаға құрметті Лоренс Кэннон ұсынды.