Кіріспе
Салааралық зерттеу бағдарламасы
зерттеу саласы
the field of research
Философия және әлеуметтік ғылымдарда әлеуметтік бағдарламалық құралдар – әлеуметтік процедураларды талдау және жобалау үшін ойын теориясы мен компьютерлік ғылымнан математикалық құралдар мен әдістерді пайдаланатын салааралық зерттеу бағдарламасы. Осы саладағы зерттеулердің мақсаты – әлеуметтік жағдайларды модельдеу, дұрыстық теорияларын жасау және әлеуметтік процедураларды жобалау. «Әлеуметтік бағдарламалық құралдар» термині бойынша жұмыс шамамен 1996 жылдан бері жүргізіліп келеді, ал Копенгаген, Лондон, Утрехт және Нью-Йорк қалаларында өткен конференциялар осы тақырыпқа толық немесе жартылай арналды. Бұл жұмыстың көп бөлігі Нью-Йорк қаласындағы университете, осы саланың дамуына зор үлес қоскан Рохит Живанлал Париктің басшылығымен жүзеге асырылуда.
mathematical tools and techniques from game theory and computer science in order to analyze and design social procedures. The goals of research in this field are modeling social situations, developing theories of correctness, and designing social procedures. Work under the term social software has been going on since about 1996, and conferences in Copenhagen, London, Utrecht and New York, have been partly or wholly devoted to it. Much of the work is carried out at the City University of New York under the leadership of Rohit Jivanlal Parikh, who was influential in the development of the field.
Мақсаттар мен құралдар
Әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету саласындағы қазіргі зерттеулер әлеуметтік процедураларды талдау және олардың әділеттілігі, тиімділігі, дұрыстығы мен қажеттілігі бойынша тексеруді қамтиды. Мысалы, сайлау процедурасы қарапайым көпшілік дауыс беру, Борда санағы, Бірыңғай ауыстырылатын дауыс (БТШ) немесе Мақұлдау дауыс беруі болуы мүмкін. Осы процедуралардың барлығын монотондық сияқты түрлі қасиеттерге қарай тексеруге болады. Монотондық – кандидатқа дауыс беру оған зиян келтірмеуі керек деген қағида. Бұл кез келген жүйеде түсінікті болып көрінуі мүмкін, бірақ БТШ-де осы жағдай орын алуы мүмкін. Тағы бір сұрақ – егер Кондорце жеңімпазы болса, оны сайлау мүмкіндігі. Әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету зерттеушілері қарастыратын басқа принциптерге әділ бөлу процедурасының Парето-оптималды, теңдікті сақтаушы және қызғаныш тудырмаушы болуы жатады. Аукцион процедурасы ұсынушыларды нақты бағаларын айтуға ынталандыруы керек – бұл қасиет Викри аукционында сақталады. Әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз етудің ескі салалармен салыстырғандағы жаңалығы – компьютерлік ғылымнан бағдарламалық логика, алгоритмдерді талдау және эпистемиялық логика сияқты құралдарды пайдалану. Бағдарламалар сияқты, әлеуметтік процедуралар да бір-бірімен байланысты. Мысалы, әуежай ұшақтардың қонуы үшін ұшу-қону жолақтарын ғана емес, сонымен қатар қауіпсіздік тексерулерін де қамтамасыз етеді, ал келген жолаушыларды олардың тұратын жерлеріне жеткізу үшін автобустар мен таксилерге қолайлы жағдай жасауы керек. Бұл механизмді күрделі компьютерлік бағдарламаны талдау тәсілімен қарастыруға болады. Банах-Кнастердің тортты әділ бөлу процедурасы немесе Брамс пен Тейлордың әділ бөлу процедурасы осылай талданады. Эпистемиялық логиканың қажеттілігін көрсету үшін ғимаратқа тек қана дәретханалар ғана емес, сонымен қатар олардың орналасқан жерін көрсететін белгілер де қажет. Осылайша, құрылымдық қарастырулармен қатар эпистемиялық қарастырулар да маңызды. Өзекті мысал келтірсек, дәрігерлерге пациенттің проблемасын анықтау үшін дәрі-дәрмектермен қатар тестілер де қажет.
under any system, but it is something which can happen in STV. Another question would be the ability to elect a Condorcet winner in case there is one. Other principles which are considered by researchers in social software include the concept that a procedure for fair division should be Pareto optimal, equitable and envy free. A procedure for auctions should be one which would encourage bidders to bid their actual valuation – a property which holds with the Vickrey auction. What is new in social software compared to older fields is the use of tools from computer science like program logic, analysis of algorithms and epistemic logic. Like programs, social procedures dovetail into each other. For instance an airport provides runways for planes to land, but it also provides security checks, and it must provide for ways in which buses and taxis can take arriving passengers to their local destinations. The entire mechanism can be analyzed in the way in which a complex computer program can be analyzed. The Banach Knaster procedure for dividing a cake fairly, or the Brams and Taylor procedure for fair division have been analyzed in this way. To point to the need for epistemic logic, a building not only needs restrooms, for obvious reasons, it also needs signs indicating where they are. Thus epistemic considerations enter in addition to structural ones. For a more urgent example, in addition to medicines, physicians also need tests to indicate what a patient's problem is.