Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кимбрий соғысының шайқасы
Battle of the Cimbrian war
Верцелла шайқасы, немесе Раудин жазығының шайқасы б.з.д. 101 жылдың 30 шілдесінде Галлия Цизальпинада (қазіргі Солтүстік Италия) Верцелланың жанындағы жазықта болды. Кимбрик патшасы Бойорикс басқарған герман-кельт конфедерациясы консул Гай Мариус пен проконсул Квинт Лутаций Катулдың бірлескен қолбасшылығындағы рим армиясынан жеңілді. Бұл шайқас германдықтардың Рим Республикасына төндірген қауіп-қатерінің аяқталуын белгіледі.
The Battle of Vercellae, or Battle of the Raudine Plain, was fought on 30 July 101 BC on a plain near Vercellae in Gallia Cisalpina (modern day Northern Italy). A Germanic Celtic confederation under the command of the Cimbric king Boiorix was defeated by a Roman army under the joint command of the consul Gaius Marius and the proconsul Quintus Lutatius Catulus. The battle marked the end of the Germanic threat to the Roman Republic.
Өмірбаян
Б.з.б. 113 жылы цимбрилер мен тевтондар бастаған үлкен көшпелі герман-кельт одағы Римнің ықпал ету аймасына енді. Олар Римнің достары мен одақтастары болған таурискілер мекендеген Норикумға (қазіргі Австрия мен Словения) шабуыл жасады. Сенат консулдардың бірі Гней Папирий Карбоға римдік әскерді Норикумға бастап барып, варварларды қуып шығаруға тапсырма берді. Кейін Норея шайқасы деп аталатын ұрыс болды, онда жау римдік әскерді толықтай жеңіп, оларға ауыр үлкен зиян келтірді. Норея жеңісінен кейін цимбрилер мен тевтондар батысқа қарай Галлияға қарай жылжи бастады. 109 жылы олар Роданус өзені бойымен Трансальпілік Галлияның рим провинциясына қарай жылжыды. Рим консулы Маркус Юний Силан германдықтардың жаңадан пайда болған қауіп-қатерін жою үшін жіберілді. Силан әскерін Роданус өзенінің бойында көшіп келе жатқан герман тайпаларына қарсы аттандырды. Ол цимбрилермен Араузиодан солтүстікке қарай 100 миль жерде кездесті, онда шайқас болды және римдіктер тағы бір жеңіліске ұшырады. Содан кейін герман тайпалары оңтүстік-батыс Галлиядағы Толосадан солтүстікке және шығысқа қарай жерлерге көшті. Римдіктер үшін Галлиядағы герман тайпаларының болуы сол аймақтың тұрақтылығына және өз беделіне үлкен қауіп төндірді. Л. Кассий Лонгин, б.з.б. 107 жылы консулдардың бірі, тағы бір үлкен әскердің басында Галлияға жіберілді. Ол ең алдымен цимбрилермен және олардың галл одақтастары Волка тектосаждарымен Толосаның сыртында соғысты, ал рулықтар оларды үлкен санына қарамастан жеңді. Бірнеше күннен кейін римдіктердің өкінішіне орай, олар Бурдигалаға қарай аттанған кезде тосқауылға түседі. Бурдигала шайқасы римдіктердің цимбрилерді түпкілікті жеңу үмітін жойды, сондықтан германдық қауіп жалғасты. 106 жылы римдіктер ең үлкен әскерін жіберді; сол жылдың аға консулы Квинт Сервилий Кепио германдық қауіпті біржола жою үшін сегіз легионды пайдалануға уәкілеттік алды. Римдіктер әскерін жинап жатқанда, Волка тектосаждары герман қонақтарымен дауласып, оларды аймақтан кетуді өтінді. Кепион келгенде жергілікті тайпаларды ғана кездестірді, олар жаңадан келген легиондармен соғыспауға шешім қабылдады. 105 жылы Кепионның командасы тоқтатылды және Римде тағы алты легионды 105 жылы консулдардың бірі Гней Маллий Максим жинады. Маллий Максим оларды Араузио маңында болған Кепионды нығайтуға бастап кетті. Римдіктердің өкінішіне орай, патриций болған Кепион мен "жаңа адам" болған Маллий Максим бір-бірімен қақтығысты. Кепион консулдығы жоғары Маллий Максимустан бұйрық алудан бас тартты. Осылайша рим әскері екіге бөлініп, екі әскер де өзара ынтымақтаспай, соғысқа кіріскенде бір-бірін қолдауға дайын болмады. Осы уақытта герман тайпалары өз күштерін біріктірді. Олар алдымен Кепионның әскеріне шабуыл жасап, жеңіп шықты. Содан кейін, үлкен сеніммен, Маллий Максимнің әскеріне қарсы шығып, оны да жеңіп шықты. Араузио шайқасы Пуникалық соғыстар кезінде Канна шайқасында болған қырғыннан кейін Римнің ең үлкен жеңілісі деп саналды. 104 жылы цимбрилер мен тевтондар Италияға бет алғандай болды. Сол жылы римдіктер тағы бір үлкен әскерді басқарып, сол елдегі жоғары лауазымды консулды - тәжірибелі әрі қабілетті генерал Гай Мариді жіберді. Герман тайпалары ешқашан пайда болмады, сондықтан Мариус Волка тектосаждарын жеңіп, олардың патшасы Копилланы тұтқынға алды. Б.з.д. 103 жылы Мариустың лейтенанттарының бірі Сулла германдық Марси тайпасын Римнің досы және одақтасы болуға көндірді; олар германдық конфедерациядан бөлініп, Германияға оралды. 102 жылы Мариус Галлияда тевтондар мен Амброндарға қарсы аттанды. Квинт Лутаций Катул, Мариустың консулдық әріптесі, цимбрилерді Италиядан тыс ұстауға тағайындалды. Тридентке жақын жерде цимбрилер оған шабуыл жасағанда, Катулдың әскері кейбір шығынға ұшырады, бірақ ол кері шегінді және әскерін тұтас қалдырды. Осы арада Мариус Амброндар мен тевтондарды Трансальпілік Галлиядағы Аква Секстия маңындағы шайқаста толық жеңіп шықты. 101 жылы Мариус пен Катулдың әскерлері бірігіп, Галлия-Цисалпинада (Италияның Галлия) герман басқыншыларына қарсы соғысты. 101 жылы шілдеде цимбрилер По өзенінің жағалауымен батысқа қарай бет алды. Өкінішке қарай, Мариус пен Катулдың әскерлері бірігіп, Плацентия маңында қостарын тікті. Мариус қайтадан консул болып сайланды (бесінші консулдығы) және осылайша жоғары командалық болды. Ол қоныстану үшін жер сұраған цимбрилермен келіссөздер жүргізді. Мариус бұдан бас тартты, оның орнына тұтқынға алынған тевтон ақсүйектерін олардың алдынан өткізіп, цимбрилерді әлсіретуге тырысты. Екі тарап та шын мәнінде келіссөздерге ұмтылмады: римдіктер өз жерлерін шетелдік басқыншыларға беруге ниетті болмады, ал цимбрилер өздерін басым күш деп санады. Келесі бірнеше күнде әскерлер бір-біріне қарсы маневр жасады, римдіктер бастапқыда шайқасқа түсуден бас тартты. Ақырында Мариус шайқас үшін ең қолайлы жерді – ашық жазықтықты (Раудин жазығын) Верчелла қаласының жанында таңдады және цимбрилердің басшысы Бойорикспен шайқас уақыты мен орны туралы келісімге келді. Мариус шамамен 52 000–54 000 адамды (көбінесе ауыр жаяу әскер) жинады, цимбрилерде 120 000–180 000 сауыттылар болды. (Қазіргі тарихшылар легиондардың күшті қарсыластарымен шайқасқандағы үлкен санына күмәнмен қарайды, бірақ бүгінде нақты санды анықтау мүмкін емес.)
In 113 BC, a large migrating Germanic Celtic alliance headed by the Cimbri and the Teutones entered the Roman sphere of influence. They invaded Noricum (located in present day Austria and Slovenia) which was inhabited by the Taurisci people, friends and allies of Rome. The Senate commissioned Gnaeus Papirius Carbo, one of the consuls, to lead a substantial Roman army to Noricum to force the barbarians out. An engagement, later called the battle of Noreia, took place, in which the invaders completely overwhelmed the Roman Legions and inflicted a devastating loss on them. After the Noreia victory, the Cimbri and Teutones moved westward towards Gaul. In 109 BC, they moved along the Rhodanus River towards the Roman province of Transalpine Gaul. The Roman consul, Marcus Junius Silanus, was sent to take care of the renewed Germanic threat. Silanus marched his army north along the Rhodanus River to confront the migrating Germanic tribes. He met the Cimbri approximately 100 miles north of Arausio where a battle was fought and the Romans suffered another humiliating defeat. The Germanic tribes then moved to the lands north and east of Tolosa in south western Gaul. To the Romans, the presence of the Germanic tribes in Gaul posed a serious threat to the stability in the area and to their prestige. Lucius Cassius Longinus, one of the consuls of 107 BC, was sent to Gaul at the head of another large army. He first fought the Cimbri and their Gallic allies the Volcae Tectosages just outside Tolosa, and despite the huge number of tribesmen, the Romans routed them. Unfortunately for the Romans, a few days later they were ambushed while marching on Burdigala. The Battle of Burdigala destroyed the Romans' hopes of definitively defeating the Cimbri and so the Germanic threat continued. In 106 BC the Romans sent their largest army yet; the senior consul of that year, Quintus Servilius Caepio, was authorized to use eight legions in an effort to end the Germanic threat once and for all. While the Romans were busy getting their army together, the Volcae Tectosages had quarrelled with their Germanic guests, and had asked them to leave the area. When Caepio arrived he only found the local tribes and they sensibly decided not to fight the newly arrived legions. In 105 BC, Caepio's command was prorogued and a further six legions were raised in Rome by Gnaeus Mallius Maximus, one of the consuls of 105 BC. Mallius Maximus led them to reinforce Caepio who was near Arausio. Unfortunately for the Romans, Caepio who was a patrician, and Mallius Maximus, who was a 'new man', clashed with each other. Caepio refused to take orders from Mallius Maximus who as consul outranked him. All this led to a divided Roman force with the two armies so uncooperative that they were unwilling to support each other when the fighting started. Meanwhile, the Germanic tribes had combined their forces. First they attacked and defeated Caepio's army and then, with great confidence, took on Mallius Maximus's army and defeated it too. The Battle of Arausio was considered the greatest Roman defeat since the slaughter suffered at the Battle of Cannae during the Punic Wars. In 104 BC the Cimbri and the Teutones seemed to be heading for Italy. The Romans sent the senior consul of that year, Gaius Marius, a proven and capable general, at the head of another large army. The Germanic tribes never materialized so Marius subdued the Volcae Tectosages capturing their king Copillus. In 103 BC, Sulla, one of Marius's lieutenants, succeeded in persuading the Germanic Marsi tribe to become friends and allies of Rome; they detached themselves from the Germanic confederation and went back to Germania. In 102 BC Marius marched against the Teutones and Ambrones in Gaul. Quintus Lutatius Catulus, Marius's consular colleague, was tasked with keeping the Cimbri out of Italy. Catulus's army suffered some losses when the Cimbri attacked him near Tridentum, but he retreated and kept his army intact. Meanwhile, Marius had completely defeated the Ambrones and the Teutones in a battle near Aquae Sextiae in Transalpine Gaul. In 101 BC the armies of Marius and Catulus joined forces and faced the Germanic invaders in Galia Cisalpina (Italian Gaul). By July 101 BC the Cimbri were heading westwards along the banks of the Po River. Unfortunately for them, the armies of Marius and Catulus had merged and now camped around Placentia. Marius had been elected consul again (his fifth consulship) and was therefore in supreme command. He began negotiations with the Cimbri, who demanded land to settle on. Marius refused and instead sought to demoralize the Cimbri by parading captured Teuton nobles before them. Neither side genuinely sought negotiations; the Romans not intending to hand over their land to foreign invaders and the Cimbri believing themselves to be the superior force. Over the next few days, the armies manoeuvred against each other, the Romans initially refusing to give battle. Eventually Marius chose the optimal location for the battle, an open plain (the Raudine Plain) near Vercellae, and then met with the Cimbri leader Boiorix to agree on the time and place of battle. Marius had some 52,000–54,000 men (mainly heavy infantry), the Cimbri had 120,000–180,000 warriors. (Modern historians are always somewhat sceptical about the overwhelming numbers the legions are reported to have fought, but there is no way to determine the true numbers today.)
Кіріспе
Мариус пен Катул өз әскерлерін По өзенінің жанындағы қорғанысқа ыңғайлы жерге орналастырды, Цимбрилердің Италияға енуіне кедергі келтіру үшін. Бірлескен әскерге жоғары шенді Мариус басшылық етті. Цимбрилердің оларға қарай жылжуын күтпеген соң, ол өзеннен өтіп, олардың орналасқан жеріне жақындады. Цимбрилер римдік лагеріне елшілік жіберді. Мариус шайқасқа шақырды, бірақ елшілер одақтастарын күтіп отырғанын айтып, бас тартты. Олар өздері мен одақтастары үшін жер талап етті. Мариус олардың қай одақтастарды айтатынын сұрады. Елшілер тевтондар мен/немесе амброндарды меңзеді. Мариус: «Олай болса, туыстарыңды алаңдатпа, олардың жері бар, және олар оны мәңгілікке иеленеді – біз оларға берген жер». Цимбрилер түсінбеді, сондықтан Мариус жақын жердегі шатырдан Теутободты қоса алғанда, бірнеше тұтқын тевтон патшаларын шығарды. Елшілер Цимбри лагеріне оралып, басшыларына одақтастарының тағдыры туралы хабарлады. Цимбри патшасы Бойорикс халыққа римдіктермен мүмкіндігінше ерте соғысуға көндірді, себебі ол қақтығысты тез шешкісі келді. Бойорикс Мариуспен кездесіп, шайқас ұсынды, римдіктерге шайқастың қайда және қашан өтетінін таңдау құқығын берді. Мариус патшаға римдіктердің жаудың әскери ісіне араласуға рұқсат етпейтінін айтты. Алайда Мариус Цимбрилерге ерекше жағдай жасауға дайын еді. Ол патшаға Верцеллаяда, яғни Раудия жазығында кездесуге шақырды.
Marius and Catulus had stationed their army in a defensible position near the River Po, to prevent the Cimbri from moving into Italy. The combined force was led by Marius who held senior rank. Seeing that the Cimbri were not advancing towards them, he crossed the river and neared their position. The Cimbri sent an embassage to the Roman camp. Marius offered battle, but the envoys refused, claiming they were waiting for their allies. They, in their turn, demanded land to be settled on for themselves and for their allies. Marius inquired as to which allies they were referring. The emissaries responded they meant the Teutones and/or Ambrones. Marius replied: 'Then don't trouble yourself with your brethren, for they have land, and they will have it forever – land which we have given them.' The Cimbri did not understand, therefore, Marius produced a number of captive Teutonic kings, possibly including Teutobod, from a nearby tent. The envoys returned to the Cimbric camp and informed their leaders of the fate of their allies. The Cimbric king, Boiorix, convinced his people to fight the Romans as soon as possible as he wanted to settle the conflict sooner rather than later. Boiorix met with Marius and offered battle, he gave the Romans the choice of where and when the battle would take place. Marius informed the king that the Romans did not allow the enemy to dictate their military affairs. However, Marius, was willing to make an exception for the Cimbri. He instructed the king to meet him near Vercellae, also called the Raudian Plain.
Орналасқан жері
Дәстүр бойынша, көптеген тарихшылар шайқастың орнын қазіргі Верчелли, Пьемонт, Солтүстік Италияда немесе оның жанында деп санайды. Кейбір тарихшылар "верцеллае" сөзін нақты атау емес деп есептейді және ол екі өзеннің қосылған жеріндегі кез келген кен өндіру аймағын білдіруі мүмкін. Осы пікірдегі тарихшылар кімбрилер Бреннер өтегін басып өткеннен кейін Адиже өзенімен жүргенін, қазіргі Верчеллиге "негізсіз" батысқа бұрылмағанын айтады; осылайша, шайқас орны қазіргі Полесинеде, мүмкін қазіргі Ровигоның жанында болған. Верчеллиден 5 км қашықтықтағы Сезия өзенінің жанындағы Борго Верчеллиде дәстүрді күшейтетін заттар табылған. Тағы бір ұсынылған орын – қазіргі Пьемонт провинциясының Кунео аймағындағы Родди ауылы.
Traditionally, most historians locate the location of the battle in or near the modern Vercelli, Piedmont, in northern Italy. Some historians think that "vercellae" is not a proper name and may refer to any mining area at the confluence of two rivers. The latter historians think that the Cimbri followed the river Adige after having crossed the Brenner Pass, instead of "unreasonably" turning west to the modern Vercelli; this way, the location of the battle would be in the modern Polesine instead, possibly near the modern Rovigo. At Borgo Vercelli, near the river Sesia, 5 km from Vercelli, items have been found that supposedly strengthen the tradition. Another suggested location is the hamlet of Roddi, in what is now the province of Cuneo, Piedmont.
Шайқас
101 жылы 30 шілдеде рим әскері Раудин жазығына аттанды. Мариус өзінің 30 000 – 32 000 сарбаздан тұратын әскерін екі бөлікке бөліп, әрқайсысы әскердің қанаттарын құрады, ал Катул мен оның 20 000 – 24 000 тәжірибесі аз сарбаздары орталықты құрады. Мариус сол қанатқа басшылық етті, ал Сулла оң қанаттың атқыштар әскеріне қолбасшылық жасады. Мариус өте ойлы түрде саптарын батысқа қаратып орналастырды, сондықтан кимврлер таңертеңгі күнге қарсы күресуге мәжбүр болды. Жел жауға қарай соқты, демек, олардың қимылдарынан көтерілген шаң-тозаң кимврлерге соғылып, көру қабілеттерін нашарлатты. Кимврлер екінші болып келді, жазыққа тік төртбұрыш формациямен кірді, олардың жауынгерлері ені мен тереңдігі бірдей болды, ауданы он шаршы мильден асты. 15 000 сарбаздық кимвр атқыштар әскері алаңның алдында авангардты құрады. Плутархтың айтуынша, Мариус құдайларға соңғы құрбандық шалды: «Мариус қолын жуып, аспанға көтеріп, жеңіске жетсе, 100 мал құрбан етемін деп уәде берді», ал Катул құдайларға олардың көмегі үшін күнінің олжасын уәделеді. Римдіктер бірінші болып орналасып, қозғалмай тұрды, күн сәулесі олардың қола дулығаларынан шағылысты. Римдіктер өз позицияларын ұстағандықтан, кимврлер оларға шабуыл жасауға мәжбүр болды, бұл оларды қосымша күш жұмсауға итерді. Мариус өзінің қанатын кимврлердің оң жағына қарсы басқарып әкелді. Ол құрғақ дала арқылы қозғалған мыңдаған адамдардың тудырған үлкен шаң бұлтына кірді. Ол шыққанда жауды таппады, шайқас басқа жерде болып жатты. Кимврлер Катулдың орталығына қарай үлкен үшбұрышпен шабуыл жасады, ал олардың атқыштар әскері алдыңғы қатарда болды. Содан кейін кимвр атқыштар әскері кенеттен оңға бұрылып, римдіктерді олардың қатарынан шығаруға немесе оларды айналып өтуге тырысты.
On 30 July 101 BC, the Roman army marched onto the Raudine Plain. Marius split up his own 30,000–32,000 men strong army in two lots each forming the wings of the army while Catulus and his 20,000–24,000 less experienced troops formed the centre. Marius took command of the left wing, with Sulla commanding the cavalry on the extreme right. Marius had also very sensibly formed up his lines facing west, therefore the Cimbri had to fight with the morning sun in their eyes. The wind was blowing towards the enemy so any dust kicked up by their manoeuvering blew towards the Cimbri, impairing their eyesight. The Cimbri arrived second, marching onto the plain in a basic square formation with their warriors as deep as they were wide covering an area of over ten square miles. The 15,000 strong Cimbric cavalry rode in front of the square forming the vanguard. According to Plutarch, Marius made a final sacrifice to the gods: "Marius washed his hands, and lifting them up to heaven, vowed to make a sacrifice of 100 beasts should victory be his" while Catulus promised the day's spoils to the gods for their help. The Romans took a position first and remained stationary, the sun reflected off their bronze helmets. Since the Romans held their position, the Cimbri had to come to them, forcing them to expend additional energy. Marius led his wing against the Cimbri right. He marched into a huge dust cloud created by thousands of men on the move across dry fields. When he emerged, he did not find the enemy, the battle was taking place somewhere else. The Cimbri had launched themselves in a huge wedge towards Catulus's centre, their cavalry to the front. The Cimbri cavalry then suddenly turned right hoping to draw the Romans out of their ordered ranks or trying to outflank them.
Салдары
Верцелладағы жеңіс, Мариус өткен жылы Аква Секстия шайқасында тевтондарды талқан еткеннен кейін, Римнің солтүстік шебіне герман қауіпін тоқтатты. Цимбрлер жартылай жойылды, Мариус 100 мың жауынгерді өлтіргенін және көп мыңдаған адамды, оның ішінде көптеген әйелдер мен балаларды тұтқынға алып, құлдыққа сатқанын мәлімдеді. Тұтқындардың арасындағы балалар үшінші құл соғысында көтеріліс жасаған гладиаторлардың қатарында болуы мүмкін. Верцелладағы шешуші жеңіс туралы жаңалықты Римге Мариус қарындасының күйеуі Гай Юлий Цезарь (танымал Юлий Цезарьдың әкесі) жеткізді, ол келесі жылы жалғыз ұлының әкесі болды. Бірақ Мариус пен Катул кімнің ең көп құрметке лайық екендігі үшін көп ұзамай дауласа бастады. Мариус жеңіске байланысты барлық құрметті өзіне талап етуге тырысты (ол бас қолбасшы ретінде құқылы болғандықтан), бірақ Катул жақын маңдағы Парманың азаматтарын шайқас даласына алып барды және оларға цимбрлердің денелерін көрсетті, олардың көпшілігі әлі де оларды өлтірген пилумдарды (pila) денелеріне қадап алып жүрді, және осы пилумдардың көп бөлігі Катул легионерлерінің белгілерін таңбалаған. Соңында Мариус пен Катул бірлесіп жеңіс тойын өткізді, Мариус бас қолбасшы ретінде ең көп мақтауға ие болды. Бұл шайқас саяси тұрғыдан да Рим үшін маңызды салдарларға ие болды. Мариус тізбектей консулдыққа тағайындалуының (б.з.д. 104 – б.з.д. 101) басты себебі (германдық қауіп) жойылды. Верцелладағы жеңістен кейін үлкен даңққа ие болған Мариус б.з.д. 100 жылы тағы да консул болып сайланды, бірақ оның саяси қарсыластары осы мүмкіндікті пайдаланды. Соғыстың аяқталуымен Мариус пен Сулла арасындағы бәсекелестік күшейді, бұл ақырында Римнің ұлы азамат соғыстарының біріншісіне әкелді. Верцелладағы жеңістегі рөлінің арқасында Сулланың беделі едәуір артты. Мариус мансабының шыңына жетті, ал Сулланың әлеуеті әлі де артып келе жатқан еді. Шайқастан кейін Мариус өз италиялық одақтастарына Сенатпен ақылдаспай және рұқсат сұрамастан римдік азаматтық құқық берді. Кейбір сенаторлар осы әрекетіне қарсылық білдіргенде, ол шайқас қызында римдік пен одақтастың дауысын ажырата алмағанын айтты. Сол күннен бастап барлық италиялық легиондар римдік легиондар деп есептелді. Мариус жасаған бұл әрекет жеңіске жеткен генералдың Сенатқа ашық қарсы шығуының алғашқы мысалы болды, бірақ соңғысы емес. Б.з.д. 88 жылы Сулла Сенат пен дәстүрге қарсы тұрып, әскерін Рим қаласына кіргізді. Ал Юлий Цезарь, Сенаттың бұйрығымен қолбасшылықтан бас тартып, Римге қайтып, қылмыстық іске жауап беруге шақырылғанда, керісінше б.з.д. 49 жылы Рубикон өзенін кесіп өтіп, өзінің легиондарының біріне басшылық етті. Бұл оның Помпей басшылығымен сенаторлық күштер арасындағы азамат соғысының басталуын білдірді, бұл Рим Республикасының құлауына әкелді.
The victory of Vercellae, following close on the heels of Marius' destruction of the Teutones at the Battle of Aquae Sextiae the previous year, put an end to the Germanic threat to Rome's northern frontiers. The Cimbri were virtually wiped out, with Marius claiming to have killed 100,000 warriors and capturing and enslaving many thousands, including large numbers of women and children. Children of the surviving captives may have been among the rebelling gladiators in the Third Servile War. The news of the decisive victory at Vercellae was brought to Rome by Marius's brother in law, Gaius Julius Caesar (father of the famous Julius Caesar), who in the next year would become father to his only son. Marius and Catulus were soon at odds with each other about who deserved the most credit. Marius tried to claim all the credit for the victory (which was his right as overall commander), but Catulus took citizens of nearby Parma to the battlefield and showed them the bodies of the Cimbri many of whom still had the pilums that killed them embedded in their corpses, and the vast majority of these pilums (pila) carried the markings of Catulus' legionaries. Eventually, Marius and Catulus held a joint Triumph with Marius getting the most praise as overall commander. Politically, this battle had great implications for Rome as well. The main reason (the Germanic threat) for Marius's string of continuous consulships (104 BC 101BC) was gone. Although Marius, riding a wave of popularity after the Vercellae victory, was elected consul (for 100 BC) again, his political opponents exploited this. The end of the war also saw the beginning of a growing rivalry between Marius and Sulla, which would eventually lead to the first of Rome's great civil wars. As a result of his role in the Vercellae victory Sulla's prestige had risen considerably. Marius's career was at its peak while Sulla's was still on the rise. Immediately after the battle Marius granted Roman citizenship to his Italian allied forces without consulting or asking permission from the Senate first. When some senators questioned this action, he would claim that in the heat of battle he could not distinguish the voice of a Roman from that of an ally. From that day, all Italian legions would be regarded as Roman legions. This action by Marius was the first time a victorious general had openly defied the Senate but it would not be the last. In 88 BC, Sulla, in defiance of both the Senate and tradition, would lead his troops into the city of Rome itself. And Julius Caesar, when ordered by the Senate to lay down his command and return to Rome to face misconduct charges, would instead lead one of his legions across the Rubicon in 49 BC. This would mark the start of the civil war between himself and senatorial forces under Pompey which would lead to the end of the Roman Republic.
Әдебиетте
Коллин Маккалоу өзінің "Римнің шеберлері" сериясының бірінші кітабы "Римдегі алғашқы адам" романында шайқасты егжей-тегжейлі сипаттайды. Мариус – негізгі кейіпкерлердің бірі және роман оның билікке жолына арналған.
Colleen McCullough describes the battle in some detail in her novel The First Man in Rome, the first book in her Masters of Rome series. Marius is one of the main characters and the novel focusses on his rise to power.