Кіріспе

Ресейде туған иврит тілінде жазған автор Йосеф Хайм Бреннер (יוֹסֵף חַיִּים בְּרֶנֶר; 11 қыркүйек 1881 – 2 мамыр 1921) – Ресей империясынан шыққан иврит тілінде жазған автор және қазіргі иврит әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі.

Өмірбаян

Йосеф Хайм Бреннер Ресей империясының Нови Млини (Ніжинський район) қаласында (қазіргі Украинаның бір бөлігі) кедей еврей отбасында дүниеге келді. Ол Почептегі ешивада оқыды және 1900 жылы «Ха Мелиц» басылымында өзінің алғашқы әңгімесі – «Пат Лехем» («Нан») жарияланды, ал 1901 жылы әңгімелер жинағы шықты. 1902 жылы Бреннер орыс әскеріне шақырылды. Екі жылдан кейін орыс-жапон соғысы басталғанда, ол қашып кетті. Бастапқыда тұтқындалды, бірақ жастығында қосылған Жалпы еврей еңбек бундінің көмегімен Лондонға қашып құтылды. 1905 жылы ол идиш тілінде жазатын Ламед Шапиромен танысты. Бреннер Уайтчепелдегі пәтерде тұрды, ол 1906-1907 жылдары редакциялап, жариялаған «Хаме'орер» еврей газетінің кеңсесі ретінде де пайдаланылды. 1922 жылы Ашер Бейлин Бреннердің өміріндегі осы кезең туралы «Бреннер» атты кітабын Лондоннан жариялады. 1913 жылы Бреннер Чайя Браудқа үйленді, олардың Ұри есімді ұлы болды. Бреннер 1909 жылы Палестинаға (сол кезде Осман империясының бір бөлігі) көшті. Ол өзінің сионистік идеологиясын іске асыруға құштар шаруа ретінде жұмыс істеді. Алайда, А.Д.Гордоннан өзгеше, ол ауыр физикалық еңбекке шыдамады және көп ұзамай оны тастап, Тель-Авивтегі Гимназия Герцлияда әдебиет пен оқыту ісіне берілді. Биограф Анита Шапираның сөзіне сәйкес, ол депрессиядан және жыныстық идентификация мәселелерінен қиындықтар көріп жүрді. Бұл Альтердің 1919 жылы жарық көрген Бреннердің «Құтылу жолы» әңгімесіне жазған алғы сөзі болды, бұл оқиға Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Палестина үшін түріктер мен британдықтардың күресінің аясында өрбітеді.

Еске алу

Оның Қиббұз Галуёт көшесіндегі қаны төгілген орны қазір Бреннер үйімен белгіленген, ол Хистадруттың жастар ұйымы – Ханоар Хаовед Вехаломед орталығы. Кибуц Гиват Бреннер де оның құрметіне аталған, ал кибуц Ревивим оның журналының есімін сақтайды. Израильдің ең беделді әдеби сыйлықтарының бірі – Бреннер сыйлығы оның есімімен байланысты.

Жарияланған еңбектер

Диаспорадағы еврей өмірінен 6 әңгімеден тұратын жинақ. Идиш: Варшава, «Литераришер Блетер», 1936. Идиш: Берлин, «Идиш әдебиетшісі Ферлаг», 1923. Ағылшын: «In Eight Great Hebrew Short Novels», Нью-Йорк, «New American Library», 1983. Испан: «In Ocho Obras Maestras de la Narrativa Hebrea», Барселона, «Riopiedras», 1989. Француз: Париж, «Intertextes», 1989; Париж, «Noel Blandin», 1991. Ағылшын: Лондон, «Cornell Univ. Press», 1971; Филадельфия, «JPS», 1971; Лондон, «The Toby Press», 2004. Қытай: Хэфэй, Анхуй әдебиеті мен өнері баспасы, 1998. Ағылшын: Колорадо, «Westview Press», 1992.