Кіріспе

Марс құдайы Хельветияда құлшылық етілген.

Катурикс (галл тілінде "соғыс патшасы") – Хельветтердің соғыс құдайы.

Аттар

Катурикс Галло-рим дінінде Марспен байланыстырылып, Марс Катурикс ретінде белгілі болды. Римдік Гельвецияның астанасы Авентикумда және Нонфу, Эссертинс-сюр-Ивердон қалаларында Марс Катурикске арналған ғибадатханалар болған. Катурикске басқа да атаулар (эпитеттер) – Циколл және Каизив болған болуы мүмкін. Катурикс өзі Тутатистің эпитетінен пайда болған деп саналады.

Этимология

Галлиялық атау catu rix «шайқас патшасы» немесе «шайқас билеушісі» дегенді білдіреді, ол галлиялық түбір catu («шайқас, соғыс») мен rix («патша») сөздерінің қосылуынан пайда болған. catu түбірі кельт тілдеріндегі ұқсас сөздермен туыс, соның ішінде көне ирланд тіліндегі cath («шайқас, әскер») және көне уэльс тіліндегі cad («шайқас») сөздерімен, сондай-ақ Catigern сияқты басқа кельт жеке есімдерінде де кездеседі. Қазіргі Хоржес (лат. Caturigumagus) аймағында қоныстанған галликалық Caturiges («шайқас патшалары») тайпасы, көрінеу, осы құдайдың құрметіне аталған. Катуригтердің астанасы Эбуродунум (қазіргі Эмбрун) деп аталды, яғни Ивердонмен бірдей атауға ие, бұл Катуригтер мен Хельветийлер арасындағы тығыз байланысты көрсетеді.

Жазулар

Гельветтер қоныстанған аймақта Катурикске арналған бес қазылған жазу табылды, олардың барлығы Авенч (Авентикум) және Ивердон (Эбуродунум) қалаларының жанында орналасқан. Алтыншы жазу Германияның Гельбронн қаласындағы Беккингенде жеке табылды. Риаз : HM 181 : ]ATVRIG[
Нонфу : HM 164 : MARTI CATVRIGI TEMPLVM A NOVO INSTITVIT
Поми : HM 165 : MARTI CATVR SACR
Ивердон : HM 172 : MARTI CATVRICI ET APOLLINI
Авенч : HM 222 : MARTI CATVR
Авенч : HM221 : MART CAISIV
Беккинген : : IOM ET MARTI CATVRIGI GENIO LOCI