Кіріспе

Ирландия мифологиясындағы Туатха Де Дананның бірінші патшасы. Ол көбінесе шайқаста қолы немесе қалың қанатын жоғалтқандықтан патшалығынан айырылған, бірақ Диан Сехт оны сиқырлы түрде емдегеннен кейін қайта иеленген. Нуада құдай болған деп саналады және ол британдық және галл құдайы Ноденмен байланысты, ол аң аулау мен балық аулаумен аты шыққан. Ранко Матасовичтің сөзіне сүйенсек, есімінің этимологиясы протокельт *snowdo сөзінен туындаған, яғни "тұман" немесе "дымқыл" (латын және авеста тілдеріндегі "бұлт" сөзімен байланысты), бірақ бұл пікір "таза болжам" болып табылады және валлий тіліндегі түріне сүйенеді. Сол сияқты, Юлий Покорный осы есімді Proto Indo European түбірі *neu d – "алыстыру, пайдалану, балық аулауға бару" деген мағынасынан шығарған. Матасович протокельт *nawito – "қажеттілік, мәжбүрлеу" деген мағынаны білдіретін түзілімнің өте қиын екенін айтады. Бұл – "Фер Болг" чемпионы Сренгпен болған шайқас. Нуаданың одақтасы, Норвегиялық Аенгаба, Сренгпен шайқасып, қаза тапты, ал Дагда Нуаданы қорғады. Дагданың 50 сарбазы Нуаданы шайқас алаңынан шығарды. Туатха Де шайқаста басымдыққа ие болды, бірақ Сренг кейін Нуадаға жеке шайқасқа шақырды. Нуада Сренгтің бір қолы байланған күйде шайқасуын талап етіп келісті. Сренг бас тартты, бірақ осы кезде шайқас жеңіліп, Фир Болг толығымен жеңілді. Туатха Де содан кейін Сренгке шайқастан бұрын ұсынылған жартысының орнына Ирландияның төрттен бірін өз халқына беруге шешім қабылдады, ол Коннахтты таңдады. Қолын жоғалтқаннан кейін Нуада енді патшалыққа лайық болмады, өйткені Туатха Де дәстүрі бойынша олардың патшасы денесі жағынан мінсіз болуы керек еді, және оның орнына Брес, өзінің сұлулығы мен ақыл-ойымен танымал, жартылай фоморлық ханзада патша болды. Фомриандар Ирландия халқының мифологиялық жаулары болды, олар көбінесе грек Титандары сияқты мифологиялық "қарсы күштермен" теңестірілді. Брес билігі кезінде олар Туатха Деден үлкен салық талап етті, олар жаңа патшаларының зорлықпен билеуіне және қонақжайсыздығына наразы болды. Осы кезде Нуада өзінің жоғалған қолын дәрігер Диан Чехт пен шебер Креидне (кейін Диан Чехттің ұлы Миах ет пен қаннан жасалған жаңа қолмен) жұмыс істейтін күміс қолмен алмастырды. Брес жеті жыл патшалық құрғаннан кейін тақтан алынды, ал Нуада қайта орнатылды. Ол тағы жиырма жыл патшалық құрды. Брес, зұлым көзді фоморлық Балордың көмегімен патшалықты күшпен қайтаруға тырысты, содан кейін соғыс пен зорлық жалғасты. Жас және күшті Лью Нуаданың сарайына келгенде, патша осы көп дағдылы жастың Туатха Деді фоморлықтарға қарсы жетектеуі мүмкін екенін түсінді және оның пайдасына орнынан бас тартты. Маг Туиредтің екінші шайқасы болды. Нуада Балордың соғыс кезінде өлтіріліп, басы кесілді, бірақ Лу Балордың кекін алды және Туатха Деді жеңіске жеткізді. Нуаданың ұлы қылышы Туатха Де Дананның төрт қазынасының бірі болды, ол олардың төрт ұлы қалаларының бірінен әкелінген. "Туреннің балаларының тағдыры" кітабында Нуада бір көзі бар есік сақшысы ретінде сипатталған, оның көзі ағайынды емшілер Миак пен Оирмиак мысықтың көзімен ауыстырған.

Қарым-қатынастар

Нуада Боанның күйеуі ретінде сипатталған Нехтан мен Элкмармен бірдей болуы мүмкін. Оның әкесі генеалогияда Етарламның ұлы Ектах деп көрсетілген. Орта ғасырлық мәтіндерде Нуаданың Диан Сехт және Гойбню деген екі бауыры болғаны айтылады. Етадон Нуаданың ұлдарының бірі, ал Гейбл оның немересі аталған. Гейбл Дагданың қызынан (Айндж деп аталған) бір шоқ таяқ ұрлап, оларды лақтырған жерде көркем орман пайда болды. "Басқыншылықтар кітабында" Нуадаға Кайшер есімді ұл және Уилленд есімді немере берілген.

Мұра

Нуада есімін бөлісетін кейіпкерлердің қатарында кейінірек Ұлы патшалар Нуаду Фин Файл мен Нуаду Нехт, сондай-ақ Фионн мак Камхейлдің анасы Нуада да бар. Жүз шайқастың Коннына қарсылас Муг Нуадат ("Нуаданың құлы") болған. Ирландияның ерте тұрғындары Дельбхнаның Роскоммон округіндегі Дельбхна Нуадат деп аталатын бір тармағы болды. Қазіргі Майнут қаласы Нуаданың есімімен аталады (оның ирландша атауы Maigh Nuad, яғни Нуада жазығы). Иннисфалден жылнамасының Патрикке дейінгі бөлімінде Нуада туралы толық емес жазба бар. Онда Эримон ұлдары арасында Ирландияның бөлінуі туралы жазбада былай делінген: "Ирландиядағы әрбір отбасы оның туыстарының күтімі мен оның төзімділігі үшін Нуаданың ұрпақтарынан шыққан".

Мифологиялық ұқсастықтар

Нуаданың есімі, теңіз және емдеумен байланысты британдық құдай Ноденспен, сондай-ақ уэльстік мифологиялық тұлға Нуддпен этимологиялық байланысты. Уэльстің тағы бір тұлғасы, Лудд Ллоу Эрайнт (Күміс қолдың Лудды), дыбыстық үйлесім арқасында Нудд Ллоу Эрайнттен туындаған болуы мүмкін. Сонымен қатар, скандинавиялық құдай Тир де Марспен теңестірілген және қолынан айырылған. Сабазиос – қасиетті қолмен байланысты тағы бір үнді-еуропалық құдай.