Кіріспе

Ирландияның ежелгі құдайы *Danu ([ˈdanu]) – Ирландия мифологиясындағы болжамды тұлға, оның жалғыз айғағы – Туатха де Дананның атындағы жаттық түрі, бұл көне ирланд тілінде «Дану құдайының халқы» дегенді білдіруі мүмкін. Бастапқы мәтіндерде оның мүлдем кездеспесе де, кейінірек Виктория дәуірінің фольклоршылары Дануға аналықты немесе егін шаруашылығының гүлденуімен байланысты белгілі бір қасиеттерді тағуға тырысты. efn|
"Дану өзінің өзі жерді және оның құнарлылығын бейнелеген болуы мүмкін, оны грек құдайы Деметрамен салыстыруға болады. Қалған барлық құдайлар, кемінде, аты бойынша оның балалары." – Скуайр (1905)

Этимология

Атаудың гипотетикалық номинативтік түрі *Danu, ешқандай ортағасырлық ирланд мәтінінде кездеспейді, бірақ қазіргі ғалымдардың Дананн (сондай-ақ Донанд немесе Данан) генетивіне негізделген реконструкциясы болып табылады, бұл бастапқы көздерде куәландырылған жалғыз форма (мысалы, ирланд құдайларының ұжымдық атауында, Туатха де Дананн "Дану тайпасы / халқы"). Ирланд мифологиясында Ану (кейде Анан немесе Ананд деп жазылады) – құдай. Ол өз алдына жеке құдай болуы мүмкін немесе Данудың баламалы аты болуы мүмкін, сонда Дану *di[a] Ану ("құдай Ану") дегеннің қысқартылған түрі болуы мүмкін. Бұл Ану мен na trí dée dána тіркесі арасындағы шатасудан туындауы да мүмкін. Атаудың этимологиясы 19 ғасырдан бері көптеп талқыланып келеді, кейбір ертерек ғалымдар оны Веданың су құдайы Данумен байланысты деп санайды, оның аты прото-индоевропалық түбірден *dʰenh₂ "ағу, ағып кету" шыққан, бұл Дунай өзенінің ежелгі атының – Дунайус – артында жатуы мүмкін, бұл, мүмкін, келттік текті, бірақ келттік тіліндегі ерте скифтік сөз қарызы болуы да ғажап емес.

Мифологияда

Дуна туралы ешқандай ортағасырлық ирланд мәтіндерінде сақталған мифтер мен аңыздар жоқ.

Ану мен Дананның ирланд тіліндегі мәтіндердегі шамамен сәйкес келуі

Кормактың сөздігі, Лебор Габала Эренннен бұрын жазылған мәтін, Ануды құдайлардың анасы деп атайды. Кейбір ғалымдар Данудың Анумен бірігіп кеткендігін және олардың бір құдай екенін ұсынады. Тағы бір мүмкін сәйкестік – Кодал туралы Диндсенхас поэмасында, онда Ганаанның әйелі Данаинн есімді әйел туралы айтылады. Данаинн Горн есімді қыздың анасы. Бұл, Дөннің аты өзендерді білдіретін түбірден шыққан болуы мүмкін деген теорияларды қуаттайды. Дөннің құдай балаларының ішінде Гофаннон бар, ол валлий тілінде Гойбнюмен теңдес келеді.