Тікелей әсерден туындайтын тізбектеп таралу эффектісі: экономика, әлеуметтану, қаржы саясатындағы салдары. Жаһандық байланыс пен өзара тәуелділік туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүйеде таралатын бұзылыс
Disturbance that propagates through a system
Толқынды әсер жүйеге бастапқы бұзылыс келген кезде, ол жүйенің үлкендеген бөлігіне таралып, оны бұзады. Бұл суға нысан тастағанда пайда болатын толқындардың кеңейіп тарауы сияқты. "Толқынды әсер" деген сөз макроэкономикада көбейту коэффициенті деген мағынада жиі қолданылады. Мысалы, бір адамның шығындарын азайтуы басқалардың табысын және олардың шығынға жұмсай алатын мүмкіндіктерін төмендетеді. Әлемдік масштабта зерттеулер көрсеткендей, АҚШ сияқты ірі экономикалардың ақша-кредит саясаты шешімдері бүкіл әлемдік экономикаға әсер ететін толқынды әсер тудырады, бұл бүгінгі әлемдік экономиканың өзара байланыстылығын көрсетеді. Әлеуметтануда толқынды әсерді әлеуметтік қарым-қатынастардың бастапқы қарым-қатынасқа тікелей қатысы жоқ жағдайларға қалай әсер ететінінен және қайырымдылық шараларында, ақпаратты тарату арқылы және қоғамдық арада тарату арқылы оның әсерін кеңейтуге болатынынан байқауға болады. Бұл тұжырым компьютер ғылымында бағдарламалық жасақтама метрикасы саласында күрделілікті өлшеу ретінде қолданылады.
A ripple effect occurs when an initial disturbance to a system propagates outward to disturb an increasingly larger portion of the system, like ripples expanding across the water when an object is dropped into it. The ripple effect is often used colloquially to mean a multiplier in macroeconomics. For example, an individual's reduction in spending reduces the incomes of others and their ability to spend. In a broader global context, research has shown how monetary policy decisions, especially by major economies like the US, can create ripple effects impacting economies worldwide, emphasizing the interconnectedness of today's global economy. In sociology, the ripple effect can be observed in how social interactions can affect situations not directly related to the initial interaction, and in charitable activities where information can be disseminated and passed from the community to broaden its impact. The concept has been applied in computer science within the field of software metrics as a complexity measure.
Вайнштейн эффектісі мен "Мен де" қозғалысының өрлеуі
2017 жылдың қазан айында The New York Times және The New Yorker газеттерінің хабарлауынша, ондаған әйелдер америкалық кино продюсері Харви Вайнштейнді, Miramax Films және The Weinstein Company компанияларының бұрынғы негізін қалаушыны, үш онжылдықтан астам уақыт бойы зорлау, сексуалдық шабуыл жасау және сексуалдық зорлық-зомбылық көрсетумен айыптады. Сегізден астам айыптаудан кейін Харви өз компаниясынан жұмыстан босатылды, Кино өнері мен ғылымы академиясынан және басқа да кәсіби ұйымдардан қуылды, тіпті қоғамдық өмірден де шеттетілді. Оған қатысты айыптаулар «Вайнштейн эффектісіне» әкеп соқты, ол Голливудтағы Луи Си Кей және Кевин Спейси сияқты басқа да танымал ер адамдарға қатысты сексуалдық қылмыстар туралы көптеген шағымдарды қамтитын жаһандық үрдіс. Бұл эффект «Мен де» қозғалысының құрылуына себеп болды, онда адамдар сексуалдық қысым мен зорлауға қатысты өз тәжірибелерін бөліседі.
In October 2017, according to The New York Times and The New Yorker, dozens of women have accused American film producer Harvey Weinstein, former founder of Miramax Films and The Weinstein Company, of rape, sexual assault and sexual abuse for over a period of three decades. Shortly after over eighty accusations, Harvey was dismissed from his own company, expelled from the Academy of Motion Picture Arts and Sciences and other professional associations, and even retired from public view. The allegations against him results in the Weinstein effect, a global trend involving a serial number of sexual misconduct allegations towards other famous men in Hollywood, such as Louis CK and Kevin Spacey. The effect led to the formation of the controversial Me Too movement, where people share their experiences of sexual harassment/assault.
Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі
Бір компанияның корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КӘЖ) бағдарламасын қабылдау шешімінің бәсекелес компаниялардың көзқарасына және мінез-құлқына тигізетін әсері толқынды әсерге теңестірілді. 2018 жылы халықаралық команда жүргізген зерттеу көрсеткендей, көптеген жағдайларда бір компанияның КӘЖ бастамасы сол нарықтағы басқа кәсіпорындар үшін бәсекелестік қауіп ретінде қарастырылып, олардың да КӘЖ бастамаларын қабылдауына себеп болды.
The effects of one company's decision to adopt a corporate social responsibility (CSR) programme on the attitudes and behaviours of rival companies has been likened to a ripple effect. Research by an international team in 2018 found that in many cases, one company's CSR initiative was seen as a competitive threat to other businesses in the same market, resulting in the adoption of further CSR initiatives.