Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кот-д'Ивуардағы саяси партия
Political party in Ivory Coast
Кот-д'Ивуар халықтық фронты (; аббревиатурасы FPI) – Кот-д'Ивуардағы орталық-солшыл, демократиялық социалистік және социал-демократиялық саяси партия.
The Ivorian Popular Front (; abbr. FPI) is a centre left, democratic socialist and social democratic political party in Ivory Coast.
Тарих
FPI 1982 жылы тарих профессоры Лоран Гбагбо, Абудраман Сангаре және басқа да одақтастары президент Феликс Уфуэ-Буаньидің бір партиялық билігі кезінде эмиграцияда құрылған. Саяси тұрғыдан француз социалистік партиясынан шабыт алған FPI 2011 жылға дейін Социалистік Интернационалдың (СИ) толық мүшесі болды. FPI-нің СИ-ден шығарылуы 2010–2011 жылдардағы Кот-д’Ивуар дағдарысының нәтижесінде болды. Гбагбо 2000 жылдың 22 қазанында өткен, күдік тудырған президенттік сайлаудан кейін президенттік қызметке кірісті. 2000 жылдың 10 желтоқсаны мен 2001 жылдың 14 қаңтарында өткен парламенттік сайлауда партия 225 орынның 96-сын жеңіп алды. Партия президенті – бұрынғы премьер-министр Паскаль Афи Н'Гуессан. Гбагбо президент болып сайланғаннан кейін партия басшысы лауазымынан кетуге міндеттелді, ал Н'Гуессан 2001 жылдың шілдесінде өткен үшінші ерекше съезде партия басшысы болып сайланды. Кот-д’Ивуар Халықтық майданы 2011 жылғы парламенттік сайлауды бойкоттап, сайлау комиссиясын Алассан Уаттараны қолдаумен, ал армияны сайлау науқаны кезінде FPI жақтастарын қорқытумен айыптады. Партия сондай-ақ сайлаушыларды хабардар ету мүмкіндігінің шектеулі болуына шағымданып, FPI-ге жататын Notre Voie газеті үкімет тарапынан тыйым салынды және оның көптеген журналистері тұтқындалды немесе түрмеге қамалды. 2015 жылдың 8 тамызында Н'Гуессан 2015 жылдың қазан айындағы президенттік сайлауға FPI-дің үміткері болып тағайындалды. Ол Гбагбоның Халықаралық қылмыстық сотта қамауда ұсталуын және Уаттараның саяси жағдайын сынап: «Бейбітшілік – тек қарудың үндемеуі ғана емес. Президент Гбагбо Гаагада отырғанда, Кот-д’Ивуарда бейбітшілік орнады деуге бола ма? Жүздеген саяси тұтқындар түрмеде отырғанда, Кот-д’Ивуарда бейбітшілік жоқ». FPI-дегі кейбір радикалдық топтар Гбагбо түрмеде отырғанша сайлауға қатысуға қарсы болды, бірақ басқалары партияның сайлау процесіне қатысуы қажет деп ойлады. 2016 жылғы желтоқсандағы парламенттік сайлауда FPI-ден тек үш кандидат, соның ішінде Н'Гуессан Ұлттық Ассамблеяға сайланды. 2020 жылдың 23 желтоқсанында FPI 2021 жылғы Кот-д’Ивуар парламенттік сайлауына қатысатынын мәлімдеді.
FPI was founded in exile in 1982 by history professor Laurent Gbagbo, Aboudramane Sangaré, and other allies during the one party rule of President Félix Houphouët Boigny. Politically inspired by the French Socialist Party, the FPI was until 2011 a full member of the Socialist International (SI). The expulsion of the FPI from the SI occurred as a result of the 2010–2011 Ivorian crisis. Gbagbo was sworn in as President after the heavily disputed presidential election of October 22, 2000. In the parliamentary election held on 10 December 2000 and 14 January 2001, the party won 96 out of 225 seats. The party president is Pascal Affi N'Guessan, a former prime minister. Following Gbagbo's election as President, he was required to step down as party leader, and N'Guessan was elected to head the party at its Third Extraordinary Congress in July 2001. The Ivorian Popular Front boycotted the 2011 parliamentary election, accusing the electoral commission of bias in favour of Alassane Ouattara and accusing the army of intimidating FPI supporters during the campaign. The party also complained of having been limited in informing the electorate, with the pro FPI newspaper Notre Voie having been banned by the government and many of its journalists arrested or jailed. On 8 August 2015, N'Guessan was designated as the FPI's presidential candidate for the October 2015 presidential election. He denounced the incarceration of Gbagbo by the International Criminal Court and political conditions under Ouattara: "Peace isn't only the silence of weapons. Can we say that Ivory Coast is in peace when President Gbagbo is in The Hague? With hundreds of political prisoners in jail, Ivory Coast is not in peace." Some hardliners in the FPI did not want to participate in elections as long as Gbagbo remained imprisoned, but others felt the party needed to remain engaged in the electoral process. In the December 2016 parliamentary election, only three FPI candidates, including N'Guessan, were elected to the National Assembly. On December 23, 2020, the FPI said it would participate in the 2021 Ivorian parliamentary election.