Кіріспе
Уэльс мифологиясының жауынгері және сиқыршысы Ллеу Ллау Жиффс (кейде Ллеу Ллау Жиффс деп те жазылады) – Уэльс мифологиясының батыры. Ол Мабиногидің төртінші бөлімінде, Мафф Матонви туралы әңгімеде, оның дүниеге келуі, үйленуі, өлімі, қайта тірілуі және Гвинед тағына отыруы туралы айтылады. Ол – батыр және сиқыршы, әрқашан ағасы Гвидионмен байланысты. Ол ирландтық Луғ және галлдық Лугустың уэльстік нұсқасы деп жиі айтылады. Ллеу, Прадери сияқты, Мабон ап Модронның құдай ұлымен байланысты болуы мүмкін деген болжам бар.
Lleu Llaw Gyffes (, sometimes spelled Llew Llaw Gyffes) is a hero of Welsh mythology. He appears most prominently in the Fourth Branch of the Mabinogi, the tale of Math fab Mathonwy, which tells the tale of his birth, his marriage, his death, his resurrection and his accession to the throne of Gwynedd. He is a warrior and magician, invariably associated with his uncle Gwydion. He is widely understood to be the Welsh equivalent of the Irish Lugh and the Gaulish Lugus. It has been suggested that Lleu, like Pryderi, is related to the divine son figure of Mabon ap Modron.
Атауы
Ллеу есімі протокельт *Lugus-тан шыққан, оның нақты мағынасы (және этимологиясы) әлі күнге дейін ғалымдар арасында талқыланып келеді. Бірнеше жазушы мен тарихшы Лугус есімінің Proto Indo European (PIE) түбірі *leuk, 'жарық' дегеннен туындағанын ойлады, сондықтан ол күн құдайы деп есептелді. Алайда, бұл этимология нақтыланбады, себебі PIE *k белгілі жағдайларда протокельт тілінде *g-ға айналмады, ал *k болып қалды. Протокельт тіліндегі *leuk ('ақ жарық') Proto-Индоевропалық түбірдің тікелей ұрпағы – *leuk, галлдық найзағай құдайы Луцетиос атында қолданылғандай. Протокельт *Lugus, протокельт *lug rā 'ай' түбірімен байланысты болуы мүмкін (уэльс тіліндегі lloer сөзінің шығу тегі, бірақ Питер Шрайвер lloer үшін басқа этимологияны ұсынады, ортақ кельт *lus rā-дан, түбірі латын тіліндегі luridus [ертерек *lus idus] 'сары түсті' сөзімен туыс). Тағы бір мүмкіндік – PIE *leug 'қараңғылық, көлеңке, қара түс' (Покорный пікірінше, галл сөзі lugos 'қара қарасұлу' сөзінің түбірі), немесе *leug 'батпақ, торф'. Протокельт *Lugus бір жағынан 'анткасам, уәде, кепілдік', ал екінші жағынан 'алдау' мағынасын білдіретін протокельт *lug (PIE *leugh 'мәлімдеме, алдау') түбірімен де байланысты болуы мүмкін. Джульетта Вуд оның есімін протокельт *lug 'анткасам' сөзінен шыққан деп түсіндіреді, бұл Меркурийді келісімшарттар құдайы ретінде қарастыруға негіз береді. Атау сондай-ақ 'рысқылдақ' сөзімен байланысты болуы мүмкін, бұл протокельт түбірінің бар екенін көрсетеді, ол жарқыраған көздері бар жануарды білдіреді, PIE *leuk 'жарықтану' (грек тіліндегі lungx [λύγξ] 'рысқылдақ' сөзін салыстырыңыз, мүмкін *luk түбірінен, мұрынмен). Тағы бір мүмкіндік – *Lugus латын тіліндегі lūgubris 'қасіретті, аза тұтуға қатысты' сөзімен байланысты болуы мүмкін, lūgēre 'қасіреттену' сөзінен, PIE түбірі *leug 'бөліну' (грек тіліндегі lugros [λυγρός] 'қасіретті, қайғылы', 'жарылу, азаптау', 'жүректі ауырту').
Уэльстік дәстүрдегі рөлі
Ллеу және Арианродтың тыңхедаулары, содан кейін Ллеу мен Блодевэдд оқиғалары Матонви ұлы Мабиногидің екінші және үшінші бөлімдерін құрайды.
Туу
Гилфаетви, Вендотия патшасы Мафф Матонвидің немере інісі, ағасының аяқ ұстаушысы Гуинге ғашық болады. Оның ағасы Гвидион солтүстік пен оңтүстік арасында соғыс бастауға құрылық салады, бұл ағаларға Говинге зорлық жасауға мүмкіндік береді, ал Маттың назары туындаған соғысқа ауысады. Осы мақсатта Гвидион Деметия патшасы Прайдериден басқа әлемнің шошқаларын ұрлап, Гвинендке шабуыл жасайды. Прайдери мен оның әскері солтүстікке қарай жорықтап, Мейнор Беннард пен Мейнор Код Алун арасында шайқасқа түседі, бірақ кері шегінуге мәжбүр болады. Ол Нант Каллға дейін қуылды, онда оның көптеген әскерлері қырғынға ұшырады, содан кейін Дол Бенмаенде үшінші жеңіліске ұшырайды. Қан төгуді болдырмау үшін, шайқастың нәтижесі Гвидион мен Прайдери арасындағы жеке айқаспен шешілуіне келісіледі. Екі қарсылас Ардудуидегі Y Velen Rhyd деп аталатын жерде кездеседі және "күш, батырлық, сиқыр және соқпақтардың арқасында" Гвидион жеңіске жетеді, ал Прайдери қаза табады. Дифед халқы өздерінің мырзасының өліміне күйініп, өздерінің жерлеріне қайтады. Мат Говинге жасалған шабуылды естігенде, өзінің немерелерін жұптасқан жануарларға айналдырады: Гвидион бір жылға бұғыға, содан кейін шошқаға және ақырында қасқырға айналады. Гилфаетви елікке, доңызға және қасқырға айналады. Олар жыл сайын Матка жіберілетін ұрпақтарды тудырады: Хиддвн, Хичдвн және Блидвн. Үш жылдан кейін Мат өзінің немерелерін жазадан босатып, жаңа аяқ ұстаушыны іздеуді бастайды. Гвидион өзінің қарындасы Арианродты ұсынады, оны Мат құдалықты тексеру үшін сиқырлы түрде сынап көреді. Тест кезінде ол "қалың сары шашы бар күшті ұл" тудырады, оны Мат Дилан деп атайды және ол ағасы Гофэннонның қолынан өлгенге дейін теңіздің табиғатын қабылдайды. Арианрод ұялып, есікке қарай жүгіреді, бірақ шығар жолда одан кішкентай нәрсе түсіп қалады, оны Гвидион орап, төсегінің астындағы сандыққа салады. Біраз уақыттан кейін ол сандықтан айқай естиді, оны ашады да, екінші ұл баласын табады.
Ллеу және Блодевэдд
Блодевэдд пенлиннің иесі Гронв Пебрмен қарым-қатынаста болады және екеуі Ллеуді өлтіруге сөз байласады. Блодевэдд Ллеуді қалай өлтіру мүмкін екенін ашуға көндіреді, өйткені оны күндіз немесе түнде, үй ішінде немесе ашық жерде, не саяхаттағанда, не жүргенде, киімсіз және жалаңаш емес, не заңға сай жасалған қарумен өлтіруге болмайды. Ол оған тек кешке ғана өлтірілетінін, бір аяғы қазанға, екіншісі ешкіге оралған ауға оралғандығын және жыл бойы жебені соққандығын айтады, бұл уақытта бәрі мессада болады. Осы ақпаратпен ол оның өлімін ұйымдастырады. Гронвтің қолынан түскен найзадан зақымданған Ллеу бүркітке айналып, ұшып кетеді. Гвидион оны тауып алып, қайыңның биік басында отырғанын көреді. Ол оны емен ағашынан төмен түсіріп, адам кейпіне қайтарады. Гвидион мен Мать Ллеуді Гронв пен Блодевэдден өз жерлерін қайтарып алудан бұрын сауықтырады. Ллю мен Гронвтың бетпе-бет кездескенінде Гронв өзінің және Ллюның найзасының арасында үлкен тасты қоюға болатынын сұрайды. Ллеу оған рұқсат береді, содан кейін найзасын лақтырады, ол тасты да, Гронвты да тесіп, оны өлтіреді. Гвидион Блодевэдді бұғаулап, оны буға айналдырады. Әңгіме Ллю Гвинендтің тағына отырғанымен аяқталады.