Кіріспе
Виктория Кресінің иегері Томас Орде Лоудер Уилкинсон (29 маусым 1894 – 5 шілде 1916), Англияда туған канадалық және британдық армия офицері, Виктория Кресімен (VC) марапатталған, британ және Достас елдерінің әскерлеріне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары және ең беделді награда. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лояль Солтүстік Ланкашир полкінің әскери қызметкері болған ол 1916 жылғы 10 шілдеде Сомма шайқасындағы ерлігі үшін қаза болғаннан кейін VC орденімен марапатталды.
Thomas Orde Lawder Wilkinson VC (29 June 1894 – 5 July 1916), was an English born Canadian and British Army officer who was a recipient of the Victoria Cross (VC), the highest and most prestigious award for gallantry in the face of the enemy that can be awarded to British and Commonwealth forces. A soldier with the Loyal North Lancashire Regiment during the First World War, he was posthumously awarded the VC for his actions on 10 July 1916, during the Battle of the Somme.
Ерте өмір
Уилкинсон 1894 жылғы 29 маусымда Англияның Шропшир графтығындағы Бриджнорт қаласының жанындағы Дудмастон иелігіндегі Лодж Фермасында Чарльз Орд Уилкинсон мен оның әйелі Эдиттің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Суррейдегі Парксайд мектебінде оқыды, содан кейін Веллингтон колледжіне түсіп, оқу және спорт саласындағы қабілеттерін көрсетті. 1912 жылдың қараша айында бітірген кезде Уилкинсон отбасы Британдық Колумбиядағы Ванкуверге көшіп кеткен еді, оның әкесі оның туған кезінде сол жерде жұмыс істеген.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Уилкинсон Ванкувердегі 16-шы батальонға (Канадалық шотландтықтарға) қосылды. Көп кешікпей ол лейтенант болып тағайындалды. Полк Англияға келген соң, ол 7-ші батальонға, адал Солтүстік Ланкашир полкіне ауысты және 1916 жылдың басында Батыс майданында артиллерия офицері ретінде қызмет етті. Уилкинсонның батальоны Сомма шайқасының бастапқы кезеңдеріне қатысқан 19-дивизияның 56-атқыштар бригадасының құрамында болды. 1916 жылдың 4 шілдесінде оның батальоны Ла-Буассель ауылына шабуыл жасады. Іргелес бөлімше жерді жоғалтқан еді, ал Уилкинсонның батальонына оны қайта басып алуға бұйрық берілді. Бір машина жарағы қалдырылып кеткен, және Уилкинсон оны қолға жеткенде іске қосты. Ол күшейту келгенше, шабуылдаған неміс әскерлерін тоқтата алды. Ол жарақат алған әскерді қауіпсіз жерге алып кетуге тырысқанда көп ұзамай қаза тапты. Осы ісі үшін ол қаза болғаннан кейін Виктория кресімен (ВК) марапатталды. 1856 жылы тағайындалған ВК, Ұлыбритания империясының әскери қызметкеріне берілетін батырлықтың ең жоғары наградасы еді. Уилкинсонның ВК-ға берілген марапатында былай делінген: «Ең көрнекті батырлығы үшін». Шабуыл кезінде, басқа бөлімшенің тобы машина жарағынсыз кері шегініп бара жатқанда, лейтенант Уилкинсон алға жүгіріп, екі адамымен бірге жарақты іске қосып, олар босатылғанша жауды ұстап тұрды. Кейін, бомбалау шабуылы кезінде шабуыл тоқтатылғанда, ол алға өтіп, әртүрлі бөлімшелердің төрт-бес адамын, жау бомба тастап жатқан қатты топыраққа тосылған жерде тапты. Ол үлкен батылдық пен шапшаңдықпен жаудың бомбалаушыларын таратып, жарақты парапеттің үстіне орнатты. Содан кейін ол жарақат алған адамды әкелуге екі рет батыл әрекет жасады, бірақ екінші рет оған жетіспей тұрып, жүрегіне оқ тиіп қаза тапты. Ол күні бойы батырлық пен өзінен жанын аямайтындықтың керемет үлгісін көрсетті. «Лондон газеті», 26 қыркүйек 1916 жыл. Оның денесі табылған жоқ болғандықтан, Уилкинсон Тепвальдегі жоғалғандарға арналған британдық ескерткіште, мыңдаған басқа британдық және достас әскерлермен бірге еске алынады. Оның есімі сондай-ақ Британдық Колумбиядағы Сэндвик соғыс ескерткішіне жазылған. 2004 жылы оның есіміне арналған ескерткіш тақташа оның туған жеріне жақын орналасқан Кваттағы шіркеуде ашылды. Тақташаны Шропшир соғыс ескерткіштері қауымдастығы Уилкинсонның туыстарын табуға сәтті болмағаннан кейін тапсырды.
For most conspicuous bravery. During an attack, when a party of another unit was retiring without their machine gun, Lieut. Wilkinson rushed forward, and, with two of his men, got the gun into action, and held up the enemy till they were relieved. Later, when the advance was checked during a bombing attack, he forced his way forward and found four or five men of different units stopped by a solid block of earth, over which the enemy was throwing bombs. With great pluck and promptness he mounted a machine gun on the top of the parapet and dispersed the enemy bombers. Subsequently he made two most gallant attempts to bring in a wounded man, but at the second attempt he was shot through the heart just before reaching the man. Throughout the day he set a magnificent example of courage and self sacrifice.|London Gazette, 26 September 1916
As his body was never recovered, Wilkinson is commemorated with thousands of other British and Commonwealth soldiers on the British Memorial to the Missing at Thiepval. His name is also on the Sandwick War Memorial, in British Columbia. In 2004 a plaque to his memory was unveiled at the church in Quatt, near his place of birth. The plaque was commissioned by the Shropshire War Memorials Association after unsuccessful attempts to locate relatives of Wilkinson.
Викторияның айқасы
Король Георг V 1916 жылдың 26 қарашасында Букингем сарайында өткен салтанатты шарада Вилкинсонның Виктория шарпысын (VC) әкесіне табыс етті. Ол сонымен қатар 1914–15 жылғы жұлдызға, Британ соғыс медаліне және Жеңіс медаліне де лайық болды. Оның Виктория шарпысы (VC) және басқа медальдары Лондондағы Императорлық соғыс мұражайында көрсетілуде.