Кіріспе

Айова штатының Жоғарғы соты – АҚШ-тың Айова штатындағы ең жоғары сот. Соттың құрамына бас судья және алты судья кіреді. Соттың тұрақты сессиялары Айова штатының сот жүйесі ғимаратында өтеді, ол Айова штатының Капитолияның оңтүстігінде, 1111 Шығыс Сот даңғылында, штаттық Капитолий аумағында орналасқан.

Тарих

1846 жылы Айова АҚШ-қа қосылған 29-шы штат болды. Федералды үкіметтің конституциясына сәйкес, Айова штатындағы үкіметтік билік заң шығару, атқару және сот салаларына бөлінді. Айова штатының Бас Ассамблеясы штатты төрт сот округіне бөлді, Жоғарғы Сот судьялары алты жылдық мерзімге тағайындалды, ал округ судьялары бес жылдық мерзімге сайланды. 1857 жылғы Айова Конституциясы сот округтерінің санын 11-ге дейін көбейтті және Бас Ассамблеяға 1860 жылдан бастап және содан кейін әр төрт жыл сайын округтерді қайта ұйымдастыруға рұқсат берді.

Функциялар

Айова Жоғарғы Соты – апелляциялық сот. Апелляциялық сот апелляциялық шағымдар қабылданған төменгі сот шешімдерін қарап шығарады. Апелляциялық сот сот отырысын өткізбейді. Апелляциялық сот отырыстарына куәгерлер, қазылар алқасы, жаңа дәлелдер немесе сот хатшылары қатыспайды. Керісінше, апелляциялық сот төменгі соттың жазба материалдарын қарап, маңызды заңдық қателіктер болған-болмағанын анықтайды. Апелляциялық рәсімдер ережелерінде шағым беру талаптары тізімделген. Айова штатының жеті мүшеден тұратын Жоғарғы Сотының көптеген маңызды міндеттері бар. Сот – «соңғы инстанция соты» немесе Айова штаты сот жүйесіндегі жоғары сот. Оның шешімдері Айова штатының барлық басқа соттары үшін міндетті болып табылады. Айова Жоғарғы Соты Айова соттарында адвокаттық қызметпен айналысуға адамдарды қабылдау, адвокаттардың қызметін қадағалау және адвокаттарды тәртіпке келтіру құқығына ие. Сот штаттың барлық соттарында қолданылатын процессуалдық ережелер мен тәртіптерді бекітуге жауапты. Жоғарғы Сот сот жүйесіне және барлық судьялар мен сот қызметкерлеріне қадағалау және басқару құқығын жүзеге асырады.

Ральф деген қара нәсілді адам

1839 жылғы 4 шілдедегі Ральф ісі, Айова аумағының Жоғарғы сотындағы алғашқы жарияланған шешім болды. Бұл сот, Айова штат мәртебесіне ие болғандағы Айова Жоғарғы сотымен салыстырылатын құзыретті федералды сот еді. Бұл шешім 13-ші түзетуге дейін 26 жыл, Дред Скотт ісіне дейін 18 жыл және Айова штатына штат мәртебесі берілгенге дейін 7 жыл бұрын қабылданды. Миссуриден келген қара нәсілді Ральф, бостандық сатып алу үшін Айоваға жұмыс істеуге жіберілді. Ральф қажетті соманы жиная алмағандықтан, құл иесі Ральфті Миссуриге қайтару үшін сыйлық іздеушілерді жіберді. Сот шешімі құл иесінің талабын қабылдамады және Ральфқа бостандық берді, сонымен қатар заң "барлық түстер мен жағдайлардағы адамдарды тең қорғайды" деп мәлімдеді.

Кларк директорлар кеңесіне қарсы

1868 жылы Айова Жоғарғы Соты «Кларкке қарсы мектеп директорлары кеңесі» ісін қарап, нәсілдік бөлінген «бөлек, бірақ тең» мектептерге Айова штатында орын жоқ екенін анықтады – бұл АҚШ Жоғарғы Соты осыған ұқсас шешім қабылдағанға дейін 86 жыл бұрын болды.

Арабелла Мансфилд

1869 жылы Айова штаты одақта алғаш рет әйелдерге заң қызметін атқаруға рұқсат берді. Сот шешімімен әйелдерге Айова штатында заңгерлікпен айналысу құқығынан айырылуға болмайды деп шешілді және Арабелла Мэнсфилд заңгерлікке қабылданды.

Когер және North Western Union Packet Co.

Сот 1873 жылы Coger v. The North Western Union Packet Co. ісін қарады, АҚШ Жоғарғы Соты осыған ұқсас шешім қабылдағанға дейін 91 жыл бұрын қоғамдық орындардағы нәсілдік дискриминацияға қарсы үкім шығарды. Айова Жоғарғы Соты бірауыздан штат конституциясына қайшы деп танып, бір жынысты некеге тыйым салатын заңды жойды. Осылайша, Массачусетс, Коннектикут, Калифорния және Гавайи штаттарының жоғарғы соттарынан кейін, штат конституциясы бойынша бір жынысты неке құқығын қолдайтын бесінші сот болып табылды. 2010 жылғы кезекті сот судьяларын сақтап қалу сайлауында сайлаушылар сақтап қалу үшін дауысқа түскен үш судьяның барлығын қызметтен шеттетуге шешім қабылдады. Бұл Айова Жоғарғы Сотының судьясының сайлаушылармен алғаш рет қызметтен алынуы болды.

Жоспарланған ата-аналық қарсы Рейнольдс (2018)

Сот Айова штаты мен Айова медициналық кеңесіне қарсы "Планированное родительство" және дәрігер Джилл Медоуз тарапынан қозғалған сот ісін қарады. Сот ісі аборт жасау үшін штат заңнамасымен бекітілген және 2017 жылы губернатор Терри Бранстад қол қойған 72 сағаттық күту мерзіміне қатысты болды. Сот 5:2 көпшілік дауыспен, Бас судья Марк Кейди жасаған шешімде, күту мерзімінің Айова Конституциясының тең қорғау және заңмен қамтамасыз ету ережелерін бұзғанын анықтады, себебі оның шектеулері "мемлекеттің маңызды мүддесіне жұмсақ бағытталмаған". Судья Кейди штаттың әйелдерге аборт туралы, соның ішінде бала асырап алу мүмкіндігі туралы ақпарат бере алатынын, бірақ 72 сағаттық күту мерзімі бұл мақсатқа жеткілікті түрде қызмет етпейтінін және Айова әйелдеріне артық жүктеме салатынын айтты.

Жоспарланған ата-аналық қарсы Рейнольдс (2022)

2022 жылдың маусым айында Сот 5–2 дауыспен Айова Конституциясы аборт жасау құқығын қорғамайтынын анықтады және 2018 жылғы бұрынғы шешімін күштен шығарды. Сот 24 сағаттық күту мерзімін белгілейтін заңды қолдады.