Кіріспе

NOTOC
Алопеция универсалис (AU), сондай-ақ алопеция ареата универсалис деп те аталады, – қабау, кірпіктер, кеуде, қолқап асты және шағыр түктерін қоса, барлық дене шашының түсуімен сипатталатын медициналық жағдай. Бұл алопеция ареатаның (AA) ең ауыр түрі. Бұл жағдайға шалдыққан адамдар көбінесе дені сау, басқа белгілері жоқ және қалыпты өмір сүру ұзақтығына ие.

Себептер

Универсальды алопеция кез келген жаста пайда болуы мүмкін және қазіргі уақытта адамның иммундық жүйесі шаш түбірлеріне шабуыл жасайтын аутоиммундық ауру деп саналады. Алопецияға генетикалық факторлар да әсер етуі мүмкін, себебі ауруға шалдыққандардың шамамен 20% - ның отбасында алопециямен ауырған адамдар бар.

Емдеу

Көптеген емдеу әдістері зерттелді, соның ішінде иммуномодуляторлар, мысалы, имиквимод. Тофацитиниб цитраты да пайдалы болуы мүмкін. 2014 жылдың маусым айында денесінде дерлік шашы жоқ 25 жастағы ер адам сегіз айлық емнен кейін толық шашының өскені, сондай-ақ қабау, кірпікшелер, бет, қолқап асты және басқа да шаштарының өскені туралы хабарланды. Контакттық иммунотерапия – бұл дифенципрон және скварик қышқылының дибутилестері сияқты контакттық аллергендерді пайдалану арқылы шаштың түсуіне себеп болатын жасушалардың әрекетіне қарсы тұратын иммундық реакцияны тудыру. 2227 науқасты қамтитын 45 зерттеудің қорытындыларын біріктіріп талдаған шолуда, контакттық иммунотерапия қолданған АТ және АУ науқастардың 54,5%-ында шаштың қайта өсуі, ал 24,9%-ында толық шаштың қайта өсуі байқалды. АУ-ды емдеудегі пайдалы әсерлерінен басқа, оның өте ауыр дерматит сияқты жанама әсерлері болуы мүмкін. АТ және АУ пациенттерін емдеуде клобетазол пропионаты сияқты жергілікті және интралезиялық кортикостероидтар да тиімділігін көрсетті. Бұл иммунотерапиялық емдеу зерттеулерінен алынған нәтижелерге өте ұқсас. Сонымен қатар, зерттеулер стероидтарды зақымдалған жерге енгізу арқылы қолдану, жергілікті қолдануға қарағанда әлдеқайда тиімді екенін көрсетеді. Алайда, негізгі жанама әсер – емделген аймақта терінің жұқару қаупінің артуы; емдеудің бірнеше жағдайы сәтті аяқталды, соның бірі – 22 жастағы ер адам, ол бұрыннан АУ және атопиялық дерматит (АД) ауруларымен ауырған. Бұл адам JAK ингибиторы тофацитинибпен емделді, және он айдан кейін оның зардап шеккен барлық дене бөліктерінде шаштың өсуі байқалды, сондай-ақ оның АД-сы да жақсарды. Қазіргі зерттеулер мен нәтижелер жүйелік JAK ингибиторлары АА-ның дамуын тоқтатып, алдын алады, ал жергілікті JAK ингибиторлары шаштың қайта өсуін ынталандырып, қалыптасқан ауруды кері қайтарады. Рюксолитиниб және тофацитиниб сияқты JAK ингибиторларын қолдану бойынша көптеген клиникалық зерттеулер жалғастырылуда.