Кіріспе

Американдық палеонтолог (1829-1896)

Чарльз Вахсмут (13 қыркүйек 1829 – 7 ақпан 1896) – неміс-американдық палеонтолог және кәсіпкер. Америка Құрама Штаттарына көшіп келгеннен кейін, ол палеозой дәуірінің криноидтар деп аталатын қазба жануарлары бойынша белгілі сарапшыға айналды. Ол және оның әріптесі Фрэнк Спрингер осы тақырыпта көптеген мақалалар жариялады және криноидтардың ерекше коллекциясын құрды. Оның еңбегінің шыңы – Спрингермен бірлесіп жазылған және 1897 жылы, оның қайтыс болғаннан кейін жарық көрген, екі томдық "Monograph of the North American Crinoidea Camerata" еңбегі болды.

Ерте өмір

Вахсмут 1829 жылдың 13 қыркүйегінде Германияның Ганновер қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Кристиан Вахсмут заңгер және Франкфурт парламентінің мүшесі болған, ол ұлының да заң саласында жұмыс істеуін қалаған. Алайда, Чарльздың денсаулығы нашарлағандықтан, ол он алты жасында мектепті тастауға мәжбүр болды. Оның дәрігері бизнеспен айналысуды ұсынды. 1852 жылы ол АҚШ-қа эмиграциялап, 1854 жылға дейін Нью-Йоркте Гамбург кеме компаниясының агенті ретінде жұмыс істеді. Нью-Йорктегі климат Вахсмутқа қолайлы болмады, және қауырсын пневмониядан жазылғаннан кейін 1855 жылы ол батысқа көшіп, Айова штатының Берлингтон қаласына қоныстанды. Сол жылы ол Бернандина Лоренцке үйленіп, азық-түлік дүкенін ашты.

Палеонтология

Ваксмуттың денсаулығы нашарлап, жағдайы ушығуын жалғастырды. Дәрігер оған сыртқы ортада дене шынықтыру жасауды және қазбаларды іздеуді пайдалы әрі жағымды хобби ретінде ұсынды. Ваксмут көп ұзамай жергілікті әктас формацияларында палеозойлық жануарлардың – криноидтардың кең ассортиментін тапты. Соңында, бұл аймақ осы қазбалардың әлемдегі ең бай көздерінің бірі ретінде танылды. 1865 жылға қарай, азық-түлік бизнесі Ваксмутты қаржылық тәуелсіздікке жеткізді. Ол әйелімен бірге алдымен Массачусетс штатының Кембридж қаласына, Агасcиз бен Салыстырмалы зоология мұражайына сапар шекті. Содан кейін Ваксмуттар Еуропаға жол тартты, онда мұражай коллекцияларын зерттеді және үйлеріне әкелу үшін қазбаларды жинады. Оның соңғы тоқталысы Лондон қаласындағы Британ мұражайы болды, онда ол Берлингтондағы коллекциясының беделі өзінен бұрын жеткенін білгеніне қуанды. 1872 жылы Агасcиз тағы да Берлингтонға келді және коллекцияның өсуі мен қазбалардың сапасына таң қалды. Ол коллекцияны 6000 долларға сатып алып, Гарвардтың Салыстырмалы зоология мұражайындағы барлық криноид жинағын басқаруға Ваксмутты жұмысқа алды. Агасcиз Ваксмутты криноидтар туралы әдебиеттерді зерттеуге және өз зерттеулерін жариялауға ынталандырды. Ваксмут бұл лауазымда 1873 жылдың желтоқсан айында Агасcиз қайтыс болғанға дейін қызмет етті. 1874 жылы Ваксмут Еуропа мен Азияға саяхат жасап, өзімен бірге криноид қазбаларының шағын коллекциясын алып келді, оны ол 80 фунт стерлингке Британ мұражайына сатты. Ол сол жылы Берлингтонға оралып, одан да үлкен қазбалар коллекциясын құруға кірісті. Әйелі мен Фрэнк Спрингердің көмегімен жаңа криноид коллекциясы жақын арада әлемдегі кез келген коллекциямен бәсекелесе бастады. Денсаулығының нашарлығына байланысты Ваксмут қыста Американ Оңтүстігінің жылы климатында қазбаларды жинады. Спрингер Еуропаға сапар шегіп, Англия, Франция, Ресей және Богемиядан кең ассортименттегі қазбаларды әкелді. Әлемнің басқа да аймақтарынан алынған қазбалар сатып алынды немесе айырбас жасалды. Ваксмут үйінің артында қазбаларды сақтау үшін арнайы, өртке төзімді мұражай салды. Сонымен қатар, криноидтар туралы толық кітапхана жиналды. Ваксмут пен Спрингер өздерінің зерттеулерін түрлі ғылыми журналдарда жариялады. Олар жаңа түрлерді атауға және сипаттауға қызығушылық танытпады, оның орнына морфология мен жіктеу мәселелеріне назар аударды. Олардың жұмысының шыңы – Ваксмуттың қайтысынан кейін Салыстырмалы зоология мұражайы басылымға шығарған екі томдық "Солтүстік Америкалық Crinoidea Camerata монографиясы" (1897) болды. Бұл еңбек қазіргі заманғы криноидтар таксономиясын түбегейлі өзгертті.

Шығармалары

Вахсмут түрлі аймақтық және ұлттық ғылыми журналдарға үлес қосты, көбінесе Спрингер оның әріптесі болды. 1866 ж. Берлингтон әктасында екі бөлек геологиялық құрылымдардың болуы туралы дәлелдер (Нильспен бірге). 1877 ж. Палеозойлық криноидтардың ішкі және сыртқы құрылымы туралы ескертулер. 1877 ж. Белемокринус туысын қайта қарау және екі жаңа түрдің сипаттамасы (Спрингермен бірге). 1878 ж. Криноидтардағы аралық формалар (Спрингермен бірге). 1879-1886 ж. "Палеокриноидтарды қайта қарау" (Спрингермен бірге). 1897 ж. "Солтүстік Американың Crinoidea Camerata монографиясы" 2 томдық (Спрингермен бірге, өлімнен кейін жарық көрді).