Кіріспе

Уильям Линдли (7 қыркүйек 1808 жылы Лондонда дүниеге келген, 22 мамыр 1900 жылы Блэкхит, Лондон қаласында қайтыс болған) – ағылшын инженері. Ол ұлдарымен бірге Еуропаның 30-дан астам қаласы үшін су және кәріз жүйелерін жобалаған.

Өмір

Жас инженер ретінде ол Марк Исмбард Брунел және Фрэнсис Джайлспен бірге жұмыс істеді. 1834 жылы ол Германияға Гильстің көмекшісі ретінде Любектен Гамбургке дейінгі темір жол бағытын зерттеуге барды. Бірнеше жылдан кейін, 1838 жылы, оған Солтүстік Германияда салынған алғашқы темір жол желісін – Гамбург Бергедорф теміржол компаниясын салу тапсырылды. 1842 жылдың мамыр айында болған қатаң өрт қаланың үштен бір бөлігін қиратып жібергендіктен, ресми ашылуды тоқтатуға тура келді. Линдли қала орталығын қайта құру жөніндегі техникалық комиссияның мүшесі болды (Алексис де Шатонеуф, Готфрид Семпер және басқалармен бірге) және қаланың қайта құруының алғашқы негізгі жоспарын жасады. Гамбургке жаңа кәріз жүйесін жобалауды тапсырған инженер үшін бұл қирау қаланы жаңғырту мүмкіндігі болды. Оның жобаларына ағылшын әлеуметтік реформаторы және қоғамдық денсаулық сақтау инспекторы Эдвин Чадвик әсер еткен, соның ішінде континенттік Еуропадағы алғашқы жер асты канализациясы да бар. Үш жыл ішінде Гамбургте 11 км кәріз салынды, ал Линдли қаланы ауыз сумен қамтамасыз ету үшін су құбырымен жұмыс істей бастады. Келесі жылдары ол Германияның басқа да қалалары мен қалаларында, мысалы Алтона, Стральзунд және Лейпцигте су жүйелерін жобалауға және салуға көмектесті. Гамбургте Линдли қала құрылысы мәселесіне үлкен қызығушылық танытты. 1840 жылы оған Гамбург қаласының шығысындағы Хаммербрук батпақтарын кептіру тапсырылды. Эльба өзенімен шлюздер арқылы байланыстырылған каналдар желісін салу арқылы іске асырылған бұл кептіру жүйесі (1842–47), негізінен өнеркәсіптік аймақ ретінде Гамбургтегі алғашқы заманауи қала маңының негізін қалады. 1855 жылы ол қала орталығынан батысқа қарайғы аудандарды дамытудың алғашқы бас жоспарын да жасады. Бірақ Гамбург портының дизайны (1845, Джеймс Уокер мен Генрих Хюббемен бірге) пайдаланылғандықтан, жоспар жүзеге асырылмады. Гамбургтің құрылыс органдарын қайта ұйымдастыруға байланысты ол 1860 жылы Баудепутацияның кеңесшісі лауазымынан бас тартып, отбасымен бірге Лондонға көшіп барды, соның ішінде үш кішкентай ұлы – Уильям Херлейн Линдли (1853 жылы туған), Роберт Сирлз Линдли (1854 жылы туған) және Джозеф Линдли (1859 жылы туған). 1863 жылы ол Франкфурт-на-Майн қаласының кәріз жүйесінде жұмыс істей бастады, оның пайдасы 1868 және 1883 жылдар аралығында 100 000 тұрғынға тифтен өлім-жітім 80-ден 10-ға дейін төмендеді. Линдлидің жобалары бүкіл Еуропа бойынша сұранысқа ие болды, ал ұлдарымен бірге Германиядағы (оның ішінде Дюссельдорф) және басқа жерлерде, соның ішінде Санкт-Петербург, Будапешт, Прага және Мәскеу қалалары үшін жүйелер құрды. 1876 жылы Австралияның Сидней қаласы одан өздеріне кәріз жүйесін жобалауды сұрады, бірақ ол оларды қабылдамады, өйткені оны Царь Польшасындағы Варшава тапсырған болатын. 1876-1878 жылдары ол өзінің ұлы Уильям Херлейн Линдлидің басшылығымен 1881-1889 жылдары салынған Варшава су құбырын жобалады. Осы күнге дейін Варшавада оның есімімен аталған көше бар, ол тарихи су құбырынан айналып өтеді. Сондай-ақ Линдлилердің еңбегімен "Филтр көшесі" (улица Фильтрова) деп аталады. Бір қызығы, Уильям Линдли Варшава үшін жасаған жүйе әлі де жұмыс істейді, ал оның жобасындағы соңғы кәріз коллекторы 2001 жылға дейін ауыстырылмаған.