Кіріспе

1953 жылы Льюис Гилберт түсірген фильм

«Альберт Р.Н.» – 1953 жылғы британдық соғыс фильмі, режиссері Льюис Гилберт, басты рөлдерде Джек Уорнер, Энтони Стил және Роберт Битти.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыста неміс әскери тұтқындар лагерінде теңізші офицерлерге арналған қашу туннелі табылды. Лейтенант Эйнсворт қашу комитетімен бірге Альберт есімді манекеннің бөліктерін пайдаланып, немістерді лагерден моншаға жіберілген барлық тұтқындар қайта оралатынына көндіруді жоспарлайды. Альберттің бір бөлігі тұтқындармен бірге моншаға апарылып, қайтып келгенде қайта құрастырылады. Эйнсворт ешқашан көрмеген хат досы бар; ол бостандыққа шыққаннан кейін оған үйленуді ниеттенді. Идея авторы өз идеясын сынауға құқылы болғанымен, Эйнсворт өз бөлмелестерімен осы мүмкіндік үшін карта тартуға талап етеді; Эриксон жеңіп, қашып кетеді. Біраз күткен соң, олар бұл әдісті қайта қолдануға шешім қабылдайды. Бұл жолы Эйнсворттың досы, хат досының көптен бері жазбағанын естіген соң, жеребе салуды өзгертіп, жеңіске жетеді. Эйнсворт өзінің орнын аукционға шығарады, бірақ соғыс тұтқынының аға офицері капитан Мэддокс оны баруға бұйырады. Эйнсворт сол күні қайта тұтқындалады. Кейін лагерь командирі ерлерге Эриксонның гестапоға қарсылық көрсеткенде атылғанын хабарлайды; оның күлі тапсырылады. СС гауптштурмфюрер Шульц американдық лейтенант «Техас» Нортонның хронометріне қызығушылық танытқанда, Нортон Шульцтің лагерьдің шекаралық жарықтарына жауапты екенін айтады және келесі одақтас түнгі бомбалау кезінде олардың істен шығуын қамтамасыз етуін сұрайды, бірақ бұл тұзақ. Шульц адамдарын Нортон тікенді сымды кесіп өтіп жатқанда жарықтарды қайта қосуға белгі береді, содан кейін оны суыққан қанмен атып тастайды. Шульц Эйнсвортты сатып алуға тырысады, бірақ Эйнсворт соғыстан кейін оны кісі өлтіргені үшін соттауға уәде береді. Шульц жаңа комендант болғанда, Эйнсворт Альбертті пайдаланып, тағы да қашуға тырысады. Ол қашып, түнде Шульцпен кездесуге күтеді. Қырқыстан кейін ол Шульцтің тапаншасын алады. Одақтас бомбалары жақын жерге түскенде, Шульц қаша жөнеледі. Эйнсворт қашып бара жатқан немісті артынан атуға батыл болмайды, бірақ бомба оны өлтіреді. Эйнсворт Нортонның хронометрін өлген адамнан алып, кетеді.

Тарихи негіздер

Фильм шынайы оқиғаға негізделген. "Альберт Р.Н." – теңіз офицерлері үшін Солтүстік Германиядағы Марлаг О әскери тұтқын лагерінде жасалған қуыршақ. Басын әскери суретші Джон Уорсли (1919–2000) мүсіндеді, денесін лейтенант Боб Стейнс RNVR жасады, ал лейтенант-командир Тони Бентли Бакл Альберттің көзін жыпылықтатып, қозғалтатын механизм ойлап тапты, бұл қуыршақтың шынайылығын арттырды. "Альберт" тұтқын қашқан кезде санаудың орнына екі рет қолданылды. Бірінші ретте лейтенант Уильям "Блонди" Мьюз RNVR лагерь душынан қашып кетті, ал "Альберт"ті шебер пайдалану оған төрт күнге үлкен артықшылық берді, содан кейін ғана тұтқынның жоғалғаны туралы хабар берілді. Мьюз Любек қаласында қайта ұсталды және Марлаг лагеріне қайтарылды. Екінші рет қашқан тұтқын лагерь душында жасырынып тапты, ал "Альберт" кейінгі іздеулерде табылған. Уорсли фильмге пайдалану үшін жаңа "Альберт" жасады. Аға комиссар-мерген (TAS) лейтенант Джон Уильям Гобл RN, Уорслиге Марлаг О әскери тұтқын лагерінде "Альберт"ті жасауға көмектесті және фильмнің техникалық кеңесшісі болды. Уорсли үшінші "Альберт"ті Брайтон колледжінің Бурстоу галереясында өткен көрмеге шығарды. Көрмеден кейін ол Портсмут Корольдік теңіз мұражайына сыйланды. Британдық тұтқындар Гай Морган мен Эдвард Сэммис бұл фильмнің негізінде пьеса жазды, кейін ол сценарийге бейімделді.

Өндіріс

Фильм алғаш рет Romulus Productions жобасы ретінде жоспарланған еді және оның басты рөлдерін Сонни Тафтс (америкалық киножұлдыз ретінде), Тревор Ховард, Антон Уолбрук және Ральф Ричардсон сомдауға тиіс болған. Джек Уорнер мен Энтони Стил екеуі де Ранк ұйымы продюсер Дэниел Энджелге жалға берді. Олар екеуі де бұрынғыда "Құлдық жүрек" (1946) және "Ағаш жылқы" (1950) фильмдерінде ойнаған, сондай-ақ жақында "Тез жәрдем" фильмінде де бірге түскен. Стил көбінесе ересек британдық актерлерге көмектесе отырып, соғыс фильмдерін түсірген. Хедли-Хитте тұтқын лагері салынды.

Шығару

Льюис Гилберт фильмнің Ұлыбританияда өзінің құнын өтегенін айтты.