Кіріспе

Италиялық діни тұлға

Эрколе Консалви (8 маусым 1757 – 24 қаңтар 1824) – Католик шіркеуінің дьяконы және кардиналы, Папалық мемлекеттердің Мемлекеттік хатшысы қызметін екі рет атқарған. Наполеоннан кейінгі дәуірде патшалардың құдайдан берілген билігінің заңдылығын қайта орнатуда шешуші рөл атқарды және осы принциптің тұрақты жақтаушысы болды.

Ерте өмір

Консалви Римде Пизалық Бруначчи әулетінің ежелгі ақсүйек отбасының ұрпағы ретінде дүниеге келді. Кардиналдың әкесі Грегорио Бруначчи Рим маркизі Эрколе Консалвидің есімі мен гербін қабылдады, себебі түпнұсқа Консалви қалдырған зор байлықты мұраға алу үшін осылай қажет болды. Эрколь Тосканелла маркизі Марио Джузеппе Консалви мен Модена графинясы Клаудия Карандинидің ұлы еді. 1763 жылы әкесі қайтыс болған соң, Эрколь кардинал Андреа Негронидың қамқорлығына берілді. Ол 1771 жылдан 1776 жылға дейін пиарлар колледжінде білім алды. Содан кейін ол ағылшын кардиналы Генри Бенедикт Стюарт құрған, якобиттер Йорк герцогы деп те атаған, сондықтан көбінесе «Кардинал Йорк» деп еске алған, және Ұлыбритания тағына Стюарттың талапкері болған Фраскатидегі семинарияға түсті. Ол кардиналдың сүйіктісі болды және жас кезінде Рим Куриясында жоғары лауазымға ие болуына көмектесті. 1776 жылы семинарияны бітіргеннен кейін Консалви кіші лауазымдарды қабылдады және муниципалитет істерін басқарумен айналысатын кеңестің мүшесі болып тағайындалды. 1776 жылдан 1782 жылға дейін ол Римдегі Папалық шіркеу академиясында юриспруденция мен шіркеу тарихын оқыды, ол Киелі Тақтың дипломатиялық корпусы үшін мамандар даярлаған оқу орны еді. 1800 жылдың 20 қазанында оған Сант-Агата деи Готи шіркеуінің титулдық шіркеуі берілді (кейіннен 1817 жылдың 28 шілдесінде Санта-Мария ад Мартирес базиликасына, әйгілі Пантеонға ауыстырылды). Жаңа Мемлекеттік хатшы лауазымында ол 1801 жылдың маусымында француздармен келіссөздер жүргізу үшін Римнен Парижге кетті, нәтижесінде 1801 жылғы Католик шіркеуі мен Наполеон арасындағы конкордатқа қол қойылды. Ол дін қызметкері немесе епископ болып тағайындалмады. Бірақ Наполеонды император етіп таққа отырғызу рәсіміне қатысу үшін Пий VII Парижге кеткен кезде ол Римде іс жүзінде билік жүргізді. Наполеон үкіметіне қарсы тұрғаны және Папалық мемлекеттердің Францияның континенттік жүйесіне қатысуына қарсылығы себепті, ол 1806 жылдың маусымында Кардинал Мемлекеттік хатшы лауазымынан кетуге мәжбүр болды, содан кейін Курияның түрлі қызметтерінде жұмыс істеді. 1808 жылы француздар Римге басып кіргеннен кейін, Консалви папаның уақыттық билігін ресми түрде жойды. 1809 жылы Франция Папалық мемлекеттерді басып алып, папаны Савонаға жер аударғанда, кардинал Консалви күштеп Парижге әкелінді. Онде ол Наполеонмен кездесті, ол оған жылына 30 000 франк көлемінде зейнетақы ұсынды. Бірақ ол одан бас тартты. 1810 жылы ол және басқа он екі кардинал Наполеонның Мария Луизаға үйленуіне қатысудан бас тартқандықтан, олар мүлкінен және шіркеу мәртебесінен айырылып, «қара кардиналдар» деп аталды. Консалви мен басқалары Франциядағы түрлі қалаларда тұруға мәжбүр болды, оның жағдайында Реймсте. Папа Пий VII-мен бірге тұтқынға алынған кардинал Бартоломео Пакка 1808 жылы Про-Мемлекеттік хатшы лауазымын иеленді және жер аударылған кезінде естеліктерін жазды. Итальян тілінде жазылған оның естеліктері ағылшын тіліне аударылды (екі томдық), онда олардың жер аударылуының қиындықтары мен 1814 жылы Римге қайтып оралған сәттері суреттеледі.

Папаның бейтараптық саясаты

Наполеон құлағаннан кейін ол Вена конгресінде Папаның толық өкілі болды және жеңімпаз державаларды Папалық мемлекетті дерлік толығымен қайта орнатуға көндіре алды (әйтсе де, Папалық Францияның Контат Венассинге қосылуын қабылдауға мәжбүр болған еді). Пий VII және Консалви Меттернихтің жаңа халықаралық жүйесінде Папаның бейтараптық саясаты Папалық мемлекеттердің «блоктық мемлекеттік қатынастардың жаңа жүйесінде өзектілігін табу» жолы болуы мүмкін екенін түсінді. Бұл ұстанымды Консалви алғаш рет 1821 жылғы Неаполь көтерілісі кезінде жариялады. Консалви былай деп жазды: «Киелі Әке, Шіркеудің көрінетін басшысы және негізінен бейбіт тәж иесі ретінде, барлық елдерге қатысты толық бейтараптықты сақтайтын болады». Пий VII-нің папалық қызметінің қалған бөлігінде Консалви Римнің іс жүзіндегі билеушісі болды. Консалви Римнің басқаруын реформалады және қаланы белгілі бір деңгейде жаңартып, модернизациялады. Ол Папаны соншалықты бақылап отырды, Пий VII жұмақтың қақпасында, кардинал тазарудан кілттермен келгенше күтуге мәжбүр болды. Ол 1817 жылы Франциямен тағы бір конкордатқа қол қойды және 1818 жылы ағылшын колледжін қайта құруға белсенді түрде көмектесті. 1823 жылы Пий VII қайтыс болғанда ол зейнетке шықты. Келесі жылы қайтыс болған кезде, ол бірнеше күн бұрын тағайындалған Иманды тарату жөніндегі қасиетті конгрегацияны басқарды. Консалви – көрнекті дипломат және дүниежүзілік адам болғанымен, оны «Рим шіркеуінің ең таза даңқының бірі» деп атады. Ол протестант суретшісі Торвальдсенге Римдегі Әулие Петр базиликасында Папа Пий VII-ге арналған жерлеу ескерткішін жасау құқығын берді. Консалви 1824 жылы қайтыс болды және Сан-Марчелло-аль-Корсо шіркеуіне жерленді.