Кіріспе

Черногория географиясының шолуы

Черногория (; әдеттегі мағынасы "Қара тау") – Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы шағын, таулы ел. Ол Хорватия, Босния және Герцеговина, Сербия, Косово, Албания және Адриатика теңізімен шектеседі. 13 812 шаршы километр ғана аумақты құраса да, Черногория жер бедерінің әртүрлілігімен ерекшеленеді. Черногорияда 2000 метрден жоғары биіктікте 50-ден астам тау шыңы бар.

Жер бедері

Черногорияның жер бедері елдің солтүстік бөлігіндегі биік таулардан бастап, орталық және батыс бөлігіндегі карст аймағына дейін, жағалау бойындағы тар жазыққа дейін өзгеріп тұрады. Жағалау жазығы солтүстікте толығымен жоғалады, мұнда Ловчен тауы және басқа тау тізбектері тікелей Котор шығанағына құлайды. Жағалау аймағы белсенді сейсмикалық қызметімен ерекшеленеді. Черногорияның карст аймағының көп бөлігі теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, бірақ кейбір жерлерде биіктігі артады. Ең төменгі бөлігі Зета өзенінің аңғарында, ол 200-ден 2000 метрге дейін биіктікте ағады. Өзен Никшич жазығының орталық бөлігін алып жатыр, бұл карст аймақтарына тән, жазық еденді, созылған ойыс. Негізгі тау жынысы әктас, ол еріп шұңқырлар мен үңгірлерді құрайды. Черногориядағы ең ұзын үңгір – Враджи-фирови, ол Беранеден солтүстік-шығысқа қарай 10,5 км-ге созылады, ал ең терең шұңқыр – Маганик тауындағы Железна Яма, тереңдігі 1027 метр. Зета өзенінің аңғары, немесе Бьелопавлићи жазығы, оңтүстік-шығыста Черногорияның екінші маңызды жазық аймағы – Зета жазығымен бірігеді. Зета жазығы Скутари көлінің солтүстігінде орналасқан. Бүгінде екі жазық Черногорияның ең густо қоныстанған аймақтары болып табылады, онда Подгорица және Никшич сияқты ең ірі қалалар орналасқан. Черногорияның биік таулары Еуропадағы ең қиын өңірлердің бірі болып есептеледі. Олардың орташа биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Ең танымал шыңдардың бірі – Дурмитор тауындағы Боботов Кук, ол теңіз деңгейінен биіктікке жетеді. Черногория таулары соңғы мұз дәуірінде Балқан түбегінің ең мұздыққа ұшыраған бөлігі болды.