Кіріспе
Италиялық композитор
Помпонио Ненна (13 маусым 1556 жылы крещені болған – 25 шілде 1608) – Ренессанс дәуірінің неаполитандық итальян композиторы. Ол негізінен Гесуальдоның ықпалымен жазылған мадригалдарымен және 1622 жылы «Sacrae Hebdomadae Responsoria» деген атпен жарық көрген полихорлық қасиетті мотеттерімен танымал.
Өмір
Помпонио Ненна Бариде, Апулия аймағында, Неаполь Королдығында дүниеге келген. Оның әкесі Джованни Баттиста Ненна Бари қалалық шенеунігі болған және 1542 жылы жарық көрген "Il Nennio: nel quale si ragiona di nobiltà" атты кітаптың авторы, бұл кітапта асыл тектілік және ізгі мінез туралы жазылған. Помпонио Ненна Бариде Стефано Фелиспен оқыған болуы мүмкін. 1574 жылы оның жарық көрген алғашқы музыкалық шығармалары төрт вилланель болды, олар Джованни Жакопо де Антикис редакциялаған "Villanelle alla Napolitana" жинағына енді, Антикис сонымен қатар Неннаның ұстаздарының бірі болуы мүмкін. 1582 жылы Ненна өзінің алғашқы мадригалдар кітабын Бари маңындағы Андрия герцогы Фабрицио Карафаға арнады. Карафа Неннаны өзінің ізбасары етіп тағайындаған. Сондай-ақ, ол композитор Дон Карло Гесуальдоның әйелімен бірге ұсталған адам, екеуі де 1590 жылы Гесуальдоның өзінің қолынан қаза тапты. Ненна Гесуальдомен достық қарым-қатынаста болған сияқты, оған музыка арнаған. Гесуальдо сонымен қатар Веноза князі болғандықтан, бұл Ненна үшін ең тиімді саяси позиция болған болуы мүмкін. Ненна 1594 және 1599 жылдар аралығында Гесуальдо сарайында жұмыс істеді, сол кезде Гесуальдоның, өзінің әуесқой композитор екенін ескеретін болсақ, Неннадан оқығандығы туралы пікір болған; бірақ соңғы музыкатану зерттеулері әсердің кері бағытта болғанын көрсетеді. XVII ғасырдың басында Неннаның қызметі туралы мәліметтер аз, бірақ ол 1606-1607 жылдары Неапольде, ал 1608 жылы Римде болған болуы мүмкін. 1606 жылы Неапольде шахмат ойынында шеберлік танытқаны туралы қызықты әңгімелердің қолжазба кітабында жазылған. 1600 жылдың сәуір айында Гесуальдоның екінші әйелі Леонора д’Эсте өзінің ағасы, Римдегі кардинал Алессандро д’Эстеге хат жазып, оған Помпонио Неннаны ұсынады. Осылайша, Неннаның Римде сәтті орнығуына д’Эсте отбасымен байланысы себеп болған болуы мүмкін. Ол 1608 жылдың 25 шілдесінде Римде қайтыс болды.
Музыка және әсер
Нена сол кездегі неаполитандық стильдік бағыттарды ұстанды. Ол Джулио Каччинидің шығармаларынан үлгі алды және, әрине, Гесуальдомен музыкалық ойлармен алмасты. Ненаның кейбір мадригалдарында Андреа Габриелидің антифоналдық стилі де қолданылған. Ненна сегіз кітап мадригал жазды, алайда екінші және үшінші кітаптарының қолжазбалары сақталмаған. Осы себепті, оның алғашқы мадригалдар кітабындағы стильінің, төртінші кітабындағы жетілген стиліне өтуі күрт сезілуі мүмкін. Оның хроматизмді және жоғары имитациялық музыкалық тілді қолдануы сол заман үшін жаңашылдық болып табылады және Гесуальдоның шығармаларында да көрінеді, бұл екеуінің тығыз қарым-қатынаста болғандығын көрсетеді. Ненна диссонансты мәтінде бейнеленген құштарлықты терең көрсететін кернеуді күшейту үшін пайдаланады, сондай-ақ бөліктердің арасында имитациялық мелодиялық және ырғақтық үлгілерді қолданады, олар қақтығысқа ұласатын нүктелерге қарай жылжып, көбінесе кенеттен шешіледі. Хроматикалық құрылымдар кейде таң қалдырады, мысалы, "La mia doglia s'avanza" шығармасының басындағы ашылу аккорды G минорынан F-диез мажорына, содан кейін D минорына және, ақырында, C-диез мажорына өтеді, төмен түсетін хроматикалық фигуралар тізбегін бастайды. "L'amoroso veleno" шығармасында дауыстар удың құрбанның жүрегіне баяу жайлап келуін бейнелеу үшін кішкентай, хроматикалық өрлеуші шкалаларды қолданады. Бірнеше мадригалда ол "Vita de la mia vita" (Өмірімнің нұры) мәтініне жазылған қайталанатын музыкалық фразаны қолданады, бұл, әрине, дыбыстық қолтаңба ретінде немесе белгілі бір тұлғаға жасалған сырттай айтылмаған сілтеме болуы мүмкін. Мадригалдардың бесінші кітабы Неннаның меценаты Фабрицио Брансифортеге, ал алтыншы кітабы Гесуальдоның әйеліне көңіл бөлген адамның әйелі Диана Виттория Карафаға арналған. 1618 жылы жарық көрген сегізінші кітапты Фердинандо Арчилей өңдеген, ол заң ғылымының докторы, әуесқой музыкант және Римдегі Неннаның досы болды, бұл факт Неннаның оның жарық көргенін көре алмағанын көрсетеді. Ол сондай-ақ қасиетті хор музыкасын да жазды, оның ішінде Рауза күнінде орындалатын Tenebrae жауаптары мен псалмдық әуендер бар, олардың барлығы да лайықты және сәндік көрініс береді, бұл литургиялық музыка үшін неаполитандық стильге сай келеді және Анерио ағалары мен Гесуальдоның шығармаларын еске түсіреді.
Бастапқы басылған дереккөздер
Екінші неаполитандық вилланелдер кітабы, үш дауыста, Барридің әртүрлі музыканттарынан; И. де Антикис жинаған, оның кейбіреулері, жаңа басылым / Венеция, Гардано, 1574 ж. OCLC: 29934375
Bicinia sive cantiones suavissimae duarum vocum: құдайлық музыканы жаңа бастағандарға да, осы өнерде шеберлерге де пайдалы, сондай-ақ кез келген аспаптарға қолайлы әндер жинағы / Антверпен, Фалзе, 1609 ж. RISM 1609/18 OCLC: 165564608
Помпонио Ненна, Императорлық Шығарушы, қасиетті аптаның жауаптары: бесінші күні Құдайдың кешкі асы, алтыншы күні Жұма, және қасиетті Сенбіде таңғы намазда орындалатын бес дауысты әндер, органға қосымша төмен дауыспен / Рим: Ио. Баптист Роблет, 1622 ж. OCLC: 67302522
Рождество және Ұлы апта жауаптары: төрт дауыста / Неаполь: Оттавио Бельтрано баспаханасында, 1622 ж. RISM A/I; N 380. RISM B/I, 1622, 7. OCLC: 51561390
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдардың бірінші кітабы" / Венецияда Анджело Гардано баспасында, 1582 ж. OCLC: 165333223
Әртүрлі көрнекті музыканттардың "Симфония Анжеликасы", IIII, V және VI дауыста / Антверпен, Фалзе және Беллер, 1585 ж. OCLC: 31261501
Алессандро ди Костанцоның "Төрт дауысты мадригалдардың бірінші кітабы" / Неаполь, Джо. Батиста Соттиле, 1604 ж. және қайта басылды [Джо. Батиста Гаргано, &] Лукрецио Нуччи. Пьетро Паоло Риккио кітапханасында сатылады (1604), 1616 ж. (Аяғында Дентицке жаңадан қосылған 3 мадригал және ортасында Ненаның "S'io taccio" және "La mia doglia" әндері бар)
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдардың төртінші кітабы" / Венеция: Анджело Гардано және бауырлары, 1609 ж. OCLC: 472343647
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдар". Бесінші кітап. Жаңадан басылды. Әнші (Альто). (Тенор). (Бас). (Бесінші). / Венеция: Анджело Гарданоның мұрагерлері, 1612 ж. OCLC: 497707442
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдардың алтыншы кітабы". Әнші (Альто). (Тенор). (Бас). (Бесінші). / Неаполь: G. B. Sottile баспаханасында. С. Бонино, 1607 ж. OCLC: 497707457
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдардың алтыншы кітабы". Жаңадан қайта басылды. Әнші (Альто). (Тенор). (Бас). (Бесінші). Гардано баспасы. / Венеция: Бартоломей Магни, 1614 ж. OCLC: 497707473
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдардың жетінші кітабы". Әнші (Альто). (Тенор). (Бас). (Бесінші). / Неаполь: G. B. Sottile баспасында, S. Bonino арқылы, 1608 ж. OCLC: 497707495
Помпонио Неннаның "Бес дауысты мадригалдардың сегізінші кітабы". Жаңадан жарыққа шығарылды F. Archilei және т.б. Әнші (Альто). (Тенор). (Бас). (Бесінші). / Рим: G. B. Robletti баспасында, 1618 ж. OCLC: 497707536
Помпонио Неннаның "Төрт дауысты мадригалдардың бірінші кітабы" / Венецияда Алессандро Винченти баспасында, 1613 ж. 1621 және 1624 жылдары қайта басылды.
Bicinia sive cantiones suavissimae duarum vocum : tam divinae musices tyronibus, quam eiusdem artis peritioribus magno usui futurae : nec non & quibusvis instrumentis accomodae ; ex praeclaris huius aetatis authoribus collectae / Antwerpen, Phalèse, 1609. RISM 1609/18 OCLC: 165564608
Pomponii Nennae, Equitis Caesarei, Sacrae hebdomadae responsoria : quae feria quinta in Coena Domini, feria sexta in Parasceve, & Sabbato sancto ad matutinas quinque vocibus concinuntur : cum basso ad organum / Romae : Apud Io. Baptistam Robletum, 1622. OCLC: 67302522
Responsorij di Natale, e di Settimana Santa : a quattro voci / In Napoli : Nella Stamparia di Ottauio Beltrano, 1622. RISM A/I; N 380. RISM B/I, 1622, 7. OCLC: 51561390
Di Pomponio Nenna Il Primo Libro de madrigali à cinque voci. / In Venetia Appresso Angelo Gardano, 1582. OCLC: 165333223
Symphonia angelica di diversi eccellentissimi musici a IIII. V. et VI. voci / Anversa, Phalèse & Bellère, 1585. OCLC: 31261501
Del signor Alessandro di Costanzo Il primo libro de' madrigali à quattro voci / Napoli, Per Gio. Battista Sottile, 1604. Et ristampato [er Gio. Battista Gargano, &] per Lucretio Nucci. Si vendono alla libraria di Pietro Paolo Riccio, (1604), 1616. (Contains 3 madrigals at the end by Dentice, marked "newly added" and 2 in the center by Nenna, "S'io taccio" and "La mia doglia")
Di Pomponio Nenna Il quarto libro de madrigali à cinque voci / Venetia : Angelo Gardano & Fratelli, 1609. OCLC: 472343647
Di Pomponio Nenna Madrigali à Cinque voci. Quinto Libro. Nouamente Stampati. Canto. (Alto.) (Tenore.) (Basso.) (Quinto.) / Venetia : Appresso l'Herede di Angelo Gardano, 1612. OCLC: 497707442
Di Pomponio Nenna Il Sesto Libro de Madrigali à cinque voci. Canto. (Alto.) (Tenore.) (Basso.) (Quinto.) / Napoli : Nella Stamperia di G. B. Sottile. Per S. Bonino, 1607. OCLC: 497707457
Di Pomponio Nenna Il Sesto Libro de Madrigali à cinque voci. Nouamente Ristampati. Canto. (Alto.) (Tenore.) (Basso.) (Quinto.) Stampa del Gardano. / Venetia : Ære Bartholomæi Magni, 1614. OCLC: 497707473
Di Pomponio Nenna Il Settimo Libro de Madrigali à Cinque Voci. Canto. (Alto.) (Tenore.) (Basso.) (Quinto.) / Napoli : Nella Stampa di G. B. Sottile, per S. Bonino, 1608. OCLC: 497707495
Di Pomponio Nenna L'Ottauo Libro de Madrigali à Cinque Voci. Nouamente dati in luce da F. Archilei, etc. Canto. (Alto.) (Tenore.) (Basso.) (Quinto.) / Roma : Appresso G. B. Robletti, 1618. OCLC: 497707536
Di Pomponio Nenna Il Primo Libro de madrigali à quattro voci. / In Venetia Appresso Alessandro Vincenti, 1613. Reprinted 1621, 1624.
Қолжазбалар
Флоренция. Орталық Ұлттық кітапхана. Қолжазба (Magl. XIX.106bis). (Неннаның төрт дауысқа арналған 10 мадригалы бар, олар 1621 жылғы басылған томнан көшірілген болуы мүмкін, сондай-ақ Джованни де Маккедің 12 рицеркасы)
Крайст-Черч. MS Mus. 37 Ричард Гудсон ағаның қолжазбасы. Помпонио Неннаның мадригалдары (1-кітаптан 9 мадригалдың көшірмелері және 1 анықталмаған мадригалды қамтиды).
Christ Church. MS Mus. 37 Richard Goodson Sr Manuscript Madrigals by Pomponio Nenna (containing copies of 9 madrigals from the 1st Book, and 1 undetermined)
Анықтамалар және қосымша оқу
Дагнино, Эдуардо. Мадригали ди Помпонио Ненна / ред. Эдуардо Дагнино, Италия музыка тарихы институты, Рим, 1942. (Бастапқыда 2 томдық жиынтық ретінде жоспарланған, 2-том Неннаның мадригалдарының толық библиографиясы болуы тиіс; 2-том жарияланбаған?) 1979 жылы қайта басылған. Помпилио, Анджело. I madrigali a quattro voci di Pomponio Nenna (1613) / Музыка тарихы бойынша зерттеулер мен мәтіндер, 5, Флоренция, Лео С. Олшки, 1983. "Помпонио Ненна", "Карло Гесуальдо", "Феррара" мақалалары The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ред. Стенли Сейди. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980. Риз, Густав. Ренессанс кезеңіндегі музыка. Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954. Ларсон, Кит А. "Помпонио Ненна", Grove Music Online нұсқасы. L. Macy (2005 жылдың 16 қыркүйегінде қарастырылды), (абоненттік қол жеткізілім) Уоткинс, Гленн. "Гесуальдо: адам және оның музыкасы" / Оксфорд университеті баспасы, 1973, 1991 жылы қайта басылған.
Watkins, Glenn. "Gesualdo: the man and his music" / Oxford University Press, 1973 reprinted 1991. ,
Жазбалар
Нена, "Помпонио Нена: мадригалдар мен мотеттер". Accademia Monteverdiana; Денис Стивенс, директор; Trinity Boys Choir, Croydon; Accademia хоры: Nonesuch H 71277 STEREO 1973. LP OCLC: 80474420
Нена, "Неаполитандық мадригалдар мен мотеттер". Gesualdo Consort; Джеральд Плейс, дирижер. Libra Real Sound LRS 122 1982 ж. шығарылған. Кассета OCLC: 24788991 (5 шығарма, 4-кітаптан, "S'io taccio", Вилланельден, "Signora, io penso"; 5-кітаптан, "Mercè grido piangendo"; Sacrae Hebdomadae-ден, "O magnum mysterium", "Tristis est anima mea")
Нена, "Ренессанс Неаполінен шыққан мадригалдар мен мотеттер". Gesualdo Consort; Джеральд Плейс, дирижер. ASV Quicksilva QS 6210 1982, 1997 ж. CD OCLC: 40618819 (5 шығарма, 4-кітаптан, "S'io taccio", Вилланельден, "Signora, io penso"; 5-кітаптан, "Mercè grido piangendo"; Sacrae Hebdomadae-ден, "O magnum mysterium", "Tristis est anima mea")
Нена, "Stabat Mater". Cappella Musicale della Cattedrale di Verona; Альберто Турко, дирижер. Bongiovanni GB 5023 2 1989 ж. CD OCLC: 25881897 (1 шығарма, Sacrae Hebdomadae: "Recessit pastor noster")
Нена, "Italia mia". Huelgas ансамблі; Пол Ван Невел, дирижер. Сериясы: Vivarte. Sony Classical SK 48065 1992 ж. шығарылған. CD OCLC: 26994214 (2 шығарма, 4-кітаптан, "Ancide sol la morte", "La mia doglia s'avanza")
Нена, "Полифония сакра а Наполи XVI және XVIII ғасырлар арасында". Ensemble Vocale di Napoli; Антонио Спагноло, дирижер. Foné 94 F 01 1994 ж. CD OCLC: 33015447 (2 шығарма Sacrae Hebdomadae-ден, "In monte Oliveti", "Caligaverunt")
Нена, "Spesso gli leglo: XVI және XVII ғасырлардағы неаполитандық мадригалдар". Ensemble Vocale di Napoli; Антонио Спагноло, дирижер. Басылым: Tonträger. Серия: Неапольдің алтын ғасыры. Niccolo 2000 ж. CD OCLC: 254876794
Нена, "Il primo libro de' madrigali à 4 voci, Napoli, 1613". Ensemble Vocale Palazzo Incantato, Серхио Лeлла, дирижер. Tactus TC551401 2001 ж. CD OCLC: 52724705
Нена, "Барокко в Ватикане". Гамбенсамбль "The Earle his Viols", (Ирэн Кляйн, Джессика Маршалл, Бриджит Гассер, Рэндалл Кук); Эвелин Табб, сопрано; Мари Нишияма, арфа. Marc Aurel Edition MA 20030 2005 ж. CD OCLC: 70866662 (2 шығарма: "S'io taccio il duol s'avanza"; "Ecco, o mia dolce pena")
Нена, "La Tavola Cromatica". Эвелин Табб, сопрано; The Earle His Viols, Ричард Эрл, (Ирэн Кляйн, Джессика Маршалл, Бриджит Гассер, Рэндалл Кук), Мари Нишияма, арфа. Raum Klang 2302 CD 2006 ж.
Нена, "O dolorosa gioia". Concerto Italiano; Ринальдо Алессандрини, дирижер. Opus 111 P2000 2006 ж. CD OCLC: 493128846 (1 шығарма, 4-кітаптан, "Occhi miei che vedeste")
Nenna, "Neapolitan madrigals & motets". Gesualdo Consort; Gerald Place, dir. Libra Real Sound LRS 122 1982. Cassette OCLC: 24788991 (5 works, from Book 4, "S'io taccio", from Villanelle, "Signora, io penso"; from Book 5, "Mercè grido piangendo"; from Sacrae Hebdomadae, "O magnum mysterium", "Tristis est anima mea")
Nenna, "Madrigals & motets from Renaissance Naples". Gesualdo Consort; Gerald Place, dir. ASV Quicksilva QS 6210 1982, 1997. CD OCLC: 40618819 (5 works, from Book 4, "S'io taccio", from Villanelle, "Signora, io penso"; from Book 5, "Mercè grido piangendo"; from Sacrae Hebdomadae, "O magnum mysterium", "Tristis est anima mea")
Nenna, "Stabat Mater". Cappella Musicale della Cattedrale di Verona; Alberto Turco, dir. Bongiovanni GB 5023 2 1989. CD OCLC: 25881897 (1 work, from Sacrae Hebdomadae: "Recessit pastor noster")
Nenna, "Italia mia". Huelgas Ensemble; Paul Van Nevel, dir. Series: Vivarte. Sony Classical SK 48065 1992. CD OCLC: 26994214 (2 works, from Book 4, "Ancide sol la morte", "La mia doglia s'avanza")
Nenna, "Polifonia sacra a Napoli tra XVI e XVIII secolo". Ensemble Vocale di Napoli; Antonio Spagnolo, dir. Foné 94 F 01 1994. CD OCLC: 33015447 (2 works from Sacrae Hebdomadae, "In monte Oliveti", "Caligaverunt")
Nenna, "Spesso gli leglo : Neapolitan madrigals of the 16th and 17th century". Ensemble Vocale di Napoli; Antonio Spagnolo, dir. Edition: Tonträger. Series: The Golden Age of Naples. Niccolo 2000. CD OCLC: 254876794
Nenna, "Il primo libro de' madrigali à 4 voci, Napoli, 1613". Ensemble Vocale Palazzo Incantato, Sergio Lella, dir. Tactus TC551401 2001. CD OCLC: 52724705
Nenna, "Barock im Vatikan". Gambenensemble "The Earle his Viols", (Irene Klein, Jessica Marshall, Brigitte Gasser, Randall Cook) ; Evelyn Tubb, soprano ; Marie Nishiyama, harp. Marc Aurel Edition MA 20030 2005. CD OCLC: 70866662 (2 works: "S'io taccio il duol s'avanza" ; "Ecco, o mia dolce pena")
Nenna, "La Tavola Cromatica". Evelyn Tubb, soprano; The Earle His Viols, Richard Earle, (Irene Klein, Jessica Marshall, Brigitte Gasser, Randall Cook), Marie Nishiyama, harp. Raum Klang 2302 CD 2006. Nenna, "O dolorosa gioia". Concerto Italiano; Rinaldo Alessandrini, dir. Opus 111 P2000 2006. CD OCLC: 493128846 (1 work, from Book 4, "Occhi miei che vedeste")