Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1943 жылғы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлау – Жаңа Зеландия Парламентінің 27-ші шақырылымын құрастыру мақсатымен бүкіл ел көлемінде өткізілген дауыс беру болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін сайлаулар бастапқыда шегерілді, бірақ ақырында 1943 жылдың қыркүйегінде, әдеттегі уақытынан шамамен екі жыл өткен соң, жалпы сайлау өткізуге келісім берілді. Сайлау нәтижесінде үкіметтегі Лейбористік партия кең үстемдікпен қайта сайланды, алайда партия кеңейіп келе жатқан Ұлттық партияға елеулі үлесін жоғалтты.
The 1943 New Zealand general election was a nationwide vote to determine the shape of the New Zealand Parliament's 27th term. With the onset of World War II, elections were initially postponed, but it was eventually decided to hold a general election in September 1943, around two years after it would normally have occurred. The election saw the governing Labour Party re elected by a comfortable margin, although the party nevertheless lost considerable ground to the expanding National Party.
Өмірбаян
Еңбек партиясы 1935 жылғы сайлаудағы айқын жеңісінен кейін алғашқы үкіметін құрды және 1938 жылғы сайлауда айтарлықтай көп дауыспен қайта сайланды. Алғашқы лейборист премьер-министрі Майкл Джозеф Савидж 1940 жылы қайтыс болды; оның орнына Питер Фрейзер келді, ол Савидждей танымал болмаса да, қабілетті деп есептелді. Алайда, Фрейзер билікке келген жылдың өзінде оппозициялық Ұлттық партия тиімсіз Адам Хамильтонды Сидни Холландқа алмастырды және Хамильтон басшылық еткен кезде туған ішкі дауларды жеңе бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс жалғасқанда, оған байланысты мәселелер саяси пікірталасқа басымдық берді. Тауар тапшылығы пайда болды, бұл үкіметке қанағаттанбаушылық тудырды. Әскерге шақыру мәселесі де күрделі болды – Лейбористтер де, Ұлттық партия да оны қолдағанмен, Лейбористтердің көптеген жақтастары өз партиясының ұстанымына наразылық білдірді. Фрейзер сияқты көптеген ерте лейборист көшбасшылары Бірінші дүниежүзілік соғыста әскерге шақыруға қарсы шыққандары үшін түрмеге қамалған және кейін оны енгізгендері үшін жесіртілгендер деп айыпталды. Фрейзер өз ұстанымын өзгертуін Бірінші дүниежүзілік соғыстың мағынасыз соғыс болғанымен, Екінші дүниежүзілік соғыстың қажетті екенімен түсіндірді. Лейборист партиясының бір тобы негізгі партияның экономикалық және әскерге шақыру саясатына наразы болып, наразы депутат Джон А. Лидің жаңа Демократиялық Еңбек партиясына қосылды. 1941 жылы жалпы сайлау өткізу жоспарланған еді, бірақ Фрейзер коалициялық соғыс кабинетін қатаң бақылауда ұстап, Парламентті соғыс салдарынан оны кейінге жылдыруға көндірді.
The Labour Party had formed its first government after its resounding victory in the 1935 elections and had been re elected by a substantial margin in the 1938 elections. Michael Joseph Savage, the first Labour Prime Minister, died in 1940; he was replaced by Peter Fraser, who was widely viewed as competent even if he was less popular than Savage. In the same year as Fraser took power, however, the opposition National Party had replaced the ineffectual Adam Hamilton with Sidney Holland, and was beginning to overcome the internal divisions that had plagued Hamilton's time as leader. As World War II continued, the issues surrounding it naturally came to dominate political debate. Shortages appeared, prompting a certain amount of dissatisfaction with the government. The matter of conscription was also contentious — although both Labour and National supported it, many traditional followers of Labour were angry at their party's stance. Many early Labour leaders, including Fraser, had been jailed for opposing conscription in World War I, and were branded hypocrites for later introducing it; Fraser justified his change of position by saying that World War I was a pointless war but that World War II was necessary. A faction of Labour, dissatisfied with the mainstream party's economic and conscription policies, followed dissident MP John A. Lee to his new Democratic Labour Party. A general election was due to be held in 1941, but Fraser, who held a tight rein over the coalition war cabinet, persuaded Parliament to postpone it due to the war.
Сайлау
1943 жылғы негізгі сайлау күні 25 қыркүйек, сенбі күні болды. Төрт маори сайлау округі бойынша сайлау өткен күні өтті. 1 021 034 азамат және белгісіз саны бар әскери қызметкерлер дауыс беруге тіркелді. Арнайы заңнама жасына қарамастан, қарулы күштердің барлық әрекеттегі мүшелеріне дауыс беру құқығын берді және олар 25 қыркүйекке дейін бірнеше күн бойы дауыс берді. Азаматтар арасында сайлауға қатысу 82,8% құрады. Парламенттегі орындар саны 80 болды, бұл сан 1902 жылдан бері өзгерген жоқ. Үш үміткердің екеуіне «Жауынгерлік күштер лигасы» мен «Нағыз демократия» қозғалысы қолдау көрсетті. Аваруа және Матаура округтерінде бәсеке болмады. Екі округті де Ұлттық партияның әрекеттегі офицерлері иеленді; Джеймс Харгест (Аваруа) Швейцарияда тұтқындалды, ал Том Макдональд (Матаура) жақында ғана елге қайтарылды. Еңбек партиясы бұл екі округте де, Гарри Атмордың сайлау округінде де қатыспады. Ұлттық партия үш округте қатыспады: және тәуелсіз ұлтшылдар тұрған жерлерде. 1943 жылғы сайлау кейбір үміткерлердің бәсекесіз сайланған соңғы жалпы сайлау болды. Теңізшілер мен әскери қызметкерлердің дауыстары келуіне уақыт кеткендіктен, барлық нәтижелер қазанның ортасына дейін анықталмады. Бастапқыда кем дегенде он округтегі нәтиже күмәнді болды: , , , , , , , , , және. «The New Zealand Herald» газеті 27 қыркүйектегі санында жаңа парламент мүшелерінің өмірбаяндарын жариялады. Оның ішінде Ұлттық партияның Оамарудан келген құрылыс мердігері Т. Р. Бити, ол кабинет министрі Арнольд Нордмейерді жеңген деген болжам бар еді. Алғашқы нәтижелерге сәйкес, Бити алты дауыспен жеңіске жетті, бірақ әскери қызметкерлердің қолдауы зор болды және Нордмейердің 125 дауыспен көпшілігі болды. 12 қазанға қарай алты округтегі (Еден, Нельсон, Оамару, Отаки, Палмерстон Норт және Вайрарапа) сайлау нәтижесі әскери дауыстармен өзгергені анықталды. Джон А. Лидің жаңа Демократиялық Еңбек партиясы дауыстардың 4,3% ғана алды және бірде-бір орын жеңіп алмады. Билл Барнард пен Колин Скримджор бұрын Еңбек партиясының сол қанатында болған. Барнард Джон А. Лимен бірге Еңбек партиясынан кетіп, кейін онымен қарым-қатынасын үзген және Лидің Демократиялық Еңбек партиясынан шығып, тәуелсіз кандидат ретінде сайлауға түсті. Скримджор премьер-министр Питер Фрейзерге қарсы тәуелсіз кандидат ретінде сайлауға түсті және жақсы нәтиже көрсетті, Фрейзердің көпшілігін азайтып, Фрейзер азшылық дауыспен ғана жеңіске жетті. Тәуелсіз халық тобының (IPG) немесе Халық қозғалысының ұйымдастырушысы Альберт Дэви сайлаудың «қатаң партиялық» принциптер бойынша шешілгеніне наразылық білдірді және Демократиялық Еңбек партиясының қатысуы Ұлттық партияға алты орын беруге әкеп соқты деп мәлімдеді. Екі жеңілген Еңбек партиясының депутаты, Джеймс Барклей мен Чарльз Босуэлл Австралия мен Ресейдегі дипломатиялық лауазымдарға тағайындалды. Сайлауда 38 жыл парламентте болғаннан кейін танымал маори мемлекет қайраткері және Шығыс маори округінің депутаты Апирана Нгатаның Ратана-Еңбек партиясының үміткері Тиаки Оманадан жеңілгені де ерекшелік тудырды. Еңбек партиясы қазір төрт маори сайлау округін де иеленді және 1993 жылға дейін солай болып қала берді. Бір тәуелсіз кандидат қайта сайланды: Нельсоннан Гарри Атмор — бұл 1966 жылғы сайлауға дейін ірі партиялардан емес кандидаттың соңғы сайлау жеңісі болды. Атморға Еңбек партиясының тактикалық қолдауы болды, олар оған қарсы кандидат ұсынбады және ол көбінесе Еңбек партиясымен бірге дауыс берді. Нельсондағы азаматтық дауыстар бойынша Ұлттық партияның шағын артықшылығы әскери дауыстармен кері қайтарылды.
The date for the main 1943 election was 25 September, a Saturday. The election to the four Māori electorates was held the day before. 1,021,034 civilians and an uncertain number of serving military personnel were registered to vote — special legislation provided voting rights to all serving members of the armed forces regardless of age, and they voted over several days prior to 25 September. Among the civilian population, there was a turnout of 82.8%. The number of seats in Parliament was 80, a number that had been fixed since 1902. Two of the three Fighting Forces League candidates were also supported by the Real Democracy Movement, which had been formed by the Social Credit Association. Two seats were uncontested: Awarua and Matarura. Both seats were held for the National Party by serving officers; James Hargest (Awarua) was interned in Switzerland, and Tom Macdonald (Mataura) had just been invalided home. Labour did not contest those two electorates or where Harry Atmore stood. National did not contest three electorates: and where Independent Nationalists stood, or 1943 was the last general election when some candidates were elected unopposed. With seamen's and servicemen's votes taking time to come in, it took until mid October before all results were finalised. Initially, the outcome in at least ten electorates was in doubt: , , , , , , , , , and In its 27 September edition, The New Zealand Herald posted profiles of new members of parliament. This included National's T. R. Beatty, a building contractor from Oamaru who had supposedly beaten Arnold Nordmeyer, a sitting cabinet minister. In initial results, Beatty had a majority of just six votes, but incumbents had strong support by military staff, and Nordmeyer had a final majority of 125 votes. and by 12 October, it was apparent that the result in six seats (Eden, Nelson, Oamaru, Otaki, Palmerston North and Wairarapa) had been overturned by the services vote. John A. Lee's new Democratic Labour Party won only 4.3% of the vote, and no seats. Bill Barnard and Colin Scrimgeour were formerly on the Labour left. Barnard had left the Labour Party with John A. Lee but had fallen out with him and left Lee's Democratic Labour Party, standing as an independent. Scrimgeour stood as an independent against Prime Minister Peter Fraser in and polled well, reducing Fraser's majority so that Fraser only sneaked back on a minority vote. Albert Davy the organiser of the Independent People's Group (IPG) or People's Movement complained that the election was decided on "strictly party" lines, and said that the effect of the Democratic Labour Party standing was to give six seats to the National Party. Two defeated Labour MPs, James Barclay and Charles Boswell, were appointed to diplomatic posts in Australia and Russia, respectively. The election was also notable for the defeat of Āpirana Ngata a renowned Māori statesman and member for Eastern Maori after 38 years in parliament, by Rātana–Labour candidate Tiaki Omana. Labour now held all four Māori electorates and would continue to do so until 1993. One independent was re elected: Harry Atmore from Nelson — this was the last electoral victory by a candidate not from the major parties until the 1966 election. Atmore had the tactical support of Labour who (as in 1935 and 1938) did not stand a candidate against him, and he generally voted with Labour. The slight margin to National in Nelson on civilian votes was reversed by the service votes.
Партиялық позиция
Сайлау нәтижесіПартияларКандидаттарДауыстарПайыздық үлесЖеңіп алған орындарӨзгеріс Еңбек 77 447,919 47.56 45 8 Ұлттық 77 402,887 42.78 34 +9 Демократиялық Еңбек 54 40,443 4.29 0 ±0 Халық қозғалысы 25 7,389 0.89 0 ±0 Нақты демократия 25 4,421 0.53 0 ±0 Тәуелсіз кандидаттар 38 38,789 3.95 1 1Барлығы 291 941,828 100