Кіріспе
Онехунганың оңтүстік-батыс жағы, Манукау портына жақын, 1970 жылдары Оңтүстік-Батыс тас жолы салынғанда, теңізге тікелей қол жеткізуін жоғалтты. Қала жағында қазір тек тасқын су лагунасы ғана қалды, бірақ 2008 жылы тас жолды (кеңейту жоспарланған болатын) траншеяға көміп, портқа тікелей қол жеткізуді қамтамасыз ету ұсынысы жасалды. 2013 жылы Онехунганың жағалауын жаңарту жобасы басталды, ол 20-шы мемлекеттік тас жол арқылы салынатын жаяу және велосипедтік көпірмен қалалық саябаққа қосылуы тиіс. Онехунганың астында үлкен сулы қабат ағып жатыр, ол Маунгакики / Онетри Хилл айналасындағы лава ағындарынан сіңген жаңбыр суымен толысады. Күнделікті 21 миллион литрге дейін ішуге жарамды су Онехунга сулы қабатынан сорғыланып, жергілікті зауытта тазартылып, содан кейін Окленд сумен жабдықтау желісінің бір бөлігі ретінде Онехунгаға жеткізіледі. Оклендтің ішуге жарамды суының көп бөлігі Хунуа және Уайтакер тауларындағы суқоймалардан немесе Вайкато өзенінен келсе, Онехунга сулы қабаты шамамен 5% -ын құрайды. Ал, басқа ірі сулы қабат – Вестерн Спрингс сулы қабаты да лавалы далалардан сіңген сумен толысады, бірақ қазір ол ішуге жарамды су көзі ретінде қолданылмайды.
Этимология
Уильямс сөздігінде көрсетілгендей, Онехунга атауы маори тілінен келген және «құм мен лай араласқан жағажай» немесе «аллювиалды топырақ» деген мағынаны білдіреді. Басқа да атаулар мен мағыналар жөнінде әртүрлі пікірлер айтылған. Этнограф Джордж Грэмға бір маори ақпарат көзі бұл атаудың Ōnehunga екенін, ал этимологиясы ō (жер) nehunga (көму) деген сөздерден тұратынын айтқан, бірақ Грэм бұл ақпараттың кейіннен жоққа шығарылғанын мәлімдеген. Оның сөзіне қарағанда, атаудың түпкілікті нұсқасы Онеунга (қазіргі жазу бойынша Онеунга) болып табылады, яғни «бір» (жағажай немесе құм) және «унга» (құнатын жер) деген мағынаны білдіреді, бұл каноэлердің осы жерге тартылып қойылуына сілтеме жасайды. Сондай-ақ, Онехунга «ұсақ түйіршікті» немесе «тозаңды топырақ» дегенді білдіретінін және бұл «өте дұрыс атау» екенін айтқан. Жаңа Зеландия Географиялық Кеңесі 2019 жылы Onehunga атауын ресми атау ретінде бекітті.
Маори тегі
Онехунга Окленд аймағының ең бай аудандарының біріне жақын орналасқан және еуропалықтар келгенге дейінгі кезеңде маори тайпалары арасында көптеген шайқастар болған. 1830-шы жылдардың соңында, еуропалықтар осы аймаққа көптеп келгенге дейін, ол Мускет соғысы кезінде Вайкатоға шегінген Нгати Ватуа тайпасының негізгі қонысы болды, кейін Манукау портының солтүстік жағалауына қайта оралды. 1847 жылы Фенсиблдер келді. Манукау порты аймағындағы еуропалықтардың қоныстануы Онехунгадан басталды және ұзақ уақыт бойы осы қалаға бағытталды. Жаңа Зеландия соғыстары кезінде, шайқастар көбінесе Фенсиблдер емес, тұрақты әскерлердің қатысуымен жүрді. Онехунгадағы теңізшілер соғыс кезінде порттың оңтүстік жағындағы маори аумақтарына шабуыл жасады. 19 ғасырда Жаңа Зеландия мен Ұлыбритания арасындағы тасымалдың көп бөлігі Оңтүстік Африка және Австралия арқылы Онехунгаға келіп түсті. Кейбір кемелер Уайтемата портына кіріп, Оклендке тоқтаса, көптеген кемелер Манукау басына кіріп, Онехунгаға тоқтады, бұл Солтүстік мысын айналып өтуге кеткен бірнеше күнді үнемдеді. 1909 жылы әдеттегі жағалаудағы жүк тасымалы Онехунгадан Раглан, Каухия және Уайтара сияқты жерлерге бағытталған бу кемелері арқылы жүзеге асырылды. Онехунга батыс жағалауға қызмет көрсету үшін Солтүстік пароход компаниясының базасы болды, соның ішінде Āwhitu, Hokianga және Waiuku да кірді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Онехунга маңызды сауда порты болмай қалды, бұл кемелердің өлшемдерінің артуына байланысты болды, нәтижесінде Уайтемата порты, оның кеңдігі мен тереңдігіне байланысты, артықшылыққа ие болды. Алайда, 1908 жылы Солтүстік аралдың негізгі темір жолының құрылысы одан да маңызды болды – бұл елдің екі жағалауындағы жағалаудағы жолаушылар мен жүк тасымалын тиімсіз етті. Порт әлі де жағалау саудагерлеріне және жергілікті балық аулауға қызмет етеді, сондай-ақ Онехунгада цемент және құм компаниясы да бар, ол өз қондырғыларын сақтайды. 1874 жылы Онехунга қаласында 2044 адам тұрды, бұл Веллингтонның 10 547 тұрғынымен салыстырғанда, Жаңа Зеландияның қарқынды дамыған, бірақ ішкі көлік инфрақұрылымының әлі де жетілмеген кезеңінде шағын порты қалаларының маңыздылығын көрсетеді. 1876 жылы Онехунга мэрі мен 16 кеңесшісі бар округ болып жарияланды. Ол 1895 жылға дейін жұмыс істеді. Темір зауыты алғашқы Онехунга темір жол станциясының қарама-қарсы жағында орналасқан. 1885 жылдан бастап қала жүн өнеркәсібімен танымал болды (бірнеше фирмалар мұнда фабрикалар ұстады, оның ішінде жамылғылар шығаратын зауыт та болды). Бұл тоқыма өнеркәсібі 1908 жылдан кейін кеме тасымалы азайған кезде аймақты одан да күрт құлдыраудан сақтады. Окленд аймағының орталығы қалалық құрылыстармен жабылғанда, Онехунга жағалауы Едем тауы, Эпсом және Онетри Хилл қалаларынан келген отбасылар үшін танымал орынға айналды. 1906 жылы электр трамвай жолы аяқталғаннан кейін Онехунга жағажайлары танымал болды, ал трамвай аялдамасындағы шайханалар, портқа қарап тұрғандықтан, өздеріне жеке тартымдылыққа ие болды. Муниципалдық мал сою комбинаты Фримен шығанағынан Вестфилд пен Саутдаунға көшірілгеннен кейін, Онехунга тоңазыту зауыттарының портқа құйған уытты шығарындыларынан зардап көре бастады.
Оклендпен бірігу
1891 жылы Онехунга 5000 тұрғыны бар «Жаңа Зеландияның 25 ең көп халқы бар қалалық аймақтары/қалаларының» бірі болғанмен, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін маңызды порты болуын тоқтатты. Окленд қаласының қалалық аудандары кеңейген сайын, ол сауда және қызмет көрсету орталығы ретінде жаңа рөлге ие болды және 1989 жылы Окленд қаласымен біріктірілді. Онехунгада қысқа мерзімге Оклендтің алғашқы зообағы орналасқан. Алайда, Джон Джеймс Бойд қазіргі Корольдік Эйк аймағында құрған зоологиялық бақ жергілікті тұрғындардың қолдауына ие болмады – негізінен иіс және көп адам жиналуына байланысты алаңдаушылықтар туды. 1911 жылдың қарашасында ашылғаннан кейін он бір жыл өткен соң, жануарлар сатып алынып, Батыс Спрингстегі жаңа Окленд зообағына көшірілді. Бұл аймақ 20-шы ғасырдың көп бөлігінде жұмысшы табының тұрақты мекені болса да, 1990-шы жылдардан бері жаңару үдерісіне түсті. Соңғы жылдары 1920-жылдардағы көптеген бунгалолар (сондай-ақ одан бұрынғы виллалар) қайта жаңартылды, ал Dress Smart аймақтағы сауданы қайта жандандырды. Онехунга орта мектебі, Оне Три Хилл колледжі және Марселин колледжі ыңғайлы орналасқан орта білім беру мекемелері. Кейбір ұлдар Санкт-Петербург колледжінде де оқиды. Танымал «Back of the Y» телешоуы «Оклендтің әдемі Онехунгасында» түсірілді.
Жергілікті билік
Онехунга 1877 жылы құрылған, өз алдына жергілікті басқару органы – Онехунга қалалық кеңесіне ие болған. 1989 жылы ол Окленд қалалық кеңесімен біріктірілді. 2010 жылдың қараша айында Оклендтің барлық кеңестері бірігіп, Окленд кеңесін құрады.
Демография
Onehunga төрт статистикалық аймақты қамтиды. Onehunga West, North және Central аймақтары негізінен тұрғын және коммерциялық. Onehunga Te Papapa Industrial аймағы негізінен өнеркәсіптік. +Жеке статистикалық аймақтар 2018 жылғы мәліметтері: Атауы Ауданы (км²) Халық саны Тығыздығы (км²-ге) Үй шаруашылықтары Орташа жас Орташа табыс Onehunga West 1.13 3 855 3 412 1 305 36.0 жыл $42,000 Onehunga North 0.77 3 798 4 932 1 332 34.4 жыл $39,900 Onehunga Central 0.86 3 249 3 778 1 272 36.8 жыл $39,100 Onehunga Te Papapa Industrial 2.94 870 296 369 36.0 жыл $38,300 Жаңа Зеландия 37.4 жыл $31,800
Шалқыма
Онехунга жағалауы адамның пайдалануымен күрт өзгертілген. Бұрын Манукау портына байланысты болған ескі жанартау алабы толтырылып, жағалау сызықтары адамның қажеттілігі үшін қайта жаңартылды және түзуленді (Онехунга порты, өнеркәсіптік мақсаттар және спорт алаңдары). 1970 жылдары Жаңа Зеландияның 20-шы мемлекеттік тас жолының кеңейтілуі Онехунганың жағалаумен байланысын одан әрі қиындатты. 2011 жылдың ортасында жаңарту жұмыстарының жоспарлары нақтыланды және халықтың пікірін алу үшін жарияланды, құмды жағажайлар, жаңа жасыл ашық кеңістіктер және бірнеше жаңа мүйістері бар қайта құрылған аймақ белгіленді. Аймаққа жаңа қайық түсіру пандусы, сондай-ақ Onehunga қаласына дейінгі тас жол үстінен салынатын жаяу және велосипедтік көпір салынуы жоспарланған. Құрылыс жұмыстары 2012 жылдың 19 қарашасында басталды. Жаңадан аталған Тауману қорығы 2015 жылдың 14 қарашасында мыңнан астам адамның қатысуымен ресми түрде ашылды.
Көлік
Onehunga Line темір жол қызметтері жолаушыларды Onehunga темір жол станциясы мен Оклендтің орталық бөлігіндегі Britomart Transport Centre аралығында Onehunga Branch желісі арқылы Penrose станциясындағы басты желімен қиылысқанға дейін тасымалдайды. Жақсы көлік үшін күрес науқаны желіні Онехунгадан оңтүстікке қарай SH20 Манукау портының екінші көпірі арқылы Окленд әуежайына дейін ұзартуды талап етті. Окленд қаласының бұрынғы мэрі Лен Браун да осы Окленд әуежайы желісін қолдады, бірақ оның іске асырылуы, басты қалалық темір жол желісі аяқталғаннан кейін ғана мүмкін болады. 2014 жылдың 28 сәуірінде Бритомарт пен Онехунга арасында электрлі қызметтер жұмыс істеуге басталды. Королева Викторияның құрметіне аталған Корольдік көшесі 1920 жылдардағы Маңгер көпіріне, содан кейін сол аттас қалашыққа алып келетін. Бұл Оклендтен оңтүстікке қарайғы басты құрлық жолы және 1970 жылдарға дейін әуежайға баратын әдеттегі бағыт болды, бірақ сол кездегі тас жол және аймақтық жол жүйесі трафикті Onehunga және Mangere көпірінен ауыстырды. 1973 жылы Корольдік көшесі транзиттік көлік үшін жабылды, ал 1973 жылдың 2 сәуірінде Onehunga Mall деп қайта аталды және жаяуларға арналған сауда орталығы ретінде қайта ашылды. 1996 жылы Onehunga Mall қайтадан қызметін бастады. 1956 жылға дейін трамвай желісі Окленд қаласының орталығынан Онехунгаға дейін созылған, басты жолдардағы көлік ағынын сақтап тұрды. Ол Onehunga тұрғын ауданында уақытша көлік ағынын реттеу және шағын саябақтарды құру арқылы трафикті магистральдарға бағыттап, жергілікті көшелерді тыныштандыруға бағытталған. 2021 жылдың мамыр айында жергілікті тұрғындар жасаған вандализм мен жоба алаңындағы бұзылуларға байланысты, қауіпсіздікке қатысты үлкен алаңдаушылықтар туындағаннан кейін сынақ тоқтатылды.
Сауда
Dress Smart Auckland 1995 жылы Onehunga қаласында ашылды және 2005 жылы кеңейтілді. Қазіргі уақытта оның аумағы 13 217 м², 101 жалдамалық орын және 735 автотұрақ бар. Onehunga бастауыш мектебі 1-6 сыныптарда оқитын оқушылары бар бастауыш мектеп. St Joseph's Catholic School – мемлекеттік интеграцияланған, 1-8 сыныптарда оқитын толыққанды бастауыш мектеп, оқушылары бар. Golden Grove School – жеке меншік Монтессори әдісімен 1-8 сыныптарда оқитын толыққанды бастауыш мектеп, оқушылары бар. Бұл мектептердің барлығы коэдукациялық, яғни ұлдар мен қыздар бірге оқиды. Оқушылар саны мәліметтері – .
Спорт
Onehunga – Lotto Sport Italia NRFL Premier лигасында өнер көрсететін Onehunga Sports клубының туған жері. Waikaraka Park Speedway – Waikaraka паркінде, Нилсон көшесі, 175 243 мекенжайында орналасқан мотоциклдерге арналған спидвей трассасы. Бұл аренада маңызды шаралар өткізілді, оның ішінде 1992 жылы Спидвей әлем чемпионатының Солтүстік аралдық финалы да осы жерде болған.