Кіріспе
Экзотеология термині 1960 жылдары немесе 1970 жылдардың басында ғарыздан келген интеллектіге қатысты теологиялық мәселелерді зерттеу үшін пайда болды. Ол негізінен ғарыздан келген интеллектінің болуы мүмкін теологиялық сенімдері туралы болжамдарға, немесе ғарыздан келген интеллектінің дәлелдері және/немесе олармен байланыс біздің теологиямызға қалай әсер ететінін қарастырады. Экзотеологияның басты тақырыптарының бірі – саналы, тіпті жаны бар ғарыздан келген интеллекті ұғымын, нақтырақ айтқанда, белгілі бір теологияны, әсіресе христиан теологиясын, кейде еврей теологиясын зерттеу үшін ой эксперименті ретінде қолдану болып табылады.
The term "exotheology" was coined in the 1960s or early 1970s for the examination of theological issues as they pertain to extraterrestrial intelligence. It is primarily concerned with either conjecture about possible theological beliefs that extraterrestrials might have, or how our own theologies would be influenced by evidence of and/or interaction with extraterrestrials. One of the main themes of exotheology is applying the concept of extraterrestrials who are sentient, and more to the point, endowed with a soul, as a thought experiment to the examination of a given theology, mostly Christian theology, occasionally also Jewish theology.
Иудаизм
Раввин Арийе Каплан, сонымен қатар физик болған ол, ғарышта басқа өмір бар деген сенімге бейім болды, еврей ғалымдарына, оның ішінде ортағасырлық философ Раввин Часдай Крескасқа (Ор Хашем 4:2) және 18-ғасырлық кабалист Раввин Пинхас Элияху Хоровицке (Сефер Хабрис) сілтеме жасады. Каплан былай дейді: "Сондықтан Сефер Хабристің негізгі тезисі біздің даналарымыздың бірнеше нақты мәлімдемелерімен қолдалады. Әлемде басқа да ақылды тіршілік формалары болуы мүмкін, бірақ мұндай тіршілік формаларында ерік болмайды, демек, адамдар сияқты моральдық жауапкершілік те болмайды" – кемінде, адамдар сияқты. Раввин Каплан сондай-ақ Билер 5:23-тегі ("Мероз қарғысқа ұшырасын!") сөздерді келтіреді, оған ортағасырлық ең көрнекті түсіндіруші Раши былай деп түсіндірген: "Кейбіреулер [Мероз] планета екенін, ал кейбіреулер [Мероз] шайқас аймағына жақын болған, бірақ [араласуға] келмеген маңызды тұлға екенін айтады". Ешива университетінің бұрынғы ректоры раввин Норман Ламм да осы тақырыпта жазған, егер ғарыштағы өмірдің бар екені расталса, діни ғалымдар бұрынғы болжамдарын қайта қарауы керек. Ол да православиелік яһуди көзқарасынан бұл мүмкіндікті жоққа шығармайды. Раввин Джозеф Б. Соловейчик басқа планеталардағы өмір тек Құдайдың ұлылығын көрсетеді, ол адам санасының шегінен асып түседі, ал еврей халқының Тораны тыңдап, осылайша Құдайдың еркін орындау рөліне қайшы келмейді деп айтқан.
Ислам діні
Келтірілген сүрәлерге байланысты, Исламның Құран кітабы ғарыздық өмірге ие жандар туралы мүмкіндікті жоққа шығармайды. Мысалы, 27:65 сүресінде олар адамдармен бірдей, өмірдегі істеріне қарай сыйлық ретінде жұмаққа немесе жаза ретінде тозаққа жіберілетін Құдайдың сот алдында жауап беретін жаратылыстар ретінде бейнеленген.
Жалпы сілтемелер
Томас Ф. О’Мира, О.П. «Христиан теологиясы және сыртқы планеталық интеллектілі өмір». Теологиялық зерттеулер 60 (1999): 3–30.