Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы канадалық сарбаз, Оксфорд университетінің тарихшысы Фредерик Уильям Холл (21 ақпан 1885 – 24 сәуір 1915) – британдық және Достас елдерінің әскерлеріне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары және құрметті награда – Виктория кресімен марапатталған ирланд-канад.

Өмір

Холл 1885 жылдың 21 ақпанында Ирландияның Килкенни қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Лондоннан келген британдық армия сарбазы болған. Холл шамамен 1910 жылы Канадаға көшіп келіп, Манитоба провинциясының Виннипег қаласында тұрды. Ол 30 жаста, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 8-ші (Виннипег атқыштары) батальонының сержант-майоры, Канада экспедициялық корпусында қызмет еткен кезде, оған Виктория кресімен марапатталған ерлігін көрсеткен.

Викторияның айқасы

1915 жылы 24 сәуірде Бельгиядағы Ипрдің екінші шайқасы кезінде Холл бірнеше адамның жоғалғанын анықтады. Ол төбеден жарақат алғандардың сыңғырлағанын естиді. Ол екі рет қараңғы түскенде таудың басына шығып, әр жолы жарақат алған бір адамды алып қайтып келді. 24-і күні таңғы сағат тоғызда әлі де адамдар жоғалып кеткен. Күндіз, жаудың үздіксіз және қатты атысы астында, Холл, Пейн және Роджерсон жарақат алғандарға қарай иеленіп жүрді. Пэйн мен Роджерсон екеуі де жараланды, бірақ фронттың баспанасына қайтып келді. Қазбадан шамамен 15 метр қашықтықта жатқан жарақат алған адам көмек сұрағанда, рота сержант-майоры Холл жаудың өте қатты тікелей атысына қарамастан оған жетуге тырысты. Ол содан кейін тағы да батыл әрекет жасады, және жарақат алған адамды көтеріп, оны қаруға алуға асыққанда, басына қазалық жарақат алып құлады. Ол көмектесуге тырысқан сарбаз да атылып, қаза тапты. Холлдың есімі Бельгияның Ипр қаласындағы жоғалғандар ескерткіші – Менин қақпасында жазылған. Бұл ескерткіш Ұлыбритания, Австралия, Канада және Үндістаннан келген 56 000 әскердің естелігін сақтайды, олардың Ипрдегі соңғы бейіттері белгісіз.

Ескерткіштер

Фредерик Уильям Холл Виннипег қаласындағы (Манитоба) Пайн-стритте тұрды. 1925 жылы Пайн көшесі Валор жолы деп қайта аталды, себебі сол көшенің 700-ші блогында Канаданың Виктория кресімен марапатталған үш азамат – Фредерик Холл, Лео Кларк және Роберт Шенкланд тұрды. Британ Доминионында бір блокта үш Виктория кресінің иегері тұрған жалғыз көше осы деп есептеледі. Осы үш батырдың тарихын баяндайтын қола тақта Портж даңғылы мен Валор жолының қиылысындағы көше шамдарына орнатылған.