Лейтенант-командир Евгений Эсмонде (1 наурыз 1909 – 12 ақпан 1942) – флоттың әуе күштеріндегі көрнекті ирланд ұшқышы. Ол қаһармандық ерлігі үшін, жауға қарсы көрсеткен батылдығы үшін өлімнен кейін Виктория кресімен (VC) марапатталды, бұл Ұлт Достастығы күштерінің мүшелеріне берілетін ең жоғары награда. Эсмонде бұл награданы Екінші дүниежүзілік соғыста "Фуллер операциясы" деп аталатын шайқаста, торпедалық бомбалаушы эскадрильясының командирі болып тұрғанда көрсетті.
Lieutenant Commander Eugene Esmonde, (1 March 1909 – 12 February 1942) was a distinguished Irish pilot in the Fleet Air Arm who was posthumously awarded the Victoria Cross (VC), the highest award for gallantry in the face of the enemy awarded to members of Commonwealth forces. Esmonde earned this award while in command of a torpedo bomber squadron in the Second World War in an action known as Operation Fuller, the 'Channel Dash’.
Ерте өмір
Эсмонд 1909 жылғы 1 наурызда Йоркширдегі Барнсли қаласының жанындағы Турголандта дүниеге келген. Оның анасы, Эйли О’Салливан, оның әкесінің екінші әйелі болды. Доктор Джон Джозеф Эсмонд (1862–1915) 1904 жылы оған үйленген, алғашқы әйелі 1901 жылы қайтыс болғаннан кейін. Доктор Эсмонд ирландтық католик, бұрынғы ирландтық парламент депутаты, Йоркширде жеке практикамен айналысқан. Эсмондтың алты туған бауыры (соның ішінде егіз інісі) және әкесінің Роза МакГиннеспен бірінші некесінен туған алты жарты бауыры болды – үш ұл, үш қыз. Туған бауырлары: Оуэн, Донал, Джон Уитэм, оның егіз інісі Джеймс, Кармель және Патрик. Жарты бауырлары: Сэр Джон Эсмонд, 14-ші баронет, Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен; Екінші лейтенант Джеффри Эсмонд (1897–1916), Бірінші дүниежүзілік соғыстағы шайқаста қаза тапқан, 26-шы Тайнсайд ирландтық батальонының құрамындағы Нортумберленд фузилер полкінде қызмет еткен; және Сэр Энтони Эсмонд, 15-ші баронет. Әкесі 1915 жылы қайтыс болды, сол кезде Эсмонд пен оның бауырлары әлі өте жас еді. Ол Корольдік армияның медициналық корпусында қызмет етіп, шаршап жұмыс істегеннен кейін пневмониядан қайтыс болды. Англияда туылғанына қарамастан, Эсмондтың ата-анасы Ирландиядан шыққан және отбасы Эсмонд барондарының атамекеніне – Типперри графтығындағы Дроминагқа оралды. Ол иезуиттерде білім алды, алдымен Лондондағы Уимблдон колледжінде, содан кейін Ирландияның Килдэр графтығындағы Клонгус Вуд колледжінде. Эсмонд 1928 жылғы 28 желтоқсанда Корольдік әуе күштеріне (RAF) сынақтан өткізіліп, ұшқыш офицер болып тағайындалды. 1930 жылдардың басында Эсмонд алдымен RAF-те қызмет етті, содан кейін Флоттың әуе күштеріне ауыстырылды, онда теңіз авиациясы үшін жауапкершілік Корольдік теңіз күштеріне қайтарылған кезде Жерорта теңізінде қызмет етті. 1934 жылы теңіз күштерінен кеткеннен кейін ол Imperial Airways үшін ұшты, және басқа да жетістіктерімен қатар, ұшатын қайықтарды ұшырып, Австралияға алғашқы қосымша төлемді әуе поштасын жеткізді.
Esmonde was born on 1 March 1909 in Thurgoland, Yorkshire, near Barnsley. His mother, Eily O’Sullivan, was his father's second wife. Dr John Joseph Esmonde (1862–1915) had married her in 1904, after his first wife died in 1901. Dr. Esmonde was an Irish Catholic, a former Irish MP, who was in general practice in Yorkshire. Esmonde had six natural siblings (including a twin brother) and six half siblings three male, three female from his father's first marriage to Rose McGuinness. The natural siblings were: Owen, Donal, John Witham, his twin James, Carmel and Patrick. His half brothers were: Sir John Esmonde, 14th Baronet, who served in the First World War; Second Lieutenant Geoffrey Esmonde (1897–1916), who was killed in action in the First World War serving with the 26th Tyneside Irish Battalion of the Northumberland Fusiliers; and Sir Anthony Esmonde, 15th Baronet. His father, died in 1915, when Esmonde and his siblings were all quite young. He had been serving in the Royal Army Medical Corps, and succumbed to pneumonia, after being laid low by over work. Though born in England, Esmonde's parents were from Ireland and the family returned to the Esmonde family's ancestral home Esmonde baronets in Drominagh, County Tipperary. He was educated by the Jesuits, first at Wimbledon College in London and then at Clongowes Wood College in County Kildare, Ireland. Esmonde was commissioned into the Royal Air Force (RAF) as a pilot officer on probation on 28 December 1928. During the early 1930s, Esmonde served first in the RAF, and then transferred to the Fleet Air Arm where he served in the Mediterranean when responsibility for naval aviation was returned to the Royal Navy. Upon leaving the navy in 1934, he flew for Imperial Airways. and amongst other feats he flew flying boats and the first surcharged airmail to Australia.
Соғыс уақытындағы алғашқы мансабы
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол флоттың әуе күштеріне лейтенант-командир дәрежесімен қайта оралды. Оның алғашқы теңіздегі қызметі , 1939 жылдың қыркүйегінде батып кеткен кеме болды. Жағалаудағы станцияларға бірнеше рет жіберілгеннен кейін ол кемедегі қызметке оралды. 1941 жылдың 24 мамыр түнінде Эсмонде 825-ші теңіз әскери-әуе эскадрильясының тоғыз "Фейри Свордфиш" торпедалық бомбалаушысын неміс "Бисмарк" линкорына қарсы шабуылға жетектеді. Бұл шабуыл Дания бұғазы шайқасынан кейін болды, онда "Бисмарк" батып кетті. "Викториус"тан ұшқан ұшақтар Солтүстік Атлантиканың қолайсыз ауа райында 193 км (120 миль) ұшты, ал бір торпеда "Бисмарк"тің ортасына тиді, бұл тікелей немесе жанама түрде ауыр маневрлерге және бұрынғы зақымдардың кеңеюіне әкелді, одан әрі су басуға және қазандық бөлімінің жұмыссыз қалдыруына себеп болды. "Үй флотының Бас қолбасшысы" Адмиралтействоға жолдаған хатында: "Жаңа авиатасымалдағышқа жақында келген эскадрильяның бұл шабуылы қолайсыз ауа райында тамаша орындалды және барлық қатысушыларға үлкен құрмет көрсетеді", - деп жазды. Одан әрі: "Бисмарк соңында оққа ұшырап, батып кетуіне осы соққы үлкен үлес қосты деп күмән жоқ" (бірақ соғыс кемесінің түпкілікті жойылуына бірнеше күннен кейін "Арк Роял" ұшағы жасаған тағы бір торпеда соққысы себеп болды). Эсмонде 1942 жылдың 11 ақпанында басшылығы мен іс-қимылы үшін "Еңбегі үшін орденмен" марапатталды (марапаттау туралы хабар 1941 жылдың 16 қыркүйегінде жарияланды). Оның эскадрильясы 1941 жылдың қараша айында торпедалық шабуылға ұшыраған кезде қызмет етіп жатқан . Оны Гибралтарға сүйреп әкелу әрекеттері тоқтатылды, және 1941 жылдың 14 қарашасында ол батып кетті. Эскадрильяның "Свордфиш" ұшақтары кеме бату алдында экипаж мүшелерінің бір бөлігін эвакуациялады; Эсмонде осы оқиғадағы әрекеттері үшін хабарламаларда есімдері тіркелді.
At the start of the Second World War, he returned to the Fleet Air Arm with the rank of lieutenant commander. His first sea posting was to , which was sunk in September 1939. He returned to sea duty on board after a series of postings to shore based stations. On the night of 24 May 1941, Esmonde led No. 825 Naval Air Squadron's nine Fairey Swordfish torpedo bombers in an attack against the German battleship Bismarck. This attack took place after the Battle of the Denmark Strait, in which Bismarck sank The biplanes flying from Victorious made a 193 km (120 mile) flight in foul North Atlantic weather and one torpedo hit the Bismarck amidships, leading either directly or indirectly through hard manoeuvring to earlier damage opening up, causing further flooding and a boiler room rendered unusable. The Commander in Chief of the Home Fleet wrote in his despatch to the Admiralty that 'This attack, by a squadron so lately embarked in a new carrier, in unfavourable weather conditions, was magnificently carried out and reflects the greatest credit on all concerned,' adding 'There can be little doubt that the hit was largely responsible for the Bismarck finally being brought to action and sunk,' (although it was another torpedo hit by aircraft of Ark Royal several days later that led to the battleship's final destruction). Esmonde was decorated with the Distinguished Service Order on 11 February 1942 for his leadership and actions (the award was announced on 16 September 1941). His squadron was serving on when she was torpedoed in November 1941. Attempts to tow her to Gibraltar were abandoned, and on 14 November 1941 she sank. The Swordfish of the squadron ferried some of the crew off the ship before she sank; Esmonde was mentioned in dispatches for his actions on this occasion.