Кіріспе

Барамулла ауданы немесе Вармул (қашмир тілінде) – даулы Кашмир аймағындағы Үндістан басқаратын Джамму және Кашмир одақтық аумағындағы 20 ауданның бірі. Барамулла қаласы осы ауданның әкімшілік орталығы болып табылады. 2001 жылы ауданның аумағы құрады, бірақ 2011 жылғы халық санағы кезінде ол қысқартылып құрады. Халықтың шамамен 98% мұсылмандарды құрайды.

Этимология

Барамулла атауы "Қабанның тіс орны" дегенді білдіреді, ол санскрит тіліндегі Вараха (Қабан) және Мула сөздерінен шыққан. Индуистік мәтіндерге сәйкес, Кашмир аңғары бұрын Сатисарас деп аталатын көл болған, ол Парватидің (Шиваның жұбайы) көлі еді. Индуистік мәтіндерде айтылғандай, көлде Жалдбхава атты демон тұрған, бірақ Вишну қабан түріне еніп, Барамуллада (көне Варахмула) тауға тісімен соққан. Ол көл суының ағып шығуы үшін жарық жасады.

Ежелгі және ортағасырлық

Барамулла қаласы, осы аудан өз атын одан алған, б.з.д. 2306 жылы Раджа Бхимсина құрған. Барамуллаға көптеген белгілі тұлғалар сапар шекті. Олардың ішінде қытай саяхатшысы Хейун Т'Санг және британдық тарихшы Муркрафт бар. Барамулла мұғал императорлары үшін ерекше қызығушылық тудырды. Кашмир аңғарына кіреберіс қақпасы болғандықтан, Барамулла олардың аңғарға сапарлары кезінде тоқтау орны болды. 1620 жылы Джахангир Кашмирге сапары барысында Барамуллада болды. Барамулла әуел бастан-ақ діни орталық болып келді. Индуисттік Тиртха және буддалық Вихарлардың салынуы қаланы екі діннің де жатақтары үшін қасиетті етті. 15 ғасырда белгілі мұсылман әулиесі Сәйід Жанбаз Уали 1421 жылы серіктерімен бірге аңғарға келді. Ол Барамулланы өзінің миссиясының орталығы ретінде таңдап, қайтыс болғаннан кейін осы жерге жерленді. Оның мазары аңғардың түкпір-түкпірінен зияратшыларды тартады. 1620 жылы Сикхтердің алтыншы гуруы Шри Харгобинд қалаға келді. Осылайша Барамулла индуистер, мұсылмандар, буддистер және сикхтердің тату-тәтті өмір сүріп, бай мәдениеттің қалыптасуына үлес қосатын орнына айналды. Бұл Кашмир және Джамму княздықтарының солтүстігіндегі ең көне және ең маңызды қала болды. Кейінгі ғасырларда, 1947 жылдың 27 қазанына дейін, Равалпинди-Мурри-Музаффарбад-Барамулла тас жолымен «Кашмир аңғарының қақпасы» атанды. 1947 жылдың 26 қазанында Махараджаның Пәкістандық тайпалық күштердің басқындығына байланысты қосылу туралы құжатына қол қоюымен Үндістан Одағының құрамына кірді, ол құжат келесі күні Үндістан тарапынан қабылданды. 2018 жылы Қашықтықтан зондтау және ГИС орталығы жүргізген зерттеуге сәйкес Барамулла ауданының нақты аумағы 2204,06 км² құрайды.

Соңғы жылдары

1947 жылдан бері Барамулла қаласында жолдар жақсартылып, жол желісі едәуір кеңейді. Жаңа мектептер мен колледждер ашылды және білім беру үшін жақсы мүмкіндіктер құрылды. Желм өзеніндегі көптеген көпірлер салынып, немесе өзеннің солтүстік жағалауындағы ескі қаламен оңтүстік жағалаудағы жаңа қаланы байланыстыру үшін жоспарлануда. Ескі қаланың тығырылуын азайту мақсатында, кейбір тұрғындар жаңа қаладағы үйлерге көшірілді. Соңғы жаңалық – Сринагар, Анантнаг және Қазигунд қалаларымен теміржол байланысының орнатылуы, сондай-ақ Банихал және Джаммумен байланыс құру жоспарлануда.

Әкімшілік

Барамулла ауданында он алты әкімшілік бөлімше бар: Патан, Ури, Крейри, Бонияр, Тангмарг, Сопор, Ватергам Рафиябад, Рохама, Дангуача, Бомай, Денджерпора, Хойе (Панзипора), Вагора, Кунзер, Квархама және Барамулла. Бұл аудан 26 блоктан тұрады: Ури, Рохама, Рафиябад, Зайнгер, Сопор, Бонияр, Барамулла, Тангмарг, Сингпора, Патан, Вагура, Кунзер, Паранпиллиан, Бижхама, Норкха, Нарвав, Надихал, Канди Рафиябад, Хардчанум, Туджар Шариф, Санграма, Шерабад Хоре, Лалпора, Ваилоу, Хайпора және Чандил Ванигам. Патан әкімшілік бөлімшесі Барамулла ауданының ең ірі әкімшілік бөлімшесі болып табылады және кейіннен жеке Крейри әкімшілік бөлімшесін құру үшін бөлінді. Патан қаласы ауданның орталығында, Шринагар және Барамулла қалаларының арасында орналасқан және Пальхалан, Нихалпора Ханживера Зангам, Шерпора, Соний және Ялл сияқты ауылдармен қоршалған. Әрбір блок бірнеше ауылдық кеңестерден (панчаяттардан) тұрады.

Саясат

Барамулла ауданында жеті сайлау округі бар: Ури, Рафиябад, Сопор, Санграма, Барамулла, Гүлмарг және Патан.

География және климат

Аудан шығыста Шринагар және Гандербал аудандарынан басталып, батыста бақылау сызығына дейін созылады. Солтүстікте Купвара ауданы, солтүстік-батыста Бандипур ауданы, оңтүстікте Пунч ауданы және оңтүстік-батыста Бадгам ауданымен шектеседі. Барамулла Кёппен климаттық жіктелімі бойынша салқын климатқа ие. Әдетте желтоқсан мен ақпан аралығында қысқы қар жауады. Гүлмұрт – бүкіл әлемнен келетін туристердің танымал мекені. Барамулла қаласы Желым өзенінің ең биік тұсындағы жағасында орналасқан. Ескі қала өзеннің солтүстік (оң) жағалауында, ал жаңа қала оңтүстік (сол) жағалауында жатыр. Олар бес көпірмен байланысқан, соның ішінде Гүлнар саябағын Деван Багпен жалғайтын аспалы көпір де бар.

Денсаулық сақтау

Барамуллада аудандық азаматтық аурухана және аудандық ветеринариялық аурухана бар, онда рентгенология (рентген) және ультрадыбыстық зерттеулер сияқты мүмкіндіктер қарастырылған. 2013 жылдың наурыз айында аурухана 300 төсектік жаңа ғимаратқа, Кантбагқа (Ушкара Барамулла жерінде) көшірілді, оның құрылысы екі онжылдыққа созылды. Барамулла аудандық ауруханасымен байланысты Сент-Жозеф ауруханасы және медбикелер мектебі христиан миссионерлік қарындастар басқарады. Барамулла аудандық ауруханасы сондай-ақ Барамулла мемлекеттік медициналық колледжінің серіктес ауруханасы болып табылады. Ауданның басқа қалаларында кішігірім ауруханалар, ал ауылдарда – алғашқы медициналық-санитарлық орталықтар бар. Шири аймағындағы Жамиа мешітіне жақын орналасқан Ушкара алғашқы медициналық орталығы.