Кіріспе

Ядролық медицина жүрек қарыншаларын бейнелеу

Радионуклидтік ангиография – жүректің оң және сол қарыншаларының жұмысын көрсетуге маманданған ядролық медицинаның бір саласы, бұл жүрек жеткіліксіздігіне қатысты дұрыс диагностикалық шаралар қабылдауға мүмкіндік береді. Ол пациентке радиофармацевтикалық препаратты енгізуді және гамма-камераны қолдануды қамтиды. МУГА сканилеуі (көпке бөлінетін алу) жүрек циклінің әртүрлі кезеңдерінде іске қосылатын (қақпалы) алуды қамтиды. МУГА сканилеуі тепе-теңдіктегі радионуклидтік ангиокардиография, радионуклидтік вентрикулография (RNVG) немесе қақпалы қан ағыны бейнелеуі, сондай-ақ SYMA сканилеуі (синхронды көпке бөлінетін алу сканилеуі) деп те аталады. Бұл бейнелеу әдісі жүрек соғысының кино түріндегі суретін ұсынады және мамаға жекелеген жүрек клапандары мен камераларының тиімділігін анықтауға мүмкіндік береді. МУГА/Кино сканилеуі қазіргі кезде кең таралған эхокардиограммаға құнды қосымша болып табылады. Жүрек шығымын (Q) есептеуге қатысты математикалық есептеулер осы екі әдіспен де, сондай-ақ жүрек/миокардтың систола кезіндегі шығарылым фракциясын анықтайтын басқа да арзан модельдермен де жақсы қызмет етеді. МУГА сканилеуінің эхокардиограммаға немесе ангиограммаға қарағанда артықшылығы – оның жоғары дәлдігі. Эхокардиограмма қарыншаның қысқаруын өлшейді және пайдаланушының шеберлігіне байланысты шектеулері бар. Сонымен қатар, ангиограмма инвазивті және көбінесе қымбат. МУГА сканилеуі жүрек шығару фракциясын дәлірек көрсетеді.

Тарих

MUGA сканированиесі алғаш рет 1970 жылдардың басында енгізілді және сол қарыншаның эжекциялық фракциясын (LVEF) жоғары дәлдікпен өлшеуге арналған басты әдіс ретінде жылдам қабылданды. Бірнеше алғашқы зерттеулер MUGA арқылы есептелген LVEF пен жүрек катетерізациясының контрастты вентрикулографиясымен алынған мәндердің өте жақсы сәйкес екенін көрсетті.

Мақсаты

Радионуклидтік вентрикулография жүректің ишемиялық артерия ауруын (ИАА), клапандық жүрек ауруын, туа біткен жүрек ақауларын, кардиомиопатияны және басқа да жүрек ауруларын бағалау үшін жасалады. In vitro әдісінде пациенттен қан алынып, алынған қанға қалайы иондары (қалайы хлориді түрінде) енгізіледі. Технеций кейіннен in vivo әдісіндегідей, қоспаға қосылады. Екі жағдайда да қалайы хлориді технеций ионын төмендетіп, процедура кезінде қызыл қан клеткаларынан оның шығуына кедергі келтіреді. In vivo әдісі көптеген пациенттер үшін ыңғайлырақ, себебі ол аз уақыт алады, арзанға түседі және осы тәсілмен инъекцияланған радионуклидтің 80 пайызынан астамы қызыл қан клеткаларына байланысады. Радиоактивті маркердің қызыл қан клеткаларына байланысуы, әдетте, in vitro таңбалаудан тиімдірек және катетер қабырғасына Tc 99m-ның жабысуын азайту және қан қорының таңбалау тиімділігін арттыру үшін ішкі тамырлық катетері бар пациенттерде артықшылыққа ие. Пациент Technetium 99m (99mTc) шығаратын 140 кэВ гамма-сәулеленудің төмен деңгейін анықтайтын гамма-камераның астына жатқызылады. Гамма-камерадан суреттер алынғанда, пациенттің жүрек соғуы суретті алуды «қалыптастыру» үшін пайдаланылады. Соңғы нәтиже – жүрек суреттерінің сериясы (әдетте он алты), жүрек циклінің әрбір кезеңінде біреуінен. Тест мақсатына байланысты дәрігер тынығу кезінде немесе жүктеме кезінде МУГА жасауды шеше алады. Тынығу кезінде пациент қозғалмай жатады, ал жүктеме кезінде пациенттен сканерлеу кезінде жаттығу жасауы сұралады. Жүктеме кезіндегі МУГА жаттығу кезінде жүректің жұмысын өлшеуге және күдікті ИАА-ның әсерін бағалауға арналған. Кейбір жағдайларда нитроглицеринмен МУГА жасалуы мүмкін, онда сканерлеуден бұрын нитроглицерин (вазодилататор) енгізіледі. Алынған суреттер жүрек камераларындағы көлемдік қан тоғандарын көрсетеді және уақыт бойынша алынған суреттерді жүректің эжекциялық және инъекциялық фракцияларын есептеу үшін пайдалануға болады. Бүйірлік көлемді есептеу үшін Массардо әдісін қолдануға болады. Бұл ядролық медициналық зерттеу жүректің жалпы жұмысын бағалаудағы маңызды клиникалық көрсеткіштердің бірі болып табылатын қарыншалардың эжекциялық және инъекциялық фракцияларын өлшеу және бақылаудың дәл, арзан және оңай қайталанатын тәсілін ұсынады.

Сәулелену әсері

Бұл зерттеу кезінде пациенттерге салыстырмалы кеуде рентгеніне қарағанда аз радиация әсер етеді. Дегенмен, радиоактивті материал пациентте сынақтан кейін бірнеше күн сақталады, осы кезде әуежайлардағы сияқты күрделі радиациялық дабылдар оқуға мүмкін. Радионуклидтік вентрикулография көбінесе эхокардиографиямен алмастырылды, ол арзан және радиацияға ұшыратуды қажет етпейді.

Қалыпты нәтижелер

Нормалы жағдайда, сол жақ қарыншаның шығарылу фракциясы (LVEF) шамамен 50% (диапазон, 50-80%) болуы тиіс. Қабырға қозғалысының бұзылыстары (гипокинез, акинез немесе дискинез) болмауы керек. Жүрек функциясының бұзылыстары LVEF-тің төмендеуі және/немесе жаһандық және аймақтық қабырға қозғалысының бұзылыстары түрінде көрінеді. Нормалы жағдайдағы пациенттер үшін, толудың ең жоғары жылдамдығы секундына 2.4-3.6 диастолалық көлем (ДВ) аралығында болуы керек, ал ең жоғары жылдамдыққа жету уақыты 135-212 мс құрауы тиіс.

Аномальды нәтижелер

Технецийдің жүректе теңсіз таралуы науқаста коронарлық артерия ауруы, кардиомиопатия немесе жүректе қан айналымының бұзылуы бар екенін көрсетеді. Тынығу кезіндегі МУГА-ның бұрмаланулары көбінесе жүрек шабуылын көрсетеді, ал жаттығу кезінде пайда болатындары көбінесе ишемияны көрсетеді. Стресс МУГА кезінде коронарлық артерия ауруы бар науқастарда эжекциялық фракцияның төмендеуі байқалуы мүмкін. Жүрек шабуылы болған немесе жүрек бұлшық етіне әсер ететін басқа ауруға шалдыққан болуы күдіктелген науқас үшін бұл сканерлеу жүректің зақымданған бөлігін анықтауға және зақымның дәрежесін бағалауға көмектеседі. MUGA сканерлері сонымен қатар жүрек функциясына белгілі бір әсері бар кейбір химиотерапиялық (мысалы, доксорубицин (Адриамицин)) немесе иммунотерапиялық (әсіресе герцептин) емді бастамас бұрын және ем қабылдау кезінде жүрек функциясын бағау үшін қолданылады.