Кіріспе

Тауардың меншік құқығын беруді куәландыратын құжат

Сату шарты – бұл тауардың меншік құқығын бір тұлғадан екінші тұлғаға беруді куәландыратын құжат. Ол бұрынғы иесі тауарды жаңа иесіне берген кезде қолданылады. Сату шарты тауарларды сату, айырбастау, сыйға беру немесе кепілге беру сияқты түрлі мәмілелерде қолданылуы мүмкін. Олар тек жеке тұлғалар мен тіркелмеген кәсіпорындар арқылы, адамдардың меншігіндегі тауарлардың немесе жылжымалы материалдық заттардың меншік құқығын беру үшін ғана пайдаланылады. Сату шарты, кез келген заңнамадан тәуелсіз, жалпы құқықта бар. Англия мен Уэльсте олар екі Виктория заңымен реттеледі: 1878 жылғы Сату шарты туралы заң (41 және 42 Vict. c. 31) және 1882 жылғы Сату шарты (1878) туралы заңға енгізілген түзету туралы заң (45 және 46 Vict. c. 43). Заң комиссиясы осы құқық саласын қарастырып, 2017 жылы өзгерістерді ұсынды.

Тарихи шығу тегі

"Сату шарты" термині бастапқыда жеке мүліктің құқығын толыққанды беруді немесе куәландыруды қамтитын кез келген жазбаны білдірді. Мұндай мәмілелердің ортақ ерекшелігі – мүлік иесінің иелігінде қалуы және меншік құқығының барлық құқықтарын пайдалануы, бұл үшінші тарапты бірінші гипотека беруші туралы хабардар етілмей, грант алу үшін кепілдік ретінде сол жылжымалы мүлікті қабылдауға итермелеуге жеткілікті болуы мүмкін. Осылайша, сату шарты алаяқтық құралға айналды. АҚШ-тағы сату шарты заңдарының дамуы кінәсіз тұлғаларды алдау мақсатымен сату шартын пайдалануды шектеуге бағытталған. Сату шарты – сатушының сатып алушыға белгілі бір күні, белгілі бір жерде және белгілі бір сомада немесе басқа да құндылық үшін сатушының сатып алушыға нақты жеке мүлікті немесе оның заңды иелігіндегі жылжымайтын мүліктің бөлігін сатқанын растайтын заңдық құжат. "Black's Law Dictionary" сөздігінде сату шарты – "жеке мүлікке құқықты толыққанды немесе кепілдік ретінде беру құралы" деп анықталған. Омотоланың пікірінше, сату шарты – "жеке мүлікті заңды түрде гипотекаға берудің бір түрі". Буллен, Лик және Джейкобс сату шартын "жеке жылжымалы мүлікке меншік құқығын бір тұлғадан ("беруші") екінші тұлғаға ("алушыға") беру құжаты, бірақ мүлік алушыға берілмейді" деп анықтайды. Қорытындылай келгенде, сату шарты – жеке мүлікке құқық немесе мүдде немесе титулдың бір тұлғадан екіншісіне ерікті түрде берілуін көрсететін жазбаша құжат, мүлік иесінен шығып, екінші тарапқа берілмейді. Жоғарыдағы анықтамалардан сату шартының екі түрі бар екені анық көрінеді: толық сату шарты және шартты сату шарты.

Сатудың абсолютті векселі

Абсолюттік сату шарты, ешқандай кепілдік түрін көрсетпейтін, жеке жылжымалы мүліктің берілуі, ауысуы және басқа да міндеттемелерін куәландыратын құжаттар болып табылады. Бұл құжаттар, мәні жағынан, жалпыға ортақ шарт құқығы және тауарлар сату заңнамасымен реттелетін тауарлар сату шартынан айырмасы жоқ.

Шартты сатып алу векселі

Шартты сату-сату векселі – ақша төлемін қамтамасыз ету мақсатында жеке мүліктің кез келген тұлғаға берілуі немесе иеліктен шығарылуы. Шартты сату-сату векселі вексель иеленушісінің пайдасына кепілдік құрады, осы арқылы иеленушіге иелік құқығына негізделген кепілдік мүддесіне құқық беретін жеке тәркілеу құқығы беріледі. Тауарларға кепілдік берудің кепілдік және шарттық кепілдік сияқты басқа да түрлері бар, олар да тек иелік құқығына негізделген кепілдік мүддесіне құқық береді. Шартты сату-сату векселінің мысалы кредитордың несие бергенде және несиенің кепілі ретінде борышкердің тауарларының немесе өзге жеке мүлкінің иелігін өзіне берген жағдайында кездеседі. Дегенмен, нақты тауарлар немесе өзге мүлік борышкерде қалады.

Тарихи көзқарас

Сату шарты – бұл орта ғасырлардан бері қолданылып келе жатқан, әсіресе кеме тасымалы саласында кең таралған кәдімгі құқық. Виктория дәуірінде халық жеке мүлікке көбірек ие бола бастағанда, сату шарты тұтыну несиесінің бір түрі ретінде пайдаланыла бастады. Несие берушілер кепілдік ретінде үй мүлігінің, жиһаздың, күміс заттардың, жабынның, қытай ыдысының, кітаптардың, сауда қорының, сыра қайнату құралдарының және барлық мүліктің барлығын қамтитын несие беретін. Көбінесе адамдар несие алу үшін өз мүліктеріне сату шартын беру арқылы кепілдік беретін. Несие алушы мүліктің меншігін несие берушіге өткізеді, бірақ оны қайтару кезеңінде өзінде қалдырады. Несие толығымен қайтарылғаннан кейін, меншік құқығы несие алушыға қайта беріледі. Осылай қолданылатын сату шарты "кепілдік шарты" деп аталады. Кейде сату шарты меншік құқығын толығымен беруге мүмкіндік береді, мысалы, егер адам өз мүлігін екінші біреуге сатса да, оны өзінде қалдырса. Ақша беруден басқа мақсаттарда қолданылатын сату шарты "абсолюттік шарт" деп аталады.

Сату вексельдері туралы актілер

Виктория дәуірінде сату вексельдерін қолданудың артуы "жалған байлық" мәселесін тудырды. Әлеуетті сатып алушылар мен басқа да кредиторлар тауардың иесі оны әлі де меншігінде деп ойлауға шатасуы мүмкін. Тауардың иесі оны сата немесе басқа қарызды қамтамасыз ету үшін пайдалана алады. Екі жағдайда да мәміле алаяқтық болып есептеледі, бірақ сатып алушы немесе кредитор тауардың сату векселімен байланысты екенін анықтай алмайды. Осының салдарынан Парламент 1878 жылғы Сату вексельдері заңын қабылдады (41 және 42 Викт. 31-бап). Бұл заң 1854 жылғы Сату вексельдері заңының (17 және 18 Викт. 36-бап) ережелерін көбінесе қайталайды. Ол барлық сату вексельдерін Жоғарғы сотта тіркеуді талап етеді, соның арқасында мүдделі үшінші тараптар тауардың иесінің құқығын ауыстырған-ауыстырмағанын тексеруге мүмкіндік алады. Парламент мынаны атап өтті: <blockquote>Көптеген ақша берушілер фиктивті банктердің атынан жарнама жасады; кейде олар осылай жарнамалаған: «Қолында ақшасы бар жесір, оңай шарттармен қарыз беруге дайын. Қатаң құпиялылық. Пайыздық ставкасы – бес пайыз». Адамды кеңсесіне шақырып алғаннан кейін, ақша беруші осылай әрекет етеді: көптеген тармақтарды қамтитын сату векселін ұсынады, оны қарыз алушыға берілген уақытта оқуға немесе түсінуге мүмкін болмайды. Бұл қарыз алушының көлігіне кепілдік ретінде берілген кепілдік векселі. Қарыз алушылар өздерінің автокөлігінің, фургонының немесе мотоциклінің меншік құқығын несие берушіге қарыздың кепілі ретінде береді. Қарызды төлеп болғанша, қарыз алушылар көлік құралын иелігінде ұстап, оны пайдалануды жалғастырады. Қарыз алушылар көлік құралының тіркеу құжатын немесе «жүргізуші куәлігін» несие берушіге тапсырады, бірақ бұл тек символдық әрекет және заңдық күші жоқ.</blockquote>