Кіріспе

Адам мен қоршаған ортаның өзара әрекеттесуін академиялық тұрғыдан зерттеу

Қоршаған ортаны зерттеу (ҚОЗ) – адамның қоршаған ортамен өзара әрекеттесуін жүйелі түрде зерттейтін көп салалы академиялық сала. Қоршаған ортаны зерттеу қазіргі заманғы күрделі экологиялық мәселелерді шешу үшін физикалық ғылымдар, экономика, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар негіздерін байланыстырады. Бұл табиғи орта, жасалған орта және олардың арасындағы қарым-қатынасты қамтитын кең зерттеу саласы. Бұл салада экология мен қоршаған орта ғылымының негізгі принциптері, сондай-ақ этика, география, антропология, мемлекеттік саясат (экологиялық саясат), білім беру, саясаттану (экологиялық саясат), қала құрылысы, құқық, экономика, философия, социология және әлеуметтік әділдік, жоспарлау, ластануды бақылау және табиғи ресурстарды басқару сияқты пәндер қарастырылады. Қоршаған ортаны зерттеу бағдарламаларының көптеген түрлері бар, оның ішінде магистратура және бакалавриат деңгейлері де бар. Қоршаған ортаны зерттеу бағдарламалары әлемдегі экологиялық мәселелерге қарсы тұру үшін қажетті кең дағдылар мен талдау құралдарын ұсынады. Қоршаған ортаны зерттеу факультетінің студенттері қазіргі заманның маңызды экологиялық мәселелерін және жеке адамдардың, қоғамның және планетаның оларға тигізетін әсерін түсіну және шешу үшін интеллектуалды және әдістемелік құралдармен қаруланады. Экологиялық білім берудің басты мақсаты – қоғамның барлық мүшелеріне экологиялық ойлау мен көзқарас қалыптастыру. Бұл экологиялық этиканы құруға және қоршаған ортаны қорғау мен биологиялық әртүрліліктің маңыздылығы туралы халықтың санасын арттыруға көмектеседі.

Тарих

Сиракуз университетінің Нью-Йорк штатындағы Орман шаруашылығы колледжі 1950 жылдары экологиялық зерттеулер бакалавр дәрежесін (BS) құрды және алғашқы дипломды 1956 жылы табыс етті. Миддлбери колледжі 1965 жылы осы мамандықты ашты. Канаданың Экологиялық зерттеулер қауымдастығы (ESAC) 1993 жылы "Канададағы экологиялық зерттеулер саласындағы зерттеу және оқыту қызметін дамыту мақсатында" құрылды. ESAC 1994 жылы ресми түрде біріктірілді, ал ESAC-тің тұңғыш конвенциясы сол жылы Калгариде өткен Білімді қоғамдар конференциясында ұйымдастырылды. ESAC журналы, A\J: Alternatives Journal алғаш рет Роберт А. Паэлке 1971 жылдың 4 шілдесінде жариялады. 2008 жылы Америка Құрама Штаттарындағы экологиялық зерттеулер мен ғылымдар қауымдастығы (AESS) экологиялық зерттеулердің салааралық ғылымындағы алғашқы кәсіби қауымдастық ретінде құрылды. AESS сонымен қатар Экологиялық зерттеулер және ғылымдар журналын (JESS) шығарады, ол экологиялық ғылымдармен байланысты түрлі салалардағы зерттеушілерге экологиялық зерттеулерге қатысты жаңа ақпаратты пайдалану және жариялау үшін платформа ұсынуды мақсат етеді. 2010 жылы Ұлттық ғылым және қоршаған ортаны қорғау кеңесі (NCSE) қауымдастыққа кеңес беруге және қолдау көрсетуге келісті. 2011 жылдың наурыз айында қауымдастықтың ғылыми журналы, Journal of Environmental Studies and Sciences (JESS) жарияланымды бастады. АҚШ университеттеріндегі экологиялық зерттеулер.

Америка Құрама Штаттарында көптеген орта мектеп оқушылары колледж деңгейіндегі экологиялық ғылым курсын оқуға мүмкіндік алады. АҚШ-тағы 500-ден астам колледж мен университет экологиялық зерттеулер бойынша білім береді. Калифорния университеті, Беркли АҚШ университеттері арасында экологиялық зерттеулер бойынша ең көп дипломдарды табыс етті – 2019 жылы 409 диплом берілді. АҚШ университеттері арасында ең жоғары үлес Антиохия университеті Нью-Инглендке тиеді, онда 2019 жылы берілген дипломдардың шамамен 35% экологиялық зерттеулерге қатысты.

Білім

Дүние жүзінде экологиялық зерттеулер бағдарламалары гуманитарлық ғылымдар, табиғат ғылымдары, әлеуметтік ғылымдар немесе ауыл шаруашылығы колледждері арқылы ұсынылуы мүмкін. Экологиялық зерттеулерді оқыған студенттер ғылым, әлеуметтік ғылымдар және гуманитарлық ғылымдардан алған білімдерін қоршаған ортаның проблемаларын жақсырақ түсіну және оларға шешімдер табу үшін пайдаланады. Студенттер табиғатпен өзара әрекеттесуді зерттейді және оның құрылуына кедерес келтіретін жағдайларды болдырмау үшін идеялар ойлап табады. 1960 жылдары "қоршаған орта" сөзі Ұлыбританиядағы білім беру саласында ең көп қолданылатын сөздердің біріне айналды. Педагогтар балаларға қоршаған ортаның әсері және мектептердің қоршаған ортаны пайдалануы туралы көбірек алаңдаушылық білдірді. Экологиялық зерттеулер саласын анықтауға жасалған әрекеттер оның оқу бағдарламасындағы рөлі туралы пікірталас тудырды. Қоршаған ортаны пайдалану – ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы "прогрессивті білім беру" немесе "жаңа білім беру" деп белгілі болған білім беру философиясының дәстүрін жалғастыру үшін бүгінгі мектептерде қолданылатын оқыту әдістерінің бірі. Экологиялық зерттеулердің басты мақсаты – балаларға оларды қоршаған ортаға әсер ететін процестерді түсінуге көмектесу, осылайша олар қоршаған ортаның жай ғана пассивті және көбінесе шатасқан бақылаушысы болмай, білімді және белсенді қатысушыларына айналуы керек. Қоршаған ортаны зерттеу, Пиаже еңбектері арқылы білім берушілерге таныс болған жалпы танымдық дағдыларды дамыту және қолдану үшін ерекше мүмкіндіктер ұсынады деп есептеледі. Экологиялық зерттеулер социология, археология немесе тарихи география сияқты жоғары деңгейдегі зерттеулерге ұзақ мерзімді дайындық ретінде қарастырылуда.