Кіріспе

1967 жылы түсірілген американдық деректі фильм

"Titicut Follies" – 1967 жылы Фредерик Вайзман жазған және түсірген, Джон Маршалл операторлық жұмысын атқарған американдық тікелей кино деректі фильмі. Фильм Массачусетс штатының Бриджвотер қаласындағы қылмыстық психикалық ауруларға шалдыққандар үшін арналған Бриджвотер мемлекеттік ауруханасының пациенттерінің өміріне арналған. Фильмнің атауы аурухана қызметкерлері ұйымдастырған таланттар көрсетілімінен алынған. "Титикут" – жақын орналасқан Таунтон өзенінің вампаноаг тіліндегі атауы. Фильм Германия мен Италияда жоғары бағаланған. Вайзман АҚШ-тағы әлеуметтік институттарды (мысалы, ауруханалар, полиция, мектептер және т.б.) зерттейтін көптеген фильмдер түсірді. 2022 жылы Конгресс кітапханасы бұл фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танып, АҚШ Ұлттық кино тізіліміне енгізуге қаулы етті.

Қысқаша мазмұны

Titicut Follies Бриджвотер мемлекеттік ауруханасының тұрғындарының өмірін көрсетеді, олар көбінесе бос, қарапайым камераларда ұсталады және сирек жуынады. Сондай-ақ фильмде тұтқындар мен науқастардың жалаңаш етуге мәжбүрленуі, күштеп тамақтандыру, сондай-ақ аурухана қызметкерлерінің көптегендерінің бейжай қанағатсыздықтары мен зорлық-зомбылықтары бейнеленген. Фильм тікелей кино әдістерін пайдаланады, бұл бақылауға, стильдеудің шектеулілігіне және фильм жасаушылардың араласпауына баса назар аударады.

Даму

Titicut Follies – Бостон қаласында туған, заңгер мамандығынан кинорежиссерлікке ауысқан Фредерик Уайзменнің деректі фильмдердегі мансабының бастауы болды. Ол Бостон университетінде алған заң сабақтарын білім алу мақсатында осы мекемеге жеткізген және "онда фильм түсіргісі келген". Ол түсіруге рұқсат алу үшін түсіруден бір жыл бұрын ғимараттың басшысына хабарласып, өтініш білдірген. Уайзман бұрын Уоррен Миллердің осы аттас романы негізінде "Салқын әлем" (1964) фильмін жасаған, және осы тәжірибесі режиссер болуға деген ниетін күшейтті.

Түсірілім

Уайзмен жасаған ұсыныс директормен ауызша келісілді, бірақ фильм таратыла бастағанда оның дұрыстығы күмәнді болды. Осы келісімге сәйкес түсірілім басталды, сот қызметкерлері Уайзменді үнемі қадағалап, түсірілімге түскен адамдардың психикалық жағдайына назар аударып, олардың саналы екенін анықтады, бұл осылайша қиын процесті одан әрі ушықтырды. Түсірілім алаңында Уайзмен дыбысты жазды және белгілі этнографиялық фильмдерді түсіруші Джон Маршаллға микрофон арқылы немесе қол сигналдарымен нұсқау берді.

Өндірістен кейінгі

Бриджвотердегі жағдайды құжаттауға 29 күн жұмсалды және 80,000 фут пленка түсірілді. Уайзмен түсірілген материалды соңғы 84 минуттық баяндамаға айналдыруға шамамен бір жыл жұмсады.

Цензура

1967 жылы Нью-Йорк кинофестивалінде фильм көрсетіле бастаған кезде, Массачусетс штатының үкіметі фильмнің пациенттердің жеке өмірі мен қадір-қасиетін бұзғанын айтып, оның көрсетілімін тоқтатуға бұйрық алуға тырысты. Уайзман фильмде бейнеленген барлық адамдардан немесе аурухана басшысынан (тұтқындардың заңды қамқоршысы) рұқсат алғанына қарамастан, Массачусетс бұл рұқсаттың тұтқындардан алынған босату туралы жазбалардың орнын баса алмайтынын мәлімдеді. Сонымен қатар, Уайзманға «сөзді келісімшартты» бұзғаны үшін айып тағылды, ол мемлекеттік үкіметке фильмнің мазмұнына редакторлық бақылау құқығын берген. Уайзман Массачусетс штатының Жоғарғы сотына шағымданды, ол 1969 жылы фильмді тек дәрігерлерге, адвокаттарға, судьяларға, денсаулық сақтау мамандарына, әлеуметтік жұмыскерлерге және осы және ұқсас салалардағы студенттерге көрсетуге рұқсат берді. Бұл Массачусетс штатының жеке өмірге құқықты мемлекеттік деңгейде мойындаған алғашқы жағдай болды. Шварц: «Фильмді көпшілікке көрсетпеу туралы шешім мен менің клиентімнің 20 жылдан кейін қайтыс болуы және оның арасында тағы көптеген адамдардың өлімі арасында тікелей байланыс бар» деді және «бұл фильм фильмде көрсетілген мекеменің жабылуына да ықпал еткен болуы мүмкін». 1991 жылы Жоғарғы сот судьясы Эндрю Майер фильмтің көпшілікке көрсетілуіне рұқсат берді, өйткені уақыт өте келе жеке өмірге қатысты алаңдаушылықтар Бірінші түзетуге қатысты мәселелерге қарағанда маңыздылығын жоғалтты. Ол сондай-ақ көптеген бұрынғы пациенттер қайтыс болғанын, сондықтан олардың қадір-қасиетін бұзу қаупі азайғанын айтты. Фильм 1992 жылдың 4 қыркүйегінде PBS телеарнасында алғаш рет американдық теледидарда көрсетілді. Одан бұрын, ескерту хабарламасы және Чарли Роуздың кіріспесі ойнатылды. Хабардан кейін, фильмнің түсірілген уақыттан бері жақсартылғаны туралы хабарлама көрсетілді. Қазір фильмді оның дистрибьюторы Zipporah Films Inc. арқылы DVD форматында сатып алуға немесе жалға алуға болады, сонымен қатар білім беру және жеке пайдалану лицензияларын алуға болады. Zipporah Films Inc. 2007 жылдың желтоқсан айында DVD-ні тұтынушылар нарығына шығарды. 2020 жылы фильм Turner Classic Movies телеарнасында көрсетілді. 2022 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, АҚШ Ұлттық кино тізіліміне енгізу үшін іріктеді.