1 миллион жылдық ежелгі адам түрінің табылуы

Кіріспе

Архаикалық адам түрлері 1 миллион жыл бұрын

Homo antecessor (латынша "пионер адам") – 1,2–0,8 миллион жыл бұрын ерте плейстоцен кезеңінде Испанияның Атапуерка таулы аймағында табылған архаикалық адамның жойылған түрі. Бұл түрдің популяциялары Батыс Еуропаның басқа аймақтарында да болған болуы мүмкін, және олар әлемнің бұл аймағын отарлаушы алғашқылардың бірі болған, сондықтан осылай аталады. Алғашқы қазбалар 1994 жылы Гран Долина үңгірінен табылды, ал түр 1997 жылы қазіргі адамдар мен неандертальдердің соңғы ортақ ата-бабасы ретінде ресми түрде сипатталды, бұл позицияда дәстүрлі H. heidelbergensis-ті ығыстырды. Кейіннен H. antecessor қазіргі адамның эволюциялық тармағының бір бөлігі ретінде қарастырылады, бірақ бәлкім, қазіргі адамдар мен неандертальдердің бөлінуінен аз ғана бұрын пайда болған. Өте көне болғанына қарамастан, бет пішіні басқа архаикалық адамдарға қарағанда қазіргі адамдарға көбірек ұқсайды – әсіресе жалпы тегістігімен және жоғарғы жақ сүйегімен біріккендегі жақ сүйегінің иілуімен, бірақ бұл белгілер жас үлгіде ғана белгілі. Ми көлемі 1300 см³ немесе одан да көп болуы мүмкін, бірақ толыққанды ми қабығы табылған жоқ. Салыстыру үшін, бүгінгі күнгі қазіргі адамдардың миы еркектерде орташа есеппен 1270 см³, ал әйелдерде 1130 см³ құрайды. Бойының мөлшері бойынша бағалаулар H. antecessor-дың кең кеуделі және салмақты болғанын көрсетеді, неандертальдерге ұқсас, бірақ пропорционалды түрде ұзын аяқ-қолдары болған, бұл тропикалық популяцияларда жиі кездесетін қасиет. Тізе қаптары жұқа және нашар дамыған шеміршек тінділеріне ие. Аяқтары H. antecessor-дың қазіргі адамдардан өзгеше қозғалыс жасағанын көрсетеді. H. antecessor негізінен кварц пен херттен жасалған қарапайым тас құралдарды – кесек және жаңқа тастарды өндірген, бірақ олар түрлі материалдарды қолданды. Бұл құралдар жиынтығы қазіргі Африка мен кейінгі Еуропалық ескерткіштерге тән, күрделі Ашельдік мәдениетімен кейбір ұқсастықтарды бөліседі. Топтар аң аулауға шыққан болуы мүмкін, олар негізінен саванна және аралас орманды жерлерде бұғыларды аулаған. H. antecessor-дың көптеген үлгілері жеміс-жидек жеген болуы мүмкін, бұл мәдени практиканың нәтижесі болуы мүмкін. Олардың отты қолданғанына дәлел жоқ, сонымен қатар олар тек жылы кезеңдерде Иберия түбегінің ішкі аймақтарында ғана қоныстанған, ал қалған уақытта жағалауға көшіп кеткен болуы мүмкін.

Homo antecessor (Latin "pioneer man") is an extinct species of archaic human recorded in the Spanish Sierra de Atapuerca, a productive archaeological site, from 1.2 to 0.8 million years ago during the Early Pleistocene. Populations of this species may have been present elsewhere in Western Europe, and were among the first to colonise that region of the world, hence the name. The first fossils were found in the Gran Dolina cave in 1994, and the species was formally described in 1997 as the last common ancestor of modern humans and Neanderthals, supplanting the more conventional H. heidelbergensis in this position. H. antecessor has since been reinterpreted as an offshoot from the modern human line, although probably one branching off just before the modern human/Neanderthal split. Despite being so ancient, the face is unexpectedly similar to that of modern humans rather than other archaic humans—namely in its overall flatness as well as the curving of the cheekbone as it merges into the upper jaw—although these elements are known only from a juvenile specimen. Brain volume could have been or more, but no intact braincase has been discovered. For comparison, present day modern humans average 1,270cm3 for males and 1,130cm3 for females. Stature estimates range from H. antecessor may have been broad chested and rather heavy, much like Neanderthals, although the limbs were proportionally long, a trait more frequent in tropical populations. The kneecaps are thin and have poorly developed tendon attachments. The feet indicate H. antecessor walked differently compared to modern humans. H. antecessor was predominantly manufacturing simple pebble and flake stone tools out of quartz and chert, although they used a variety of materials. This industry has some similarities with the more complex Acheulean, an industry which is characteristic of contemporary African and later European sites. Groups may have been dispatching hunting parties, which mainly targeted deer in their savannah and mixed woodland environment. Many of the H. antecessor specimens were cannibalised, perhaps as a cultural practice. There is no evidence they were using fire, and they similarly only inhabited inland Iberia during warm periods, presumably retreating to the coast otherwise.

Зерттеу тарихы

Солтүстік Испаниядағы Атапуерка тауларында қазба қалдықтары көп екені бұрыннан мәлім болған. "Үлкен шұңқыр" (Гран Долина) алғаш рет 1966 жылы аймаққа жасалған қысқа сапарда археологтармен зерттелді, онда бірнеше жануар қазбалары мен тас құралдары табылды. Оның осы жұмысты одан әрі жалғастыруға жеткілікті ресурстары мен еңбек күші болмады. 1976 жылы испан палеонтологы Тринидад Торрес Гран Долинаны аю қазбаларын іздеу үшін зерттеді (ол Ursus қалдықтарын тапты), бірақ Эдельвейс спелеологиялық тобы оған жақын орналасқан "Сүйек шұңқыры" (Сима де лос Хуесос) маңындағы жұмысты жалғастыруды кеңес берді. Мұнда, аюдың көптеген қазба қалдықтарымен қатар, ол архаикалық адамның қазба қалдықтарын да тапты, бұл испан палеонтологы Эмилиано Агире бастаған, бірақ кейін Хосе Мария Бермудес де Кастро, Эудальд Карбонелл және Хуан Луис Арсуага қолға алған Атапуерка тауларының кең ауқымды зерттеулеріне түрткіс болды. Олар 1992 жылы Гран Долинаны қайта қазуды бастады және екі жылдан кейін архаикалық адам қалдықтарын тапты, оларды 1997 жылы жаңа түр ретінде ресми түрде сипаттап, Homo antecessor деп атады. Гран Долинадағы плейстоцендік шөгінділер TD1-ден TD11-ге дейін ("trinchera dolina" немесе "шұңқыр траншеясы") он бір бөлікке бөлінген. H. antecessor TD6-дан табылды, ол осылайша ең көп зерттелген бөлікке айналды. 2011 жылы Сима-дель-Элефанте материалдарын терең талдағаннан кейін Кастро және әріптестері түрді анықтауға қатысты күмәндануын білдірді және оны Homo sp. деп қалдырды (түрді анықтау туралы пікір білдірмей, қосымша жаңалықтар күткен). Гран Долинадағы тас құралдар жиынтығы Батыс Еуропадағы басқа да бірнеше замандас құралдарға ұқсас, бұл олардың бір түрдің жұмысы болуы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ оны растау мүмкін емес, өйткені осы сайттардың көпшілігінде адам қазбалары табылмаған.

Жіктеу

H. antecessor-дің бет-әлпеті басқа архаикалық топтармен салыстырғанда қазіргі заманғы адамдарға күтпегендей ұқсас, сондықтан Кастро және әріптестері оның бастапқы сипаттамасында оны қазіргі заманғы адамдар мен неандертальдардың соңғы ортақ ата-бабасы деп жіктеді, осылайша H. heidelbergensis-тің орнын басты. Кейіннен бет-әлпетінің анатомиясы жан-жақты зерттелді. Бұл атау көбінесе H. erectus-ке жатқызылады, бірақ көптеген авторлар Азия және Африка популяцияларын түр деңгейінде ажыратуды жөн көреді, ал соңғысы 1975 жылы аталған H. ergaster түріне жатқызылады. Бұл мәселелі, себебі H. ergaster-ге жатқызылған бірнеше африкалық үлгілерге бұрыннан берілген ерекше түр атаулары басымдыққа ие болуы керек, соның ішінде H. mauritanicus. Кастро және әріптестері H. antecessor-дің тіс ерекшеліктерінің он төртін Солтүстік Африканың Орта Плейстоценінде анықтағандықтан, олардың бір популяцияны құрайтыны айтылды; демек, H. antecessor – "Homo mauritanicus" түрінің кіші синонимі, яғни Gran Dolina және Tighennif адамдарын соңғысына жатқызу керек. 2007 жылы Кастро және әріптестері қазбаларды зерттеді, нәтижесінде Тигенниф қалдықтары H. antecessor-ден әлдеқайда ірі екені және тіс құрылысы жағынан басқа африкалық популяцияларға ұқсас екені анықталды. Дегенмен, олар барлық ерте Плейстоцендік Солтүстік Африка үлгілерін "H. ergaster mauritanicus" ретінде жіктеу үшін mauritanicus атауын қайта қолдануды ұсынды. 2007 жылы приматолог Эстебан Сармиенто және әріптестері H. antecessor-дің жеке түр ретінде заңдылығына күмән келтірді, себебі бас сүйегінің анатомиясының көп бөлігі белгісіз, H. heidelbergensis шамамен сол уақыт пен аймақтан белгілі, ал типтік үлгі бала болғандықтан (ерекше белгілері есейген кезде жоғалуы мүмкін). Олардың пікірінше, беттің мұндай қайта құрылуы түрленудің емес, аймақтық климатқа бейімделудің нәтижесі болуы мүмкін. 2009 жылы американдық палеоантрополог Ричард Клейн H. antecessor-дің H. heidelbergensis-тің ата-бабасы екеніне күмәнданатынын білдірді, H. antecessor-ді "Африкадан шыққан H. ergaster-дің Оңтүстік Еуропаны отарлауға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін жойылған тармағы" деп түсіндірді. Сол сияқты, 2012 жылы британдық физикалық антрополог Крис Стрингер H. antecessor және H. heidelbergensis-тің арасындағы ата-бабалық және ұрпақтық байланыс емес, екі түрлі эволюциялық желі деп қарастырды. 2013 жылы антрополог Сара Фридлайн және әріптестері қазіргі заманғы адамға тән бет пішінінің Homo ішінде бірнеше рет тәуелсіз дамығанын көрсетті.

The face of H. antecessor is unexpectedly similar to that of modern humans compared to other archaic groups, so in their original description, Castro and colleagues classified it as the last common ancestor of modern humans and Neanderthals, supplanting H. heidelbergensis in this capacity. The facial anatomy came under close scrutiny in subsequent years. This name is usually sunk into H. erectus, but many authors choose to distinguish Asian and African populations on a species level, with the latter classified into H. ergaster which was named in 1975. This is somewhat problematic as several African specimens sunk into H. ergaster were already given unique species designations which should take priority, including H. mauritanicus.) represent the same population, because fourteen of the fifteen dental features Castro and colleagues listed for H. antecessor have also been identified in the Middle Pleistocene of North Africa; this would mean H. antecessor is a junior synonym of "Homo mauritanicus", i. e., the Gran Dolina and Tighennif humans should be classified into the latter. In 2007 Castro and colleagues studied the fossils, and found the Tighennif remains to be much larger than H. antecessor and dentally similar to other African populations. Nonetheless, they still recommended reviving mauritanicus to house all Early Pleistocene North African specimens as "H. ergaster mauritanicus". In 2007 primatologist Esteban Sarmiento and colleagues questioned the legitimacy of H. antecessor as a separate species because much of the skull anatomy is unknown; H. heidelbergensis is known from roughly the same time and region; and because the type specimen was a child (the supposedly characteristic features could have disappeared with maturity.) Such restructuring of the face, they argued, can also be caused by regional climatic adaptation rather than speciation. In 2009 American palaeoanthropologist Richard Klein stated he was skeptical that H. antecessor was ancestral to H. heidelbergensis, interpreting H. antecessor as "an offshoot of H. ergaster [from Africa] that disappeared after a failed attempt to colonize southern Europe". Similarly, in 2012, British physical anthropologist Chris Stringer considered H. antecessor and H. heidelbergensis to be two different lineages rather than them having an ancestor/descendant relationship. In 2013, anthropologist Sarah Freidline and colleagues suggested the modern humanlike face evolved independently several times among Homo.

Жасы мен тафономиясы

[[Файл:Gran Dolina TD6. png|thumb|right|upright=1.4|Gran Dolina стратиграфиясы, TD6 егжей-тегжейі

Адамның қоныстануы жылулы, ылғалды саванна тіршілік ортасына сәйкес келетін кезеңдерде болған сияқты (бірақ өзен жағалауларында орманды жерлер кездескен болуы мүмкін). Мұндай жағдайлар салқын мұздықтан жылы мұз аралық кезеңдерге өту кезінде ғана, климат жылынып, ормандар ландшафтқа басымдық ету үшін кеңейгенге дейін сақталған. H. antecessor қалдықтарының мерзімін анықтау әрекеттері: 1999 жылы TD6-дан алынған екі тұяқты тіс уран-торий әдісімен 794-668 мың жыл бұрын деп даталанды, содан кейін палеомагниттік зерттеулермен 780,000 жылдан бұрынғы мерзімге шектелді. 2008 жылы Сима-дель-Элефантедегі TE9 палеомагнетизм және космогендік даталау арқылы 1,2–1,1 миллион жыл бұрын деп анықталды. 2018 жылы H. antecessor үлгісі ATD6 92-нің ESR датасы 949-624 мың жыл бұрынғы мерзімді көрсетті, ал палеомагниттік зерттеулермен 772,000 жылдан бұрынғы уақытқа шектелді. 2022 жылы ESR және бір түйірлі термиялық түрлендірілген оптикалық люминесценция (SG TT OSL) Gran Dolina-ның пайда болуын шамамен 900,000 жыл бұрын, ал TD4-тен TD6-ға дейінгі шөгінділерді 890,000-770,000 жыл бұрын деп даталады. Бұл үш бірлік, мүмкін, 100,000 жылдан аз уақыт ішінде жиналған. 2013 жылға дейін Испанияның Орсе қаласындағы Барранко Леодан табылған 1,4 миллион жылдық сәби тісіне дейін, бұл Еуропадан белгілі ең көне адам қазбасы болды, бірақ континенттегі адам қызметі Шығыс Еуропа мен Испанияда 1,6 миллион жыл бұрын тастан жасалған құралдармен расталды.

Бас сүйегі

H. antecessor-дың бет-қабаты негізінен 10–11.5 жастағы H. antecessor баласы ATD6 69-дан белгілі, себебі басқа бет-қабат үлгілері аз және сынықты. ATD6 69 қазіргі адамдарға (соның ішінде Шығыс Азияның орта плейстоцендегі архаикалық адамдарына) өте ұқсас, батыс Еуразиялық немесе Африкалық орта плейстоцендегі архаикалық адамдарға, оның ішінде неандертальдықтарға қарағанда. Ең айқын ерекшеліктері – толығымен жалпақ бет және иісті зигоматикоальвеолярлық қырқа (жақ сүйектің тіс ұстайтын жақ бөлігімен байланыстыратын сүйек тірегі). 2013 жылы антрополог Сара Фрейдлайн және әріптестері статистикалық тұрғыдан бұл белгілер ересектенген кезде жоғалып кетпейтінін анықтады. H. antecessor қазіргі адамның бет-қабаты бұрын бірнеше рет дамып, жойылғанын көрсетеді, бұл ғажап емес, себебі бет-қабат анатомиясы диета мен ортаға күшті әсер етеді. Мұрын сүйектері қазіргі адамдарға ұқсас. Жоғарғы кескіш тістері қапа тәрізді (тіл жағында айқын ойыс), бұл сипат басқа Еуразиялық адамдар тобына, соның ішінде қазіргі заманғы адамдарға тән. Көмекей тістерінде цингулум (негізіне қарай шығыңқы) және орталық қырқа (орта сызыққа қарай) дамыған түрлерге ұқсас, бірақ ұшындағы және кескіш тіс жиегіндегі кішкентай дөңгелектер (куспулалар) көне түрлерге ұқсас сақталады. Жоғарғы премоляр тістері симметрияға жақын және тіл жағында тілдік дөңгелек, ал жақ жағында жіп тәрізді және бойлық ойыстар бар. Жоғарғы моляр тістерінде неандертальдықтарда кездесетін бірнеше белгілер бар. Мандибула тістері, керісінше, өте көне. P3 (бірінші төменгі премоляр) күшті асимметриялық тіс және күрделі тамыр жүйесіне ие. P3, басқа ертедегі Homo сияқты, P4-тен кіші, ал M1 (бірінші төменгі моляр) M2-ден кіші және моляр тістерінің дөңгелектері Y пішінін құрайды. Эмаль таралуы неандертальдықтарға ұқсас, шеттеріндегі қабаттары дөңгелектерге қарағанда қалың. Париеталь сүйектері (бас сүйектің артқы бөлігінің әр жағы) жалпақталған және орта сызықтағы шыңында бірігеді. Бұл «шатыр тәрізді» пішін көне африкалық H. ergaster және азиялық H. erectus-та байқалады. H. ergaster сияқты, құлақтың астындағы стилоидтық өскі бас сүйегінің түбімен біріккен. Кас сүйектері айқын. Темпораль сүйектерінің қабыршақты бөлігінің жоғарғы жиегі (бас сүйектің бүйірінде) дамыған түрлердегідей дөңгелек.

The facial anatomy of H. antecessor is predominantly known from the 10–11.5 year old H. antecessor child ATD6 69, as the few other facial specimens are fragmentary. ATD6 69 is strikingly similar to modern humans (as well as East Asian Middle Pleistocene archaic humans) as opposed to West Eurasian or African Middle Pleistocene archaic humans including Neanderthals. The most notable traits are a completely flat face and a curved zygomaticoalveolar crest (the bar of bone connecting the cheek to the part of the maxilla that holds the teeth). In 2013 anthropologist Sarah Freidline and colleagues statistically determined that these features would not disappear with maturity. H. antecessor suggests the modern human face evolved and disappeared multiple times in the past, which is not unlikely as facial anatomy is strongly influenced by diet and thus the environment. The nasal bones are like those of modern humans. The upper incisors are shovel shaped (the lingual, or tongue, side is distinctly concave), a feature characteristic of other Eurasian human populations, including modern. The canines bear the cingulum (a protuberance toward the base) and the essential ridge (toward the midline) like more derived species, but retain the cuspules (small bumps) near the tip and bordering incisor like more archaic species. The upper premolar crowns are rather derived, being nearly symmetrical and bearing a lingual cusp (on the tongue side), and a cingulum and longitudinal grooves on the cheekward side. The upper molars feature several traits typically seen in Neanderthals. The mandibular teeth, on the other hand, are quite archaic. The P3 (the first lower premolar) has a strongly asymmetrical crown and complex tooth root system. P3 is smaller than P4 like in more derived species, but like other early Homo, M1 (the first lower molar) is smaller than M2 and the cusps of the molar crowns make a Y shape. The distribution of enamel is Neanderthal like, with thicker layers at the periphery than at the cusps. The parietal bones (each being one side of the back part of the top of the skull) are flattened, and conjoin at a peak at the midline. This "tent like" profile is also exhibited in more archaic African H. ergaster and Asian H. erectus. Like H. ergaster, the temporal styloid process just below the ear is fused to the base of the skull. The brow ridges are prominent. The upper margin of the squamous part of temporal bones (on the side of the skull) is convex, like in more derived species.

Мүйіз

Абсолюттік мөлшеріне сүйенгенде еркек деп есептелінетін, ерекше ірі ересек кіндік сүйегі үлгісі ATD6 50, қазіргі үнді халқында кіндік сүйегінің ұзындығы мен бойы арасындағы корреляция негізінде, орташа есеппен , бойы болған деп бағаланды. Ересек радиус (алқаның сүйегі), ATD6 43, абсолюттік мөлшері бойынша еркек немесе нәзіктігі бойынша әйел болуы мүмкін, алқа сүйегінің ұзындығы мен бойы арасындағы қатынасты зерттеген бірнеше заманауи популяциялардың теңдеулерінің орташа мәні бойынша, бойы ұзын адамға тиесілі деп есептелді. Метатарсал сүйектің (табан сүйегінің) ұзындығына сүйенсек, еркек пен әйелдің бойы шамамен , және болып бағаланды. Бұл мәндердің бәрі өте ұқсас. Салыстыру үшін, Батыс Еуропа неандертальдықтарының орташа бойы , ал ерте Еуропалық қазіргі адамдардың бойы .

Ағзалар

Толық емес радиус, ATD6 43, шамамен өлшенген, ол өте алыс солтүстіктен келген адам үшін едәуір ұзын және түзу болып келеді, ертедегі заманауи адамдар мен тропикалық аймақтардың көптеген тұрғындарынан көрінетін пропорцияларды еске түсіреді. Бұл неандертальдердің қысқарақ аяқ-қолдарын дамытуына қарамай, ататектердің ұзын аяқты тропикалық пішінін сақтап қалғандықтан болуы мүмкін. Бұл сондай-ақ жоғары брахиальдық индекске (радиалдық сүйектің және иық сүйектің ұзындығы арақатынасы) нұсқауы мүмкін. Жаңағы адам түрлерімен салыстырғанда, радиалдық білік қимасы бүкіл ұзындығында дөңгелек және нәзік болып келеді. Архаикалық адамдар сияқты, радиалдық мойны (шынтаққа жақын) ұзын, бұл бицепс бұлшық етіне қосымша күш түсіреді. Қазіргі адамдар мен H. heidelbergensis сияқты, бірақ неандертальдер мен одан да архаикалық гоминидтерден өзгеше, радиалдық тубероздығы (радиалдық мойынның астынан сүйекті дөңгелек түрінде шығып тұрған бөлігі) алдыңғы жағына қарай (қол сыртқа қарағанда) орналасқан.

Өсу қарқыны

2010 жылы Кастро және оның әріптестері шимпанзелердегі және қазіргі адамдардағы тіс қалыптасу жылдамдығына сүйене отырып, ATD6 112, яғни тұрақты жоғарғы және төменгі бірінші молярмен ұсынылған, 5,3 пен 6,6 жас аралығында қайтыс болды деп бағалады (төменгі шектеме) және (жоғарғы шектеме). Молярлардың тозу белгілері іштен шыққан, яғни бұл адам тіс шыққаннан кейін көп ұзамай қайтыс болған, ал бірінші моляр тіс шығуы шамамен осы жаста болған. Бұл жас қазіргі адамдардың өзгеру диапазонына сәйкес келеді, және бұл даму кезеңін өмір тарихымен салыстыруға болады. Егер бұл қатынас дұрыс болса, H. antecessor ұзақ балалық шақты бастан өткерген, бұл қазіргі адамдарға тән қасиет, онда маңызды когнитивтік даму жүзеге асады.

Патология

ATD6 69 жарым бетінде М3 (жоғарғы сол үшінші моляр) эктопиялық орналасқан, ол дұрыс тісінен шықпаған, бұл М2 тісінің тоқырауына себеп болды, ол тісінен шығудан толығымен шектелді. М3 тісінің тоқырауы қазіргі адамдарда жиі кездеседі, кейбір популяцияларда 50%-ға дейін жетеді, ал М2 тісінің тоқырауы сирек, 0,08-2,3% ғана құрайды. Тоқырау тіс қуысы, тамырдың сіңірілуі, кератоцисталар және тіс цисталары сияқты екінші патологиялық өзгерістерге әкелуі мүмкін. ATE9 1 төменгі жақ сүйегінде тіс эмалінің қатты тозуы және тіс тәждерінің абразиясы, сондай-ақ тамырдан сүйектің сіңірілуі байқалады, тіпті иек тістерінің (сезімтал ішкі бөлігі) тамыр каналдары ашылып кеткен. Бұл жағдай тістерге артық жүктеме салғаннан туындаған қызыл иек ауруымен байланысты, мысалы, ауызды қосымша қол ретінде пайдаланып, заттарды тасымалдау. Осындай жағдай Сира-де-Атапуеркадағы Сима-де-лос-Хуесос қалдықтарында да сипатталған. Сол жақ тізе сүйегі ATD6 56 төменгі жиегінде биіктігі x ені бойынша остеофит (сүйек өсіндісі) бар. Остеофиттер әдетте остеоартритке байланысты стрестен жауап ретінде пайда болады, ол жасқа байланысты немесе сүйектің дұрыс орналаспауынан немесе буынның тұрақсыздығынан туындаған буынға дұрыс емес жүктеме салдарнан туындауы мүмкін. ATD6 56 жағдайында дұрыс емес жүктеме себепші фактор болған болуы мүмкін. Жиі тізе бүгіп отыру және тізелеп жүру осы жағдайға әкелуі мүмкін, бірақ егер оң жақ тізе сүйегі ATD6 22 (осындай зақымдану жоқ) сол адамға тиесілі болса, онда бұл себеп болмауы мүмкін. Егер солай болса, зақымдану жергілікті жарақаттан туындаған, мысалы, жоғары қарқынды қызмет кезінде буынның айналасындағы жұмсақ тіндерге салған күштен немесе сол жамбас сүйегінің және/немесе тібік сүйегінің сынуынан (расталмайды, өйткені екі сүйек те осы адаммен байланысты емес). Оң жақ төртінші метатарсал сүйек ATD6 124 сүйектің орта сызығына қарай медиалдық жағында ұзындығы x ені бойынша зақымдану бар, бұл марш жарақатына сәйкес келеді. Бұл жағдай әскерлерге, ұзақ қашықтыққа жүгірушілерге және аяқ сүйектерінің қайта-қайта, жоғары қарқынды қызмет кезінде зақымданған, мүмкін, жалпақ табанды адамдарға жиі кездеседі. Кейінгі неандертальдар тегіс емес жерде қиын қозғалысқа төтеп беру үшін әлдеқайда мықты төменгі қаңқаны дамытқан. Архаикалық адамдар арасында жағдайдың тек бір ғана мысалы анықталған (Сима-де-лос-Хуесос), бірақ емделген жарақат көзге көрінбейтін із қалдырмайтындықтан және олардың жоғары қарқынды өмір салты болғандықтан, марш жарақаты олар үшін жиі кездесетін жарақат болған болуы мүмкін.

The partial face ATD6 69 has an ectopic M3 (upper left third molar), where it erupted improperly, and this caused the impaction of M2, where it was blocked from erupting at all. Although impaction of M3 is rather common in modern humans, as high as fifty percent in some populations, impaction of M2 is rare, as little as 0.08 to 2.3%. Impaction can lead to secondary lesions, such as dental cavities, root resorption, keratocysts and dentigerous cysts. The mandible ATE9 1 exhibits severe dental attrition and abrasion of the tooth crowns and bone resorption at the root, so much so that the root canals (the sensitive interior) of the canines are exposed. The trauma is consistent with gum disease due to overloading the teeth, such as by using the mouth as a third hand to carry around items. A similar condition was also reported for the later Sima de los Huesos remains also at the Sierra de Atapuerca site. The left knee bone ATD6 56 has a height x breadth osteophyte (bone spur) on the inferior (lower) margin. Osteophytes normally form as a response to stress due to osteoarthritis, which can result from old age or improper loading of the joint as a consequence of bone misalignment or ligament laxity. In the case of ATD6 56, improper loading was likely the causal factor. Frequent squatting and kneeling can lead to this condition, but if the right knee bone ATD6 22 (that has no such trauma) belongs to the same individual, then this is unlikely to be the reason. If so, the lesion was caused by a local trauma, such as strain on the soft tissue around the joint due to high intensity activity, or a fracture of the left femur and/or tibia (that is unconfirmable since neither bone is associated with this individual). The right fourth metatarsal ATD6 124 has a length x width lesion on the medial (toward the midline of the bone) side consistent with a march fracture. This condition is most often encountered by soldiers, long distance runners, and potentially flatfooted people whose foot bones failed under repeated, high intensity activity. Later Neanderthals would evolve a much more robust lower skeleton possibly to withstand such taxing movement across uneven terrain. Although only one other example of the condition has been identified (at Sima de los Huesos) among archaic humans, march fractures were probably a common injury for them given that the healed fracture leaves no visible mark, as well as their presumed high intensity lifestyle.

Технология

Гран Долина мен Батыс Еуропаның 1.4 - 0.59 миллион жыл бұрынғы ұқсас немесе ашеулдік тас құралдары таралған аймақтарының картасы. H. antecessor Гран Долинада қарапайым тас құралдар жасаған. Бұл өндіріс ерте плейстоцен Испаниясының басқа да жерлерінде, әсіресе Барранк де ла Боелла және жақын орналасқан Галерияда кездеседі. Ол, ядроны қабықтан бұрын дайындау және кезептеу, (қарапайым) екі жақты құралдардың болуы және құрал түрлерінің белгілі бір деңгейде стандартизациялануымен сипатталады. Бұл Африка мен кейінірек Еуропаға тән, әлдеқайда күрделі Ашеул өндірісімен кейбір ұқсастықтарды көрсетеді. TD6 тас құралдарындағы тозу, етке қайталап тиюдің нәтижесіне сәйкес келеді, сондықтан олар, бауырсақтап ет өңдеуге қолданылған болуы мүмкін.

TD6.2

Тас құралдардың көпшілігі TD6.2-нің төменгі (ескі) жартысында, 831 тас құралмен кездеседі. Тас кескіштер материалдардың әлдеқайда алуан түрлі жиынтығын пайдаланған (бірақ көбінесе кремне), бұл олардың жақсы шикізатты іздеу үшін алысқа сапар шеккенін көрсетеді. Сиерра-де-Атапуеркада тас құралдарын жасауға қолайлы минералдық кендердің мол және әртүрлілігі бар, кремне мен кварцтан басқа, кварцит, құмтас және әктас та бар, олардың барлығы тек Гран-Долина ішінде жиналатын еді. 2016 жылы Испанияның оңтүстігіндегі es орналасқан 780-980 мың жылдық шөгінділерде өртте жанып кеткен шағын сүтқоректілердің сүйектері табылды, бұл олардың адамнан шыққан болуы мүмкін, себебі мұндай жоғары температура әдетте (бірақ әрқашан емес) табиғи өрттерге қарағанда лагерьтік оттарда тіркеледі. [[File:SpanienEbro.jpg|thumb|upright=1.15|H. antecessor жоғарыда көрсетілген Эбро өзені бойымен жылжуы мүмкін (Сиерра-де-Атапуерка өзеннің бастауына жақын орналасқан). thumb|upright=1.35|Сиерра-де-Атапуерка бүгінде: 1) Теміржол тікшесінің кіреберісі, 2) Сима-дель-Элефанте, 3) Галерея, 4) Гран-Долина.

Сима-дель-Элефанте орнында қарақұлан, мүйізді бұғы, мүйізді жануарлар, E. stenonis, C. mosbachensis, U. dolinensis, жойылған үлкен мысық Panthera gombaszoegensis, жойылған сілеусін Lynx issiodorensis, жойылған түлкі Vulpes alopecoides, бірнеше егеуқұйрықтар, тышқандар, қоян және макакалардың, қабанның, бизонның және суырдың анықталмаған түрлері тіркелген. Ірі сүтқоректілер көбінесе ұзын сүйектерімен ұсынылған, олардың кейбіреулері, болжам бойынша, сүйек миын алу үшін жарылған. Басқаларында соққылау және еттен айыру іздері бар. Салқын және ылғалды таулы орта зәйтүн, мастика, емен, фундук және каштан ағаштарының өсуіне жағдай жасады, оларды H. antecessor тағамдық көз ретінде пайдаланған болуы мүмкін, бірақ олар TD7 және TD8-де көбірек кездеседі, мұз аралық кезең дамыған сайын және орта ылғалданған сайын. H. antecessor қабаты TD6-дағы гүл тозаңдары негізінен қайрағай және еменнен алынған. Ағаштар өзендер мен ағыстар бойында өскен болуы керек, ал қалған төбелер мен қыраттарда шөп басым болған. H. antecessor отты қолдана алғанына және тамақ пісіргеніне дәлел жоқ, сонымен қатар азу тістеріндегі тозу кейінірек еуропалық түрлерге қарағанда дұрыс емес және механикалық тұрғыдан қиын тағамдарды, мысалы, пісірілмеген шикі ет және жер астындағы сақтау мүшелерін жиі тұтынуды көрсетеді.