Кіріспе
Танктерді салмағы немесе рөлі бойынша жіктеу
Танктарды жіктеу – танктердің жоспарланған рөлін немесе салмақ класын анықтаудың таксономиясы. Рөл бойынша жіктеу негізінен ұлттық бронетанктік күштердің даму кезеңінде қолданылды және конструкциялық ерекшеліктеріне негізделген танктердің доктриналық және күш құрылымындағы пайдалылығын көрсетеді. Салмақ бойынша жіктеу жүк машиналарының жіктелуімен салыстырылады және танктердің логистикалық талаптарын қамтамасыз етуге бағытталған. Танк тарихының жүз жылдығында көптеген жіктеу жүйелері қолданылған. Рөлдерді анықтаудағы алғашқы айырмашылық – шабуылда жаяу әскерге қолдау көрсетуге арналған жаяу әскер танктері мен барлау, күзету және кең аумақты бақылау сияқты классикалық кавалерия міндеттерін орындауға арналған крейсерлік танктер арасындағы бөлініс болды. Екінші дүниежүзілік соғыс барысында «жаяу әскер» және «крейсер» рөлдерінің арасындағы шекара бірте-бірте жойылды және «әмбебап танк» үстемдікке ие бола бастады. Жіктеу әрқашан бронетанктік соғыстың басым теорияларымен анықталды, ал бұл теориялар технологияның қарқынды дамуына байланысты өзгеріп отырды. Ешбір жіктеу жүйесі барлық кезеңдерде немесе барлық елдерде қолданылмайды; әсіресе, салмаққа негізделген жіктеу елдер мен дәуірлер арасында үйлесімсіздіктерді көрсетті. Қазіргі заманғы негізгі ұрыс танктерінің модулдік әмбебап дизайнының бүкіл әлемде қабылдануымен, осы сияқты жіктемелер қазіргі терминологиядан көбінесе алынып тасталды. Барлық негізгі ұрыс танктері әдетте ұқсас сипаттағы қарулармен жабдықталған, бірақ кейбіреулері басқаларына қарағанда жақсырақ брондалған болуы мүмкін. Бұлар әдетте (қаруланған) барлау ролінде қолданылатын жеңіл танктермен толықтырылады.
Танкілерді жіктеу схемаларын әзірлеу
Танктарды жіктеу жүйесін әзірлеу Бірінші дүниежүзілік соғыста басталды, сол кезде танктер көлемі мен салмағына байланысты жеңіл танктер мен танкеттерге, орташа танктерге және ауыр танктерге бөлінді. Ауыр танктер траншеяларды кесіп өту үшін үлкен болуы керек еді, сондықтан салмағы көп болды. Орташа танктер кішірек болғандықтан және траншеяларды кесіп өтуге көмектесетін болғандықтан, салмағы аз болды. Жеңіл танктер әлдеқайда кішірек және жеңіл болғандықтан, жүк көліктерінде тасымалдауға мүмкіндік берді. Бұл танктер қару-жарақтары мен жылдамдығына байланысты әртүрлі рөлдерде қолданыла бастады. Жеңіл танктер жаяу әскерге автоматтық отпен қолдау көрсете алатын, орташа танктер жағдайды пайдаланып, қарсы шабуыл жасауға қолданылатын, ал ауыр танктер негізгі шабуылды жүргізуге қолданылатын. Танк доктринасы дамыған сайын, танктердің рөлі нақтылана бастады. Бастапқыда теңіз күштерінің идеяларына негізделген, 1916 жылдың соңында капитан Жиффард Ле Кесн Мартель (кейін генерал-майор сэр) жойғыш танктерден, шайқас танктерінен (ауыр, орташа және жеңіл типтерден), торпедалық танктерден (үлкен траншеялық минометтерді пайдалана отырып), инженерлік танктерден, жабдықтау танктерінен және жедел жәрдем танктерінен тұратын танк армиясын ұсынды. Соғыс аралық жылдары британдық танк доктринасы тәжірибелік сынақтар мен Дж. Ф. С. Фуллер, П. С. С. Хобарт және Б. Х. Лиддел Харттың еңбектері арқылы дамыды. 1936 жылға қарай, олар барлау үшін жеңіл танктерді, шабуылды қолдау үшін жаяу әскер танктерін және кавалерия рөлінде крейсерлік танктерді пайдалануды қабылдады, жылдамдығын пайдаланып жағдайды өзгертуге мүмкіндік берді. Бұл еңбектерді Хайнц Гудериан екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы кезеңдерінде неміс танк доктринасын және блицкригті әзірлеуде одан әрі зерттеді. Басқа елдер жеңіл, орташа және ауыр белгілерін қолдануды жалғастырды. АҚШ және Кеңес күштері танк жойғыштарының тұжырымдамасын енгізіп, олардың жеңіл, орташа және ауыр танктеріне жаяу әскермен бірлесіп жұмыс істеуге басымдық берді. Кеңес және АҚШ күштері отты лақтыратын құрылғымен жабдықталған жалынды танктер концепциясын қосты. Соғыс барысында неміс күштері танк құралымдарын үйлестіру үшін мамандандырылған командалық танктерді қосты. Бұл идея басқа елдерге де тарады. Британдық доктринаның дамуы гаубицалармен қаруланған жақын қолдау танктерін қосты, бұл бұрынғы торпедалық танктердің рөліне ұқсас болды. Олар жақын арада түтін шығару үшін маңызды болды, ал соғыстан кейін түтін шығару құралдары танктерде кең таралды. Командалық және жақын қолдау танктері, әдетте, олар қолдап отырған танк түріне негізделген, сондықтан оларды толығымен бөлек сынып деп қарастыруға болмайды. Францияның құлауынан кейін, жаяу әскердің танктері әскерлермен бірге шабуыл жасау қажеттілігі, майдан қорғанысына қарсы күресу үшін ауыр фронталды бронясы бар жаңа, шабуылдық танктерге алмастырыла бастады. Алайда, жаяу әскер танктері осы жаңа рөлде де қабілетті екенін көрсетті, ал атау тәжірибелік өндірістен тыс жерде сирек қолданылды. Бұл терминді британдық және американдық күштері бірлесіп қолданды. Кейінірек Хобарт 1944 жылы D күніне дейін Мартелдің инженерлік танктер туралы идеясына қайта оралып, Хобарттың ерекше танктерімен (Hobart's Funnies) жабдықталды, ал мамандандырылған танктер қазіргі заманғы майданның негізгі құрамына айналды. Соғыстың соңына қарай танк қозғалтқыштарының қуатының артуы көп мақсатты көлік құралдарын жасау мүмкіндігін тудырды. Британдық жеңіл танктер негізінен бронеавтомобильдермен және тасымалдаушылармен алмастырылды, ал инженерлер жаңа универсалды танкты ұсынды, крейсерлік танктердің жылдамдығымен және жаяу әскер танктерінің бронясымен үйлестірді. Алайда, крейсерлік танктердің бронясы күшейген соң, бұл концепция артық болды және жаяу әскер танктерін ескірген деп санады. Соғыстан кейін жеңіл, орташа және ауыр белгілері көп мақсатты тұжырымдама негізгі шайқас танктеріне айналғанға дейін басым болды, бұл бұрынғы орташа және ауыр белгілерін ескірген деп санады. Ауыр танктер негізінен қызметтен шығарылды, өйткені көп мақсатты көліктер салмаққа байланысты шектеулер аз болған кезде ұқсас мүмкіндіктер ұсынды. Жеңіл танктер әуемен тасымалдау сияқты икемділік үшін қолданыла берді.
During the inter war years, British tank doctrine evolved through experimental trials and the works of J. F. C. Fuller, P. C. S. Hobart and B. H. Liddell Hart. By 1936, these settled on the roles of light tanks for reconnaissance, infantry tanks to support an advance, and cruiser tanks in the cavalry role, using mobility to exploit situational advantages. The works were further explored by Heinz Guderian in the development of German tank doctrine and Blitzkrieg for the opening stages of World War II. Other nations continued to use the light, medium and heavy designations. US and Soviet forces also incorporated the tank destroyer concept, allowing their light, medium, and heavy tanks to prioritise works with the infantry. Soviet and US forces added the concept of the flame tank, armed with a flamethrower. During the course of the war, German forces added command tanks, specialised to the task of co ordinating tank formations. This idea caught on with other nations. Development of British doctrine added howitzer armed close support tanks, similar to the older torpedo tank role. These soon became critical to launching smoke, and post war smoke dischargers became common on tanks. Both command and close support tanks were typically based on the type of tank they were supporting, so may not be considered a completely separate classification. With the fall of France, the need for infantry tanks to advance with troops started to be replaced with a need for Assault tanks, a new class with heavier frontal armour to take on battlefield defences. Infantry tanks proved capable in this new role however, and the designation was rarely applied outside of experimental production. The term saw limited use with both British and US forces in joint development. Hobart would later return to Martel's idea of Engineer tanks in the 1944 run up to D Day with Hobarts Funnies, and specialised tanks became a core component of the modern battlefield. Towards the end of the war, increases in tank engine power started to create the possibility of multi role vehicles. British light tanks had largely been replaced with armoured cars and carriers, and engineers proposed a new Universal tank coupling Cruiser tank mobility with Infantry tank armour. The concept became redundant when Cruiser tank armour increased anyway, rendering the infantry tank obsolete. Post war the light, medium, and heavy designations remained prevalent until the multi role concept evolved into the main battle tank, rendering the earlier medium and heavy designations obsolete. Heavy tanks were largely withdrawn from service as medium multi role vehicles offered similar capability with less of the weight based constraints. Light tanks remained in use for flexibility, such as with air portable use.
Өлшемі бойынша жіктеу
Танкілер көбінесе "жеңіл", "орта" немесе "ауыр" сияқты салмаққа негізделген жіктемелермен, сондай-ақ осы салмақтағы танктерге сәйкес келетін рөлдермен сипатталады. Түрлі танк түрлеріне көптеген атаулар берілген, бірақ бірдей атаулар бірдей жобалау мақсаттарын білдірмейді. Кейбір жеңіл танктер салыстырмалы түрде баяу, ал кейбіреулері жылдам болды. Кейбір ауыр танктерде үлкен калибрлі, төмен жылдамдықты, жаяу әскерге қарсы бекіністерді бұзуға арналған қарулар, ал кейбіреулерінде жоғары жылдамдықты, танкке қарсы пулеметтер болды. Сонымен қатар, белгілі бір танк түрінің күтілетін салмағы уақыт өте келе өзгереді; 1939 жылғы орташа танк 1945 жылғы жеңіл танктерден жеңіл болуы мүмкін. Алғашқыда салмаққа негізделген болса да, жеңіл, орташа және ауыр жіктемелер тактикалық қолданысқа байланысты кеңейтілді. Қазір олар салмақтан басқа да мағыналарды білдіреді, оның ішінде қарудың өлшеміне, броняның мөлшеріне және, ең бастысы, тактикалық рөлге қатысты. Соғыстан кейін, 1948 жылы Франция, Канада және АҚШ танктерді жеңіл, орташа немесе ауыр деп жіктеуге келісті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, арзан брондалған машиналар мен арнайы шынжырлы машиналар жеңіл танктердің рөлін біртіндеп иеленді. Ауыр танктердің жылдам соғысқа ілесе алмауы дәлелденді, бірақ қозғалтқыш, қару және броня технологиясындағы жетістіктер орташа танктерге ауыр танктердің ең жақсы қасиеттерін алуға мүмкіндік берді, осы арқылы олар майданда бірнеше рөлді атқаруға қол жеткізді. Ең жоғары жылдамдық, оттық күші және қорғаныс қабілеті негізгі ұрыс танктеріне (MBT) біріктірілді. 1957 жылы өткен төртінші үш тарапты бронь конференциясында орташа және ауыр танктерді бір кластың – Негізгі ұрыс танктерімен алмастыру ұсынылды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыста алғашқы танк, британдық Mark I, окоптарды кесіп өтіп, пулемет постыларына шабуыл жасау арқылы жаяу әскерді қолдау үшін жасалған. Бұл танк басқа, жеңіл типтермен қатар, ауыр танк ретінде танымал болды. 1918 жылы пайдалануға енгізілген, тек пулеметтермен қаруланған жеңіл британдық танк "Танк, Орташа Марк А" деген атау алды және "Виппет" деп аталды. Француздық Renault FT екі адамдық жеңіл танк ретінде белгілі болды. Char 2C немесе K Wagen сияқты аса ауыр, жарылым жасауға арналған танктер соғыс аяқталуға азық қалғанда дайын болды. Қарама-қарсылығында, қазіргі британдық МБТ, Challenger 2 салмағы шамамен.
Жақсылық аралығы
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі британдық танк жобалары Mark A дизайнының негізінде дамыды және "орта" танктер деп аталды. Дизайннан жаңаша өзгешеленген алғашқы танк "Викерс жеңіл танк" (салмағы шамамен ) деп танылды. 1924 жылы ол Medium Mark I деп қайта аталды, себебі бұрынғы ауыр және орта танктер қызметтен шығып, одан жеңіл танктер – немесе одан да азы – пайдалануға түсті.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіл, орташа және ауыр танктардың түрлі міндеттерге қолданылуы доктринаға енгізілді. АҚШ-та жеңіл танктер негізгі күш алдында, орташа танктер шабуылдың бағытын сүйемелдеу үшін, ал ауыр танктер, табиғаты бойынша баяу болғандықтан, күшті қарсылықты тоқтату үшін қолданылуы күтілді. Бірақ іс жүзінде АҚШ-тың ауыр танктерінің қолданылуы шектеулі болды, себебі көптеген кемежай жабдықтарының көтергіштік деңгейі төмен еді, бұл оларды операциялар театрына жеткізуге кедергі келтірді. Осының нәтижесінде, танк жойғыштардың рөлдік жіктемесі пайда болды, олар артиллериялық құралдарды жылжыту және жау танктеріне тықсыру үшін қажет болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өте ауыр танктердің де жобалары жасалды, бірақ олардың ешқайсысы практикалық емес болғандықтан, соғысқа қатыстырылмады немесе құрылысы аяқталған жоқ. Ұлыбритания соғыс аралық кезеңнен қалған жеңіл танктердің бір бөлігін сақтап қалды, бірақ әйтпесе жаңа рөлдік жіктеу жүйесіне көшті. Басқа елдер де рөлдік тәсілге көшуді бастады, мысалы, танктерді крейсерлік, прорывтық және жылдам танктерге жіктеді. Танктердің өзі әлі де нақты салмағына немесе оған баламалы рөлге сәйкес жеңіл, орташа және ауыр деп аталады (мысалы, крейсерлік танк жеңіл болуы мүмкін, бірақ орташа танк сияқты рөлде қолданылады). Бұл көп мақсатты көліктер пайда болғанға дейін жалғасты.
Қазіргі заманғы
PT 76 сияқты жеңіл танктер танк соғысында маңызды рөл атқарады, алайда көптегендері IFV және бронеавтомобильдермен алмастырылуда. Жеңіл танктер әлі де көптеген армияларда негізгі ұрыс танктерінен жиі қолданылады: қаржылық себептерге, жер бедеріне байланысты (батпақты жерлер мен тығыз өсімдіктер), немесе әуе шабуылы бөлімдеріне доктриналық тәуелділікке байланысты. Көптеген жеңіл көліктер, мысалы, британдық жауынгерлік көліктердің барлау (гусеницалық) сериясы (FV101 Scorpion, FV107 Scimitar) басты назарда барлауға бөлінеді, бірақ танк қабілеттерін сақтайды. Орта және ауыр танктер суық соғыстың басында қолданылды, бірақ біртіндеп көп функциялы негізгі ұрыс танктерімен ығыстырылды. Ауыр танктер логистикалық қиындықтар тудыратын деңгейге жетті, мысалы Conqueror және IS 3, ал MBT олардың майдандық рөлін салыстырмалы түрде орташа өлшемде орындауға қабілетті болды. Көп жағдайда ауыр танктер тым үлкен болып, оларды теміржолмен тасымалдау мүмкін болмады және оларды стандартты көпірлер көтере алмады.
Рөлдерді жіктеу
Көптеген типтер сонымен қатар олардың тактикалық рөлімен сипатталады, бұл қазіргі әскери доктринаға байланысты. Мысалы, "жаяу әскер" және "крейсерлік" танктер – 1930 және 1940 жылдардағы британдық жіктемелер; "жаяу әскер", "жедел" және "тежеусіз" – сол кезеңдегі совет типтері. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін британдық және совет тактиктері танктерді үш негізгі рөлге бөлді: жаяу әскерді қолдау, жеңіл және кавалериялық. Жаяу әскерді қолдау танкілері жаяу әскер бөлімшелерін қолдады, жаяу әскердің қимылдарына тікелей көмек көрсетті. Жеңіл танктер дәстүрлі кавалерия рөлін – барлау және күзетуді атқарды. Кавалериялық немесе "крейсерлік" танк бөлімшелері жарылымдарды пайдаланып, басқа бронетехникамен күресуге арналған. Рөлге негізделген жіктемелер дамыған сайын жеңіл танктердің рөлін басқа көліктер, мысалы бронетранспортерлер мен барлау машиналары иеленді. Жаяу әскерді қолдау және крейсерлік танк рөлдері соғыстың соңында британдықтарда біріктіріліп, Универсалды танк концепциясын құрады. Бұл қозғалтқыштың қуатының артуына байланысты мүмкін болды, бұл крейсерлік танк, Centurion-ды екі рөлді де орындау үшін жеткілікті түрде брондауға мүмкіндік берді. Centurion соғыс аяқталған кезде пайдалануға түсті. Соғыстан кейін танктер де соғыс алаңында бірнеше рөл атқаруға қабілетті болды, нәтижесінде "Негізгі ұрыс танк" деген атау пайда болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бастапқыда, алғашқы танктерде екі түрлі, екі рөлді танктер болды: екі 6 фунттық (57 мм) теңіз пушкасымен және пулеметтермен қаруланған "еркектер" және "еркектерге" қолдау көрсеткен, тек пулеметтермен қаруланған "әйелдер". Кейіннен, бір жағында бір пушка, екінші жағында пулеметтермен жабдықталған танктер "гермафродиттер" деп аталды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде танк үлгілері әртүрлі философиялар бойынша, броня, жылдамдық және қару-жарақ комбинацияларының әртүрлі нұсқаларымен жасалды. Әр ірі мемлекет танктарды қолданудың өзіндік доктринасын және оған сәйкес танк үлгілерін әзірледі. Жаңа доктриналар танкты жылдам шабуылдайтын күш ретінде қарастырды. Ұлыбританиядағы танк доктринасы танктардың бір тобының бірінші дүниежүзілік соғыстағыдай жаяу әскерге сүйеніп, ілесіп жүретінін, ал екінші "крейсерлік" танктер тобының жеңіл атқыштар рөлінде жарылымды пайдаланатынын көрсетті. КСРО-да 1930-жылдардағы танк доктринасы үш түрлі танкты қарастырды: жаяу әскерді қолдау үшін бір "жарылым" танкі, жауынгерлік аймақты тазару үшін бір тактикалық "жарылым" танкі және операциялық маневр үшін "жедел" танк. Германияда Хайнц Гудерианның идеялары бірыңғай танк құралымдарының қажеттігін дәлелдеді, бірақ түрлі міндеттер үшін әртүрлі қару-жарақтармен. АҚШ-та доктрина дамып, танктың басты мақсаты жаяу әскерге көмек көрсету және жарылымды пайдалану болды. Танкке қарсы күрес міндеті танктерді жоятын бөлімдерге жүктелді. Соғысқа дейінгі АҚШ доктринасында крейсерлік танкқа баламасы болған жоқ. АҚШ армиясында танктарды кавалерия рөлінде қолдануды жақтағандар болды, бірақ олардың ұсыныстары АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанға дейін іске аспады.
Жаяу әскер танкісі
Бұл танк идеясы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар мен француздар тарапынан әзірленді. Жаяу әскер танкісі жаяу әскермен бірлесіп шабуылда жұмыс істеу үшін жасалған, көбінесе қалыпты жүріс темпімен қозғалып, қорғаныс отынан аман қалу үшін ауыр бронямен жүктелген. Оның басты мақсаты – майданды кедергілерден тазалау, қарсыластарды басып тастау немесе жою, сондай-ақ жаяу әскердің жау шебіне енгенде және одан өткенде қорғаныспен қамтамасыз ету, күзету және жабу болды. Британдықтар бұл тұжырымға Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қайта оралды. Жаяу әскер танкісіне жоғары жылдамдық қажет болмағандықтан, ол көбірек броня тасымалдай алатын. Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең танымал жаяу әскер танкілерінің бірі – Матильда II.
Крейсерлік танк
Крейсерлік танк немесе атты әскер танкі жау майданына жылдам кіру үшін және осыдан пайдалану үшін жасалған. Бұл идея "1919 жоспары" деген британдық жоспардан бастау алды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы окоптардағы тұйықталуды жоғары жылдамдықты танктарды қолдану арқылы бұзуға бағытталған. Бұл тұжырымдама кейіннен Дж. Уолтер Кристи жасаған "жедел танктерде" іске асырылды. Олар Ұлыбританияда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылды. Крейсерлік танктер жаяу әскер танкілерін толықтыру үшін арналған, соңғыларының қол жеткізген табыстарын пайдаланып, жаудың тыл аймақтарына шабуыл жасап, оларды бұзуға мүмкіндік берді. Крейсерлік танктерге қажетті жылдамдық беру үшін, олардың бронясы жаяу әскер танкілеріне қарағанда жеңілдетілді. Кеңес Одағындағы жылдам танк (бистроходный танк немесе BT танкі) жіктелуі де бронетанктік соғыстың жаяу әскер / атты әскер тұжырымдамасынан туындады және 1936 жылдан кейін британдық крейсерлік танктердің негізін құрады. Т-34 танкісі де осы танктердің дамуы болды, бірақ олардың қару-жарағы, бронясы және жалпы мүмкіндіктері оларды орта танк санатына жатқызады.
Жалын резервуары
Жалынды танк – жалын шашу құрылғысымен жабдықталған танк. Ол көбінесе бекіністерге, шектеулі кеңістіктерге немесе басқа да кедергілерге қарсы біріктірілген қарулардың шабуылын күшейту үшін қолданылады. Бұл типтегі танктер ең көп Екінші дүниежүзілік соғыста қолданысқа енді, сол кезде АҚШ, КСРО, Германия, Италия, Жапония және Ұлыбритания (Британдық Достастықтың мүшелері де бар) жалын шашу құрылғысымен жабдықталған танктерді өндірді. Өндірісте әртүрлі әдістер қолданылды. Жалын шашу құрылғылары қолданылған жаяу әскерінің жалынды қаруларының өңделген нұсқалары (Flammpanzer I және II) немесе арнайы жасалған (Flammpanzer III) болды. Олар сырттан орнатылды (Flammpanzer II), қолданыстағы пулеметтердің орнын басты немесе танктың негізгі қаруын алмастырды (Flammpanzer III). Жалынды қаруға арналған отын танк ішінде, брондалған сыртқы сақтау бөлімдерінде немесе кейбір жағдайларда танктың артындағы арнайы тіркемеде (Черчилль Крокодилі) тасымалданды. Жалынды танктердің орнына Ресейдің TOS-1 сияқты термобарикалық қарулар келді.
Негізгі жауынгерлік танк
Танк дизайны, броня және қозғалтқыш технологияларындағы жетістіктер танк конструкторларына танктардың мүмкіндіктерін едәуір арттыруға мүмкіндік берді, соның арқасында көліктер шайқас даласында бірнеше рөлдерді орындай алды. Мұны әрқашан ауыр конструкцияларды пайдалану арқылы іске асырудың қажеті болмады, бірақ салмақтар біртіндеп артты. Танкке қарсы жойғыш (HEAT) оқ-дәрілері танктар үшін қауіпті болды және танкқа орнатудың практикалық мүмкіндігінен қалың болатты броняны тесіп өте алды. Британдықтар жасаған Chobham бронясы сияқты жаңалықтар әлсіз HEAT оқ-дәрілерінің тиімділігін шектеді, бірақ осалдық әлі де сақталды. 1950 жылдың 7 қарашасында АҚШ-тың қару-жарақ комитетінің (OCM) хаттамасы, #33476 бұйрығы бойынша, ауыр, орта және жеңіл танктер терминдерін пайдалануды тоқтатты және танктарды пулеметтік жүйелері бойынша қайта атады, мысалы, 90 мм-лік пулеметі бар M48 Patton және т.б., ауыр пулеметтік танктар, орта пулеметтік танктар және жеңіл пулеметтік танктар деп аталып, бірақ бұл пулеметтік терминдер көбінесе қарапайым ауыр, орта және жеңіл танктер деп қысқартылды. "Негізгі жауынгерлік танк" (MBT) термині АҚШ-та алғаш рет 1960 жылы көп мақсатты танкты белгілеу үшін қолданылды, ол ауыр танк сияқты қаруланған және қорғалған, бірақ орта танктың жылдамдығымен (M60 танкысының енгізілуі). Ал канадалық стратегиялар негізгі жауынгерлік танктарды үш буынға бөліп қарастырады. Қытай Халық Республикасының әскері де өз танктарының үш буынын мойындайды.