Кіріспе

Баллистикалық пышақ – тұтқадағы батырманы немесе тетік немесе қосқышты қолдану арқылы бірнеше метр/ярд қашықтыққа ұшырылатын, бөлінетін пышақ. Серіппелі баллистикалық пышақтар алғаш рет 1970 жылдардың соңында Кеңес Одағы мен Шығыс блогы елдерінің қарулы күштері туралы кітаптарда және баспасөз материалдарында айтылды. Коммерциялық түрде шығарылған баллистикалық пышақтар АҚШ-та және басқа Батыс елдерінде сатылғаннан кейін 1980 жылдардың ортасында АҚШ-та қысқа мерзімге танымал болды. Осыдан кейін бірнеше елде азаматтарға баллистикалық пышақтарды сату және таратқанды заңмен шектеу немесе толығымен тыйым салу шаралары қолданылды.

Қолданылуы

Серіппелі механизммен жұмыс істейтін баллистикалық пышақтың жапырағы теориялық тұрғыдан шамамен 5 метрге дейін (шамамен 16 фут) 63 км/сағ жылдамдықпен атуға қабілетті. Баллистикалық пышақтар, қысылған ауа немесе газды пайдаланып жапырақты ату арқылы, сәл күштірек болуы мүмкін және уақыт өте келе серіппелі механизмнің тозуынан зардап көрмейді. Серіппе, ауа немесе газды пайдаланудан басқа, баллистикалық пышақтың жапырағы жарылғыш заряд, мысалы, бос патронмен де қозғалуы мүмкін.

Кеңес Одағы

Балистикалық пышақ деп аталатын қару туралы алғашқы баспасөз хабарлары 1970-ші жылдардың соңында Кеңес Одағының арнайы операциялар күштерімен байланысты пайда болды. Виктор Суворов өзінің "Аквариум ішінде" атты кітабында баллистикалық пышақты кеңес спецназының жауынгерінің жабдығының бір бөлігі ретінде сипаттады. NRS 2 комбинациялық пышақ/оқ атар қаруы 1970 жылдары Ресей Қорғаныс министрлігі мен КСРО МҚК тапсырысы бойынша жобаланып, жасалды. Дегенмен, NRS 2 шын мәнінде баллистикалық пышақ емес, қарудың гибридтік түрі (жарық шығарудың орнына, пышақпен бірге орналасқан кішкентай ұңғы стандартты емес 7,62 мм оқ атып шығарады).

Америка Құрама Штаттары

Баллистикалық пышақтың коммерциялық нұсқалары АҚШ нарығында алғаш рет 1980 жылдардың ортасында пайда болды. Конгресс куәгерінің баллистикалық пышақтарды полиция қызметкерлері киетін дене броньын жеңу үшін қолдануға болатыны туралы расталмаған куәлігінен және ағашқа тіреуі бар нысанаға қарсы көрсетілген көрсетуге куә болғаннан кейін, Нью-Йорк штатының сенаторы Альфонс Д’Амато баллистикалық пышақтарды тыйым салу туралы заң жобасын ұсынды. Заң жобасы ақырында қабылданбады. Бірақ, Оңтүстік Каролина штатының сенаторы Стром Турмонд пен Аризона штатының сенаторы Деннис ДеКончини қолдағаннан кейін, баллистикалық пышақтарды импорттауға немесе иеленуге тыйым салуға бағытталған конгресс қолдауы күшейді. 1986 жылдың қыркүйегінде баллистикалық пышақтарды тыйым салуды қолдаған сенаторлар өздерінің заң жобасын шетелдегі есірткі дақылдарын жоюға және халықаралық есірткі тасымалын тоқтатуға бағытталған танымал заңнамаға қосты. Заң жобасы кейін заңға айналды. Жаңа федералды заң мұндай пышақтарды мемлекетаралық саудада импорттауға немесе иеленуге тыйым салды. Кейбір штаттар федералды заңға ұқсас үлгіде, тіпті қатаң шектеулерді қабылдады, кейде өз штаттарында пышақтарды иеленуді толығымен тыйым салды. Дәстүрлі автоматты пышақтар сияқты, федералды заң серіппелі механизммен жұмыс істейтін пышақты баллистикалық пышақтың "мемлекетаралық саудаға қатысуын немесе оған әсер етуін" иеленуін, өндіруін, сатуын немесе импорттауын заңсыз етеді. Бұл оларды АҚШ-тан тыс жерден импорттаудың, сондай-ақ штаттар арасында сатып алу немесе сатудың, оларды штаттар арасында сату мақсатымен иеленудің немесе жасаудың заңсыз екенін білдіреді. Федералды заң сонымен қатар, федералды қылмыстық құқық бұзушылық жасаған кезде баллистикалық пышақты қолдануды немесе иеленуді жеке қылмыс деп санайды, оның ең төменгі жазасы – федералды түрмеде бес жыл. Федералды заң штаттың шекараларында баллистикалық пышақты иеленуді, өндіруді немесе сатуды тыйым салмайды, және әр штаттың немесе аумақтың жеке заңдарына сәйкес, берілген штатта иеленудің, өндірудің немесе сатудың заңдылығын анықтау үшін кеңесу қажет (көптеген штаттарда баллистикалық пышақтарды сатып алуды немесе иеленуді реттейтін немесе тыйым салатын заңдар бар, ал жазалар штаттан штатқа өзгереді). Федералды шпал қорына сәйкес, келісімшарт шеңберінде АҚШ Қарулы Күштеріне сатуға, сондай-ақ өздерінің қызметтік міндеттерін орындау кезінде Қарулы Күштердің тиісті түрде уәкілетті мүшелерінің иеленуіне ерекшелік жасалады. Жарылғыш зарядпен итермеленетін пышағы бар баллистикалық пышақ осы құрылғыларға қатысты федералды заңнан тыс қалады, бірақ оны Ұлттық қару туралы заңның кез келген басқа қару (AOW) санатына жататын атыс қаруы ретінде қарастыруға болатындықтан, оны шектеуге болады.

Ұлыбритания

Біріккен Корольдікте қолданыстағы заңнамаға сәйкес баллистикалық және пилум пышақтарын иелену заңсыз. Бұл, кез келген күмәнді пышақты тыйым салынған пышақ деп қарауға бейімділікті күшейтті. 1997 жылғы «Пышақтар туралы» заң пышақтарды шабуылдық қару ретінде сатуға тыйым салады, ал 1988 жылғы «Қылмыстық әділет туралы» заң «нақты себеп немесе заңды өкілеттіксіз» қоғамдық жерде пышақтарды немесе өткір ұштар заттарды алып жүруге тыйым салады. Сонымен қатар, 1953 жылғы «Қылмыстың алдын алу туралы» заң «заңды өкілеттік немесе ақылға қонымды себепсіз» кез келген қоғамдық жерде шабуылдық қаруды иеленуге тыйым салады. «Шабуылдық қару» термині 1953 жылғы «Қылмыстың алдын алу туралы» заңда былай анықталған: «адамға дене жарақатын келтіру үшін жасалған немесе бейімделген кез келген зат, немесе оны өзімен бірге алып жүретін адамның мұндай мақсатта пайдалану ниеті». «Қылмыстың алдын алу туралы» заңға сәйкес, 1988 жылғы «Қылмыстық әділет туралы» заң бойынша «нақты себеп немесе заңды өкілеттікпен» жүргізілген пышақтар, егер билік органдары пышақты «заңды өкілеттікпен немесе ақылға қонымды себепсіз» «шабуылдық қару» ретінде алып жүргенін анықтаса, заңсыз деп танылуы мүмкін. «Заңды өкілеттік» дегеніміз – полиция қызметкерлері немесе қарулы күштердің мүшелері сияқты мемлекеттік міндеттерді орындау үшін қару алып жүруге міндетті адамдардың жағдайларын білдіреді, жеке тұлғалар емес, сондықтан «заңды өкілеттік» тілі жеке тұлғаларды қудалаудан босату үшін қолданылмайды. Әрі қарай, баллистикалық пышақ бастапқыда шабуылдық қару ретінде жасалған және қазіргі прокурорлық директиваларды ескере отырып, заң алдында өзін-өзі қорғау туралы мәлімдемелерді айыпталушының пышақты «шабуылдық қару» ретінде қолдануға ниетті екенін мойындауы ретінде қарастырады, тіпті ол қорғаныс мақсатында және басқа да ақталуға болатын жағдайларда болса да.