Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германия герцогтігі (1815–1918)
German duchy (1815–1918)
1830 жылғы шілде революциясынан кейін Карл елден кетуге мәжбүр болды. Оның абсолюттік үкімшілік стилі ақсүйектер мен буржуазияны жіті сыңдырды, ал қара халық нашар экономикалық жағдайға наразылық білдірді. 1830 жылдың 7-8 қыркүйегінде Брауншвейгтегі герцог сарайы ашулы халықтың шабуылына ұшырап, өртке салынды және толығымен қиратылды. Карл елден қашып кетті, бірақ тақтан бас тартқан жоқ.
In the aftermath of the July Revolution in 1830, Charles had to leave the country. His absolutist governing style had alienated the nobility and bourgeoisie, while the lower classes were disaffected by the bad economic situation. During the night of 7–8 September 1830, the ducal palace in Braunschweig was stormed by an angry mob, set on fire and destroyed completely. Charles fled the country, but without abdicating.
VIII Уильям (1830-1884)
10 қыркүйекте Карлдың інісі Вильгельм VIII Брансуикке келгенде, халық оны қуанышпен қарсы алды. Вильгельм бастапқыда өзін тек інісінің регенті деп есептеген, бірақ бір жылдан кейін өзін билеуші герцог деп жариялады. Карл оны тақтан түсіру үшін бірнеше рет әрекет етті, бірақ сәтсіз болды. Вильгельм үкіметтік істердің көп бөлігін министрлеріне жүктеді және уақытының көп бөлігін Оэльстегі иеліктерінде өткізді. 1830 жылғы төңкерістен кейін либералдық реформалар жасалды және 1832 жылдың 12 қазанында жаңа конституция қабылданды. Брансуик халқының еркек бөлігінің шамамен 40% санақ бойынша сайлау құқығына ие болғанмен, Брансуик парламенті сол кездегі көптеген неміс мемлекеттерінен гөрі көбірек құқықтарға ие болды, ал герцогтың бюджеті мен өкілеттігі айтарлықтай шектелді. Вильгельм 1866 жылы Пруссия жетекшілігімен құрылған Солтүстік Германия конфедерациясына қосылды, бірақ Пруссиямен қарым-қатынасы шиеленісті болды, себебі Пруссия оның ең жақын туысы, Ганновердің мұрагер ханзадасы Эрнест Августты мұрагер ретінде мойындаудан бас тартты. 1866 жылы Ганновер корольдігі Пруссияға қосылғанмен, Брансуик герцогтығы тәуелсіз және егемен болып қалды. Ол алдымен Солтүстік Германия конфедерациясына, ал 1871 жылы Германия империясына қосылды. 1870 жылдары билеуші Уэльфтер әулетінің ең үлкен тармағы герцог Вильгельммен бірге тоқтайтыны белгілі болды. Әулет заңына сәйкес, Ганновер әулеті герцогтық таққа отыруға тиіс болды. Алайда, Ганноверліктер Пруссияның өздерінің корольдігін аннексиялауын қабылдауға дайын болмады. Осы себепті Пруссия Георг V Ганноверге немесе оның ұлы Эрнест Августқа Брансуикке мұрагерлік беруге келіспеді. Берлин Ганноверліктердің Брансуик герцогтары болуына қатаң шарттармен ғана келіседі, оның ішінде неміс конституциясына адалдық ант беру және Ганноверге деген барлық талаптан бас тарту. 1879 жылғы заң бойынша Брансуик герцогтығы герцог қайтыс болғанда билікті өз қолына алу үшін уақытша регенттік кеңес құрды. Егер британдық жұрлықта Камберленд герцогы атанған Эрнест Август мұрагер бола алмаса, кеңес регент тағайындауға да құқылы болды. 1884 жылы Вильгельм қайтыс болғаннан кейін Вольфенбюттель әулетінің тармағы тоқтап қалды. Содан кейін Камберленд герцогы өзін Эрнест Август, Брансуик герцогы деп жариялады. Алайда, ол әлі де Ганновердің заңды королі екенін мәлімдегендіктен, Федералдық кеңес оның Брансуикке мұрагерлік етсе, Германия империясының бейбітшілігін бұзатынын шешті. Ұзақ келіссөздер жүргізілді, бірақ олар ешқашан шешілмеді.
When Charles' brother William VIII arrived in Brunswick on 10 September, he was received joyfully by the people. William originally considered himself only his brother's regent, but after a year declared himself ruling duke. Charles made several desperate attempts, unsuccessfully, to depose him. William left most government business to his ministers, and spent most of his time outside of his state at his possessions in Oels. After the revolution of 1830, liberal reforms were made and a new constitution was adopted on 12 October 1832. While the number of voters was limited by a system of census suffrage to about 40% of Brunswick's male population, the parliament of Brunswick was granted more rights than in most other German states at the time and the duke's budget and powers were significantly limited. While William joined the Prussian led North German Confederation in 1866, his relationship to Prussia was strained, since Prussia refused to recognize Ernest Augustus, Crown Prince of Hanover, his nearest male line relative, as his heir. While the Kingdom of Hanover was annexed by Prussia in 1866, the Duchy of Brunswick remained sovereign and independent. It joined first the North German Confederation and in 1871 the German Empire. In the 1870s, it became obvious that the then senior branch of the ruling House of Welf would die with Duke William. By house law, the House of Hanover would have ascended the ducal throne. However, the Hanoverians still refused to accept the Prussian annexation of their kingdom. As a result, Prussia was unwilling to let George V of Hanover or his son, Ernest Augustus, succeed to Brunswick. Berlin would only agree to the Hanoverians becoming dukes of Brunswick under severe conditions, including swearing allegiance to the German constitution and renouncing all claim to Hanover. By a law of 1879, the Duchy of Brunswick established a temporary council of regency to take over at the Duke's death. If Ernest Augustus–who had been created the Duke of Cumberland in the British peerage–were unable to succeed, the council would also be empowered to appoint a regent. With William's death in 1884, the Wolfenbüttel line came to an end. The Duke of Cumberland then proclaimed himself Ernest Augustus, Duke of Brunswick. However, since he still claimed to be the rightful King of Hanover, the Federal Council ruled that he would violate the peace of the German Empire if he succeeded to Brunswick. Lengthy negotiations ensued, but were never resolved.
Регенттік (18841913)
Екі регент тағайындалды: бірінші, Пруссияның Альберт ханзадасы 1906 жылы қайтыс болғанға дейін, ал содан кейін Мекленбург герцогы Джон Альберт.
Two regents were appointed: first, Prince Albert of Prussia until his death in 1906, and then Duke John Albert of Mecklenburg.
Эрнест Август (1913-1918 жылдар)
Регенттің қажеттілігі 1913 жылы аяқталды. Камберленд герцогінің үлкен ұлы 1912 жылы қайтыс болғандықтан, егде жастағы герцог өзінің кіші ұлы Эрнест Августтың пайдасына Брансвиктен бас тартты. Ол император Вильгельм II-нің қызына үйленді, Германия империясына адалдық серт берді және Ганноверге деген барлық құқықтарынан бас тартты. Осыған байланысты, оған 1913 жылдың қараша айында Герцогтық тағына көтерілуге рұқсат берілді. 1918 жылғы неміс төңкерістері кезінде герцог тақтан басқаруға мәжбүр болды, ал Веймар Республикасының құрамына кіретін Брансвик еркін мемлекеті құрылды.
The need for a Regent ended in 1913. The Duke of Cumberland's eldest son having died in 1912, the elderly Duke renounced Brunswick in favor of his youngest son, Ernest Augustus, who married Emperor Wilhelm II's daughter, swore allegiance to the German Empire and renounced all claims to Hanover. Accordingly, he was allowed to ascend the throne of the Duchy in November 1913. In the midst of the German revolutions of 1918, the Duke had to abdicate, and the Free State of Brunswick was founded as a member state of the Weimar Republic.
Брансвик-Данненберг әулеті
1815–1830: Карл II, Фридрих Вильгельмнің ұлы. 1830 жылы Брауншвейгтен қашуға мәжбүр болды және оның орнын інісі басты. 1830–1884: Вильгельм VIII. Карл II-нің інісі. Брауншвейг әулетінің соңғы өкілі, одан кейін заңды мұрагерлік 1866 жылғы австрия-пруссия соғысынан кейін Пруссиямен басып алынған Ганноверлік король отбасына көшті.
1815–1830: Charles II, son of Frederick William. Forced to flee Brunswick in 1830 and succeeded by his brother. 1830–1884: William VIII. Brother of Charles II. Last of the Brunswick line, following which the legal succession passed to the Hanoverian royal family, which had been dispossessed by Prussia following the Austro Prussian War of 1866.
География
Брансвик герцогтігі бірнеше байланысты емес бөліктерден тұрды – үшеуі ірі, ал жетісі кішкентай. Ең үлкені және ең көп халқы бар аймақ Брауншвейг, Вольфенбюттель және Хелмштедт қалаларын қоршаған жерлер, сондай-ақ солтүстіктегі Аллер өзенінен оңтүстіктегі Харц тауына дейін созылған Елм аймағы еді. Батыс бөлігі, Хольмлинден қаласымен бірге, шығысында Везер өзенінен батысында Харц тауалды аймағына дейін созылды. Оңтүстік бөлігі, Бланкенбург қаласымен бірге, Харц тауларында орналасқан. Герцогтіктің кішкентай анклавтарына Тедингхаузен (Бременге жақын), Харцбург, Кальверде, Боденбург және Эструм, Остхаринген (Госларға жақын), Ольсбург (Пайнеге жақын) және Фоллштейн маңындағы шағын орман кірді. Брансвик герцогтігі негізінен Пруссияның Ганновер және Саксония провинцияларымен қоршалған, оңтүстік-шығысында Анхальт герцогтігімен, ал батысында Вальдек-Пирмонт княздығымен және Пруссияның Вестфалия провинциясымен шектесетін. Герцогтіктің батыс бөлігі Везер таулы аймағында, орталық және оңтүстік бөліктері солтүстік Харц тауалды аймағында және Харц тауларында жатқан. Солтүстік бөлігі Солтүстік Германия жазығы мен Германияның Орталық таулы аймағы арасындағы шекарада орналасқан. Герцогтіктің ең биік нүктесі – 971 метрлік Вурмберг тауы еді. Брансвик арқылы өтетін маңызды өзендер Везер, Аллер, Лайн, Окер, Боде және Иннерсте болды.
The Duchy of Brunswick consisted of several non connected parts three larger and seven smaller ones. The biggest and most populous of those was the area surrounding the cities of Braunschweig, Wolfenbüttel and Helmstedt as well as the Elm, which extended from the river Aller in the north to the Harz mountains in the south. The western part with the town of Holzminden extended from the river Weser in the east to the Harz Foreland in the west. The southern part with the town of Blankenburg was located in the Harz mountains. The Duchy's smaller exclaves were Thedinghausen near Bremen, Harzburg, Calvörde, Bodenburg and Östrum, Ostharingen near Goslar, Ölsburg near Peine and a small woodland near the Fallstein. The Duchy of Brunswick was almost entirely surrounded by the Prussian Provinces of Hanover and Saxony, in the south east it also bordered the Duchy of Anhalt and in the west the Principality of Waldeck Pyrmont and the Prussian Province of Westphalia. The western part of the Duchy lay in the Weser Uplands, the central and southern parts in the northern Harz Foreland and the Harz mountains. The northern part was located on the border between the North German Plain and the Central Uplands of Germany. The Duchy's highest peak was the Wurmberg at 971 metres (3,186 ft). The major rivers that ran through Brunswick were the Weser, Aller, Leine, Oker, Bode and Innerste.
Демография
1910 жылы Брансвик герцогтігінің халқы 494 339 адамды құрады. 1885 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, герцогтіктің тұрғындарының 84,90% (316 208 адам) Брансвик азаматтығын алған, ал 54 738 адам (14,70%) басқа неміс мемлекеттерінің азаматтары болды. 1506 адам (0,40%) шетел азаматтары еді, олардың ішінде 785 Австрия-Мажарстаннан, 133 Ұлыбританиядан, 112 АҚШ-тан, 91 Италиядан, 83 Ресей империясынан және 81 Швейцариядан келгендер болды.
In 1910, the Duchy of Brunswick had a population of 494,339 people. According to the 1885 census, 84.90% (316,208 people) of the Duchy's inhabitants held citizenship of Brunswick, while 54,738 people (14.70%) were citizens of other German states. 1506 people (0.40%) were foreign nationals, among those 785 came from Austria Hungary, 133 from the United Kingdom, 112 from the United States, 91 from Italy, 83 from the Russian Empire, and 81 from Switzerland.
Дін
1905 жылы Брансвикте 450 760 адам немесе халықтың 92,5% евангелистік лютеран шіркеуіне жатты. 26 504 (5,5%) адам католик, 4720 (0,97%) адам реформатор шіркеулеріне жатты. 1815 (0,39%) адам яһуди дінін ұстанды.
In 1905, 450,760 people or 92.5% of the population adhered to the Evangelical Lutheran Church in Brunswick. 26,504 (5.5%) people were Catholic, 4720 (0.97%) adhered to Reformed churches. 1815 (0.39%) people were of Jewish faith.
Спорт
1847 жылы МТВ Брауншвейг Брауншвейктегі алғашқы спорт клубы ретінде құрылды. Брауншвейк Германиядағы футбол тарихында да маңызды рөл атқарды: Брауншвейгтен шыққан мектеп мұғалімі Конрад Кох футбол ережелерінің неміс тіліндегі алғашқы нұсқасын жазды және Август Германмен бірге 1874 жылы өзінің Мартино Катаринеум мектебінің оқушылары арасында Германиядағы алғашқы футбол ойынын ұйымдастырды деп саналады. Брауншвейк герцогтығының футбол федерациясы (немісше: Fußballbund für das Herzogtum Braunschweig) 1904 жылдың мамыр айында құрылды. 1895 жылы құрылған «Айнтрахт Брауншвейг» клубЫ тез арада Солтүстік Германиядағы басты футбол клубтарының біріне айналды. Бүгінгі күнге дейін команда Брауншвейк туынан алынған көк және сары түстерде ойнайды.
In 1847, MTV Braunschweig was founded as the first sports club in Brunswick. Brunswick also played a pioneering role in the history of association football in Germany: Konrad Koch, a school teacher from Braunschweig, was the first to write down a German version of the rules of football, and, together with August Hermann, also arguably organized the first football match in Germany between pupils from his school Martino Katharineum in 1874. The Duchy of Brunswick Football Association (German: Fußballbund für das Herzogtum Braunschweig) was founded in May 1904. Eintracht Braunschweig, founded in 1895, quickly became one of the leading football clubs in Northern Germany. To this day, the team plays in the colours blue and yellow, derived from the flag of Brunswick.
Елтаңба
Брансвик-Люнебург герцогтігі Брансвик әулетінің ең ірі тармағының иеліктерінен құрылды. Брансвик әулеті итальяндық Эсте әулетінен шыққан. Бұл әулет Гвельфтер әулетінің мұрасын Вельф II-нің Альтдорфтың Куньгундесімен (шамамен 1000 жыл) жасаған некесі арқылы алды. (Төменгі) Саксонияда маңызды иеліктер Генрих Қараның Саксонияның Вулфилдесімен (1126 жылы қайтыс болды) некелесуі арқасында иеленді. Олар 1235 жылы Брансвик-Люнебург герцогтары атанды. 1269 жылы Брансвик-Люнебург әулеті Люнебург және Брансвик (кейін Брансвик-Вольфенбюттель, соңынан Брансвик герцогтығы) тармақтарына бөлінді. 1432 жылы Каленберг княздігі, кейін Ганновер курфюрсттығы, Брансвик-Вольфенбюттельден бөлініп, 1705 жылы Люнебург аумағын қосты. Екі тармақ та өздерінің қаруларында Брансвиктің екі арыстанын, Люнебургтің көк арыстанын және Саксонияның ақ жылқысын пайдаланды. Арыстанды геральдикалық жануар ретінде Гвельфтер әулеті кем дегенде 12 ғасырда Генрих Арыстан заманынан бері қолданып келеді. Алайда Генрих өзінің символы ретінде тек бір арыстанды ғана қолданды. Орта ғасыр авторларының кейінірек Генрихке ағылшын патшасы, оның қайын атасы екі алтын арыстанды сыйлағаны туралы жазғандары қазіргі тарихшылар тарапынан ойдан шығарылған деп есептеледі. Генрихтің Англияның Матильдасымен некесінен туған ұлдары, болашақ Киелі Рим императоры Отто IV және Рейн графы Генрих V, өздерінің патшалық тегін көрсету үшін Англияның корольдік гербін бейімдеді. Оттоның гербінде Англияның үш алтын арыстаны бейнеленген, ал Генрих тек екеуін пайдаланды. Генрих V-тің екі арыстаны Гвельфтер әулетінің символына айналды. Люнебургтің көк арыстанын Джон I Люнебург қабылдады, ол өзінің гербін Дания гербіне негіздеп, Дания патшаларымен туыстығын көрсетті. Брансвик герцогтары кейіннен өздерінің қаруларына көк арыстанды қосты, бұл олардың Люнебург аумағына құқығын көрсету үшін жасалды. Ақ жылқы VIII ғасырлық саксондық герцог Видукиндтің белгісі деп есептеледі, ол, аңыз бойынша, крещение алғанға дейін қара жылқыда, ал одан кейін ақ жылқыда мініп жүрген. Шындығында, жылқыны Саксонияның символы ретінде қолдану 14 ғасырға дейін созылған, ол кезде Гвельфтер әулеті, Саксония герцогтігі Аскания әулетіне өткеннен кейін, өзін ескі саксондық герцогтардың нағыз мұрагері ретінде көрсету үшін ойдан шығарылған "көне" белгіні қабылдады. Осы аңызға байланысты ақ жылқы Брансвик халқы арасында арыстаннан да танымал символға айналды. Уақыт өте келе герцогтардың иеленген кішігірім аумақтарының гербтері гербке қосылды. Брансвик герцогтығының гербі ақырында тәж және қалқаннан, екі жабайы адамнан тұрды, олардың үстінде Люнебургтің көк арысы, Брансвиктің екі алтын арысы, саксондық жылқы және әртүрлі округтердің гербтері бейнеленген. Брансвик герцогтығының кіші гербінде қызыл фонға ақ жылқы бейнеленген тәжді қалқан көрсетілген. Саксондық жылқы Вильгельм VIII билік кезінде гербтен алынып тасталды. 1834 жылы қабылданған Брансвик герцогтығының үлкен гербінде герцогтік тәжді қалқан бейнеленген, ал оның айналасында Генрих Арыстан орденінің белгілері орналасқан. Қалқанда солдан оңға қарай Люнебургтің көк арысы, Брансвиктің екі арысы, Эберштейн, Гомбург, Дифолц (жоғарғы жартысы), Лаутерберг, Хоя және Брухгаузен, Дифолц (төменгі жартысы), Хонштейн, Регенштейн, Клеттенберг және Бланкенбург графтарының гербтері бейнеленген. Вильгельм VIII тұсында енгізілген жаңа кіші герб Брансвик-Люнебург гербін қайтадан бейнеледі, ол екі арыстанның қолдауымен тәжді қалқанда көрсетілген. Латын тіліндегі жазуларда "IMMOTA FIDES" ("өзгермейтін адалдық") және "NEC ASPERA TERRENT" ("қиындықтардан қорықпайды") деп жазылған. Брансвик герцогтығының туы көк және сары түстерден тұрады. 1912 жылы енгізілген мемлекеттік туы көк және сары түстерден тұрады, ортасында қызыл фонға ақ жылқы бейнеленген тәжді қалқан орналасқан.
The Duchy of Brunswick Lüneburg was formed out of the possessions of senior branch of the House of Brunswick. The House of Brunswick originated from the Italian House of Este. This family acquired the inheritance of the Guelph family by marriage — around the year 1000 — of Azzo II with Kunigunde of Altdorf, daughter of Welf II. Again important possessions were gained in (Lower) Saxony by the marriage of Henry the Black to Wulfhilde of Saxony (d 1126), daughter of the last member of the House of Billung, who had been Dukes of Saxony for five generations. They were made Dukes of Brunswick Lüneburg in 1235. In 1269 the house of Brunswick Lüneburg divided into the branches of Lüneburg and Brunswick (later Brunswick Wolfenbüttel, the later Duchy of Brunswick). In 1432 the Principality of Calenberg, the later Electorate of Hanover, split from Brunswick( Wolfenbüttel), and in 1705 acquired the territory of Lüneburg. Both branches used in their arms the two lions of Brunswick, the blue lion of Lüneburg and the white steed of Saxony. The use of the lion as a heraldic animal in the House of Guelph goes back to Henry the Lion in the 12th century at least. However, Henry used only a single lion as his symbol. Later accounts by medieval writers that the two golden lions of Brunswick were granted to Henry by the English king, his father in law, are deemed fictional by modern historians. It was Henry's sons from his marriage with Matilda of England, the future Holy Roman Emperor Otto IV and Henry V, Count Palatine of the Rhine, who adapted the Royal Arms of England to display their royal lineage. While Otto's coat of arms showed the three golden lions of England, Henry used only two. The two lions of Henry V then went on to become the symbol of the House of Guelph. The blue lion of Lüneburg was adopted by John I of Lüneburg, who based his coat of arms on the coat of arms of Denmark to emphasise his kinship with the Danish kings. The dukes of Brunswick later added the blue lion to their arms as well, to show their own claim to the territory of Lüneburg. The white steed was said to be the emblem of the eighth century Saxon duke Widukind, who according to legend rode a black horse before his baptism and a white horse afterwards. In truth, the use of the horse as a symbol for Saxony only goes back to the 14th century, when the House of Guelph, after the ducal title of Saxony had fallen to the House of Ascania, adopted the fictional "ancient" symbol to represent themselves as the true descendants of the old Saxon dukes. Due to the legend associated with it, the white horse became a very popular symbol among the population of Brunswick, even more so than the lions. Over time, the arms of smaller territories that had been acquired by the Dukes of Brunswick were added to the coat of arms. The coat of arms of the Duchy of Brunswick eventually consisted of a crown and shield, supported by two wild men, on which the blue lion of Lüneburg, the two golden lions of Brunswick, the Saxon steed and the arms of various counties were displayed. The lesser coat of arms of the Duchy of Brunswick showed a crowned shield with the white horse on a red background. The Saxon steed was dropped from the coat of arms during the reign of William VIII. The greater coat of arms of the Duchy of Brunswick, as adopted in 1834, shows a shield with a ducal crown on top and surrounded by the insignia of the Order of Henry the Lion. Displayed on the shield are, from left to right, the blue lion of Lüneburg, the two lions of Brunswick, and the arms of the Counts of Eberstein, Homburg, Diepholz (upper half), Lauterberg, Hoya and Bruchhausen, Diepholz (lower half), Honstein, Regenstein, Klettenberg and Blankenburg. The new lesser coat of arms introduced under William VIII was a return to the arms of Brunswick Lüneburg, displayed on a crowned shield supported by two lions. The Latin inscriptions read IMMOTA FIDES ("unswerving faithfulness") and NEC ASPERA TERRENT ("they are not afraid of difficulties"). The flag of the Duchy of Brunswick was blue over yellow, The state flag introduced in 1912 was blue over yellow, with a crowned shield with the white horse on a red background in the center.