Кіріспе
Ирланд мифологиясының Ольстер циклында Кухулинннің найзасы – Гей Булг (сондай-ақ Гей Булга, Гей Болг, Гей Болга), «өлімге әкелетін қиналыс найзасы», «тілімделген/ойық найза» немесе «қарын найзасы» деген мағынаны білдіреді. Бұл Ирланд мифологиясының Ольстер циклында Кухулинннің найзасының атауы. Оны оған жекпе-жек өнерінің шебері, әйел жауынгер Скатах сыйлады, ал оның өнері тек оған ғана үйретілді. Ол басқа бір теңіз құбыжығымен – Коинченмен шайқаста қаза тапқан теңіз құбыжығы – Карруидтың сүйегінен жасалған. Кейбір дереккөздер оны тек қана аса қауіпті найза деп сипаттаса, басқалары, әсіресе Лейнстер кітабында, оны тек ерекше, рәсімдік жағдайларда ғана қолдануға болатыны айтылады. Аңыздың басқа нұсқаларында найзаның жеті басы болған, әрқайсысында жеті тікен болған. «Таин Бо Куайлнге» жырда Кухулинн Альбадағы ұлы жауынгер Скатахтан оқып үйренген соң найзаны алды. Ол оған және асырап алған інісі Фердиадқа барлығын үйретті, бірақ Гей Булг өнерін тек Кухулиннға үйретті. Кейін ол оны Фердиадқа қарсы жеке шайқаста қолданды. Олар өткелде шайқасып, Фердиад басымдыққа ие болды. Кухулинннің күймешісі Лейг Гей Булгты өзенмен ағызып, қожайынына жеткізді, ол оны Фердиадтың денесіне лақтырып, жауынгердің қаруын тесіп өтті, «тікендері оның денесінің барлық тамырларын және буындарын толтырды». Фердиад көп ұзамай қайтыс болды. Тағы бір жағдайда Кухулинн өзінің ұлы Конланы да осы найзамен өлтірді. Екі жағдайда да ол соңғы шара ретінде қолданылды, себебі бір лақтырылғаннан кейін ол міндетті түрде өлімге алып келді. Кухулинннің «Таин Бо Куайлнге» жырда Гей Булгты қолдануы оның қаншалықты қауіпті екенін және ол қалдыратын қорқынышты жағдайды көрсетеді. Мұны қару қолданылғаннан кейін оны қайта алу үшін құрбанның денесін кесу қажеттігінен де көруге болады. Осылайша Кухулинн Фердиадты өлтірді. Сиран Карсонның «Тайн» жырды аударған нұсқасында былай делінген:
The Gáe Bulg (also Gáe Bulga, Gáe Bolg, Gáe Bolga), meaning "spear of mortal pain/death", "gapped/notched spear", or "belly spear", was the name of the spear of Cú Chulainn in the Ulster Cycle of Irish mythology. It was given to him by his martial arts teacher, the warrior woman Scáthach, and its technique was taught only to him. It was made from the bone of a sea monster, the Curruid, that had died while fighting another sea monster, the Coinchenn. Although some sources make it out to be simply a particularly deadly spear, others—notably the Book of Leinster—state that it could only be used under very specialized, ritual conditions:
In other versions of the legend, the spear had seven heads, each with seven barbs. In the Táin Bó Cuailnge, Cúchulainn received the spear after training with the great warrior mistress Scáthach in Alba. She taught him and his foster brother, Ferdiad, everything the same, except she taught the Gáe Bulg feat only to Cuchulainn. He later used it in single combat against Ferdiad. They were fighting in a ford, and Ferdiad had the upper hand; Cúchulainn's charioteer, Láeg, floated the Gáe Bulg down the stream to his master, who cast it into Ferdiad's body, piercing the warrior's armor and "coursing through the highways and byways of his body so that every single joint filled with barbs." Ferdiad died soon after. On a separate occasion, Cúchulainn also killed his own son, Connla, with the spear. In both instances, it was used as a last resort, as once thrown it proved invariably fatal. Cúchulainn's use of the Gáe Bulg in the Táin Bó Cuailnge exemplifies its deadliness and the gruesome condition in which it leaves its victims. This can be seen in the fact that after it is used, one must literally cut into the victim to retrieve it. This was the case in Cúchulainn's slaying of Ferdiad. As it is stated in Ciaran Carson's translation of The Táin:
Этимология
Дәстүр бойынша, атау "қарын найзасы" деп аударылады, атаудың екінші бөлігі – булга, көне ирланд тіліндегі bolg сөзінен ("қарын, қап, кішкентай сөмке") туындаған деп есептеледі. Бірнеше белгілі кельт ғалымдары, оның ішінде Джозеф Лот және Куно Мейер, оны көне ирланд тіліндегі bolc сөзінен шығаруды ұсынды, яғни "жарық, тесік, ойыс" (уэльс тіліндегі bwlch сөзімен туыс), бұл Фергус мак Ройхтың қылышы – Каладболг және король Артурдың қылышы – Каледфулч атауындағы екінші элементпен тілдік байланысты көрсетеді. Тіл білімі маманы Эрик Хэмп екінші элемент, булганың, протокельттік *balu gaisos тіркесінен шыққандығын айтады, яғни "өлімдей қатты ауырсынудың найзасы / өлім найзасы" (көне ирланд тіліндегі fogha "найза, сүмбіле", протокельттік *uo gaisu сөзімен салыстырылады). Екінші элемент *gaisos "найза" ирланд тілінде сөйлейтін адамдарға таныс болмай қалған соң, оның көне ирланд тіліндегі туысы gáe түсіндіру үшін басына қосылып, жаңа, қайталанатын тіркес құрады.