Кіріспе

Келт мифологиясында Нантуэлта – табиғат, жер, от және құнарлылық құдайы. 1948 жылғы мақалада Нантуэлта мен бізге белгілі ирланд құдайы Морриган арасында ерекше ұқсастық бар екені айтылады, Морриган өлім мен соғысқа байланысты болған. Екеуі де салыстырылып, авторлар Нантуэлтаның ирланд Морриганымен туыс екенін ұсынады. Бұл теория кеңінен қабылданбаған және осы тақырыптағы жаңағы зерттеулерде де кездеспейді. Медиоматриктер (Эльзас, Лотарингия) оны өнерде полюске орнатылған дөңгелек үйді ұстап, қасқырмен бірге бейнелеген. Басқа бейнелерде ол құмырамен немесе ара ұясымен көрсетілген. Нантуэлтаның дөңгелек үйі молшылықты символдауы мүмкін. Нантуэлта шайқас алаңында қасқырға айналғанына сенді, бұл құдайға лайықты түрлену болған, немесе оның шайқас алаңында күшпен жүзе алу қабілетінің метафорасы болуы мүмкін. Нантуэлта көбінесе сумен байланысты және сумен қоршалған күйде бейнеленеді. Бұл құдайдың аты сөзбе-сөз "қияң ағыс" немесе "күнге тонып жатқан аңғар" деп аударылады. Нантуэлта туралы ескерткіштер мен жазулар сақталған.

Суреттер

Метцке жақын жердегі Сарребургтегі рельефте Нантосуэлта сол жақта тұр. Сол қолында екі дөңгелек тесігі және биік шатыры бар кішкентай үй сияқты затты ұстап тұр. Оң қолымен цилиндр пішіндес құрбандық тасқа құйылып жатқан патераны ұстап тұр. Оң жақта сақалды, оң иығына плащ жамылған Сукселл тұр. Оң қолында балға, сол қолында тоқым қазан ұстап тұр. Суреттердің үстінде арнау жазуы, ал төменіңде өте төмен рельефте қарға бейнеленген. Рейнах бұл мүсінді әріптердің пішініне сүйене отырып, бірінші ғасырдың соңына немесе екінші ғасырдың басына жатқызған. Метцтегі құрбандық таста Сарребург үлгісіне ұқсас киім киген әйелдің бейнесі салынған, ол да бағанаға тіреген кішкентай үйді ұстап тұр, осылайша ол Нантосуэлта деп есептеледі. Бұл мысалда Сукселл бейнеленбеген. Ноттингемширдегі ежелгі Маргидунумның жанындағы зираттан табылған Сукселл мен Нантосуэлтаны бейнелейтін тас және Сарребург жазуының соңындағы қысқартылған "М." әрпі, ғалымдарды "М." әрпі Маргидунумның "Марги" деген эпитаты болуы мүмкін деген болжамға жеткізді. Бұл қысқарту шебердің өлімнің атын тікелей айтудан қашыну әрекеті болуы мүмкін деп ұсынылған. Ол эпиграфикада Сукелл құдайымен бірге бейнеленгендіктен, олар жұбайлар ретінде қарастырылады.

Этимология

Ранко Матасовичтің айтуынша, *nanto бөлшегі "ағын, аңғар" дегенді білдіреді. Ғалымдардың бір тобы екінші бөлікті, suelta-ны Күнмен байланысты деп аударады. Ру 1952 жылы, Ольмстед 1994 жылы және Поломе 1997 жылы "күннің ыстығы" мағынасындағы үнді-еуропалық түбір, *swel, үнді-еуропалық тілдердегі "күн" деген сөздерге мұрагерлікпен галл тіліне өткенін айтты. Осылайша, Ксавье Деламарре бұл атаудың "күнге күйген аңғар" дегенді білдіретінін мәлімдейді. Академик Миранда Олдхаус Грин бұл есімді "қисық өзен" деп түсіндіреді.