Кіріспе

Quillaja saponaria, сабын қабығы ағашы немесе сабын қабығы, Quillajaceae тұқымдасына жататын мәңгі жасыл ағаш, Чилидің жылы орталық аймағына тән. Чилиде шамамен 32-40° оңтүстік ендікте және теңіз деңгейінен 2000 м (6500 фут) биіктікке дейін кездеседі. Оның биіктігі 15-20 м-ге жетеді. Ағаштың қалың, қара түсті қабығы, тегіс, былғары, жылтыр, 3-5 см ұзындығындағы сопақ жасыл жапырақтары, 15 мм диаметрлі ақ, жұлдыз тәрізді гүлдері тығыз шоғырларда орналасқан және әрқайсысында 10-20 дәнегі бар бес қапшықтан тұратын құрғақ жемісі болады. Ағаш көптеген тұрмыстық және коммерциялық мақсаттарда қолданылады.

Тіршілік ету ортасы

Бұл ағаш 2000 метрге дейін биіктікте кездеседі. Түр құрғақшылыққа төзімді және табиғи ортасында шамамен -12 °C (10 °F) температураға шыдай алады. Конкретті кездесу мысалдары Чилидің орталық аймағындағы Ла Кампана ұлттық паркі мен Серро Ла Кампана орманды аймақтарында байқалады, онда ол чилилік шарап пальмасымен – Jubaea chilensisпен қатар өседі. Ол құрғақ топырақта орманды қайта жаңарту үшін жиі қолданылады. Өсімдік Калифорнияда әсемдік үшін енгізілген, Испанияда бейімделген, бірақ онда сирек өсіріледі.

Этимология

Quillaja – бұл түрдің чилилік жергілікті атауы culay-дан алынған. Saponaria сөзі «сабынға ұқсас» дегенді білдіреді. Қабықтың сапонин құрамы тыныс жолдарында сулырақ шырыш өндіруге көмектеседі, осылайша жөтел арқылы қақырықтың шығарылуын жеңілдетеді. Бұл ағаштың сапониттері вакциналық ерітінділерге қосымша әсер ететін қасиеттері бар деп есептеледі. QS21 адъюванты – Quillaja saponaria экстрактынан алынатын сапонин. COVID-19-ға қарсы Novavax вакцинасы осы адъювантты пайдаланады, ал Shingrix зостер вакцинасы және Arexvy RSV вакцинасы да QS21 құрамында болады.