Кіріспе

Виктория Кресінің иегері Исси Смит (18 қыркүйек, шамамен 1890 – 11 қыркүйек, 1940) – Виктория Кресінің (ВК) иегері, Ұлыбритания мен Достастықтың (Commonwealth) әскерлеріне жаудың қарсы тұру кезіндегі батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. Оның ВК-ін мойындағандығы үшін, тиісті үкіметтер оған француз [[Croix de guerre 1914–1918 (Франция)]] және орыс Әулие Георгий кресінің (4-дәрежелі) ордендерін табыс етті. Мысырда тұратын ата-анасынан туған (аты Ышрулх Шмейловиц және басқа да түрлері бар), Смит бала кезінде Ұлыбританияға жасырын жолмен өтіп, 1904 жылы алғаш рет британ армиясына қызмет етуге ерікті болды. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін ол Австралияға көшті және 1914 жылы резервтік әскерге шақырылғанға дейін онда тұрды. Манчестер полкінің 1-ші батальонының капралы Смит Ипрдің екінші шайқасына қатысты. 1915 жылдың 26 сәуірінде Смит өз бастамасымен, үздіксіз атыс кезінде жараланған сарбаздарды алып, оларға "жеке қауіпке қарамастан, қызметтік міндетін орындауға ең жоғары берілгендікпен" көмектесті. Оның көрсеткен батылдығы Виктория Кресіне ұсыныс жасауға негіз болды, және ол 1915 жылдың тамызында Смиттен табылды.

Ерте өмір

Смит Александрияда, ресейлік еврейлер Мұса мен Ева Шмейловицтің француз азаматтарының ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі француз консулдығында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеген. 11 жасында Смит Лондонға бет алған кемеге жасырын түрде мінгізілді. Осы бейтаныс ортаға қарамастан, Смит Бернер көшесіндегі мектепке, Коммерциялық көшеге барып, Ист-Эндте жеткізуші болып жұмыс істеді. Қуғын-сүргін мен ең ауыр жағдай миллиондаған Шығыс Еуропалық еврейлерді Батыс Еуропаға, Америкаға және басқа жерлерге көшіп кетуге мәжбүр етті. Исси Смит келген кезде еврейлердің Ұлыбританияға көшіп келуі ең жоғары деңгейге жеткен, бірақ 1905 жылы «Шет елдіктер туралы» заң қабылдануымен шектелді. 1904 жылы ол британ армиясына қосылып, Манчестер полкінің қарапайым сарбазы болды. Әскерге қабылдану кезінде сержанттың тілегі бойынша Исси Смит деген псевдонимді қабылдады. Смит дайындығын аяқтады, Оңтүстік Африка мен Үндістанда 1-ші батальонмен қызмет етті. Ол бокспен белсенді түрде айналысып, британ армиясының орта салмақтағы чемпионы атанды және футбол ойнады. Үндістанда Смит 1-ші Манчестер полкі қатысқан Дели Дурбар шеруіне қатысты және осылайша Дели Дурбар медалімен марапатталды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Индияда орналасқан 1-ші Манчестер полкі 1914 жылғы 29 тамызда Карачиден Францияға, 3-ші (Лахор) дивизиясының Джуллундур бригадасы құрамындағы британдық батальон ретінде жөнелтілді. Батальон қыркүйек айының соңында Марсельге түсті, бірақ 1914 жылғы 26 қазанда Фестубердің шығысындағы бекіністерді басып алғанға дейін майданға жіберілмеді. Гивенши және Нойв-Шапель шайқастарында белсенді қатысқан 1-ші Манчестер полкі 1915 жылғы 22 сәуірде "Екінші Ипр" шайқасы басталғанда жүздеген салдатынан зардап шекті. Химиялық қару алғаш рет неміс шабуылы кезінде Батыс майданында қолданылды, ал Смит өзінің кезегінде газға уақытша қабілетсіз болды. 1-ші Манчестер полкі 1915 жылғы 26 сәуірде Виельтье маңында, басқа одақтас бөлімшелермен бірлесіп, Джуллундур және Ферозепур бригадалары жүргізген қарсы шабуылға қатысты. Хлор газына қарсы қарапайым қорғаныс құралдары тиімсіз болды, шабуылды шектеді және көптеген сарбаздардың оның әсерінен зардап шегуіне себеп болды. Ол "The Jewish Chronicle" сияқты басылымдарда мақталып, оның Виктория кресін (VC) алғандығы британ үкіметі тарапынан қосымша жұмылдыруды ынталандыру үшін пайдаланылды. Оның Ұлыбританиядағы еврей қауымдастықтарына жасаған сапары үлкен қызығушылық туғызды, соның салдарынан көптеген салтанатты тұлғалар мен жұртшылық назарына ілікті. Сол айда Смит Дублиндегі Мансион-хауста Ирландияның мемлекеттік хатшысы Мэтью Нейтанмен кездесті, ол осы мүмкіндікті пайдаланып, Ұлыбритания мен Ирландияға адалдығын қайта растады. Алайда, замандастары еврей сарбаздарына қатысты кемсітушілік оқиғаларын, соның ішінде Лидсте Исси Смитпен болған жағдайды хабарлауды жалғастырды. Оның жұмылдыру кампаниясын жариялаған "The Jewish Chronicle" басылымы, Йоркширдегі сапары кезінде Grand мейрамханасының иесі Смит оның еврей екендігіне байланысты оған қызмет көрсетуден бас тартқанын, ал мейрамхана қызметкерлері оның еврей емес танысын қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. Смиттің сапары басқа да қалаларға, Эдинбургқа (Шотландия) бұзылусыз жалғасты. Осы уақытта Батыс майданындағы әлсіреген және рухы құлаған Үнді корпусы Лоостағы соңғы еуропалық шайқасын өткізді. Екі кавалерия дивизиясын қоспағанда, Еуропадағы Үнді корпусы Таяу Шығыс майданына қайта орналастырылды, 1915 жылғы 10 желтоқсанда Марсельден келіп, 1916 жылғы 8 қаңтарда Басраға жетіп, Месопотамия экспедициялық корпусына қосылды. 1921 жылғы қазан айында Гарри Кеннимен бірге ол Хакни соғыс ескерткішінің ашылуына қатысты. 1922 жылы ол Бельгиядағы "Ипрге саяхат" акциясына қатысып, ондағы Маталық залда гүл шоғын қойды.

Мұра

Оның атақ-даңқы мен танымалдығына қарамастан, соғыстан кейінгі экономикалық қиындықтармен күрескен көптеген бұрынғы әскерилер сияқты, Смит қаржылық қиындықтарға тап болды – бұл жағдай ауруымен күрделенді. Осының салдарынан ол медальдарын 20 фунтқа кепілге берді, бірақ еврей тарихи қоғамы бас раввин Джозеф Герцтің әйелінің шақыруымен оларды қайтарып алып, ақыры Смитпен қайта табыстырды. Соғыстан кейінгі Ұлыбританияда Смит түрлі жұмыстар істеді, соның ішінде театр труппасында актер болып жұмыс істеді. 1925 жылы ол әйелі Элсимен (туған аты МакКечни), олармен Камберуэлл тіркеу кеңсесінде неке қиған, Австралияға эмиграциялады. Элсимен некелерінен Олив және Морис есімді екі бала дүниеге келді, және бұл оның ата-анасын ашуландырды деген қауесет бар. Бірақ, кейіннен жұп орталық синагогта, Хэллам көшесінде өткен ресми салтанатта еврей дінінің дәстүрін сақтады.