Кіріспе

Артты ханшайым (А rátartós királykisasszony) - венгр композиторы Виктор Якобидің опереттасы. Бұл оның алғашқы опереттасы ретінде 1904 жылы 17 желтоқсанда Будапештте премьерасы болды. Либреттоны Хольгер Драхманның халық ертегісін қайта жазған Хельтай Женё жазды. "Асқақ ханшайым" - барлық үміткерлерін бас тартқан ханшайымның оқиғасы. Оның әкесі уақыт өте келе өзінің ризасыз қызы үшін үміткерлерді іздеуден шаршады және оның ризасыздығы үшін жаза ретінде оны шақырып келген алғашқы қайыршыға беремін дейді. Ертеңіне таңертең шашты қайыршы келіп, ханшайымның қолын сұрап, оған үйленуге рұқсат береді. Принцессаны айқайлап, тепкілеп алып кетеді, ол жаңа күйеуімен бірге саяхатқа шыққанда, оның көзіне жас түсіп, көріністі зерттей бастайды. Күйеуі екеуі жол жүріп бара жатқанда, ол одан үлкен орман, үлкен қала және олар өтіп бара жатқан сәнді фермалар кімге тиесілі екенін сұрайды. Көп ұзамай ол сол гүлдердің әрқайсысы өзінің ең бай және ең сұлу патшаларының біріне тиесілі екенін біледі. Олар ормандағы шағын үйге жеткенде, ол оған мақтадан жасалған киім мен қолжазбас береді және олар ұйықтай алуы үшін от жағуды тапсырады. келесі күні ол үйге ине мен жіппен келеді және оны түзеуді сұрайды, бірақ ине оның жұмсақ қолынан қанды алып, жылайды. Ол қыздың көз жасына шыдай алмай, ине мен жіпті қайтарып алады да, бұдан былай бұлай істемеуін сұрайды. Бір күні ол үйге оралып, қайыс алып келеді. Сонда қыз себет тоққызады. Ағаш оның саусағын жаралайды, ол жылап қояды. Осыдан кейін ол өзінің сарайда қолөнерші қыз ретінде жұмыс табады. ханшайым қатты жұмыс істейді және еш наразылық білдірмейді. Оның өркөкірек рухы біртіндеп мейірімділікке айналады. Бір күні таңертең ол бас аспазбен бірге көрші патшалықтан келген бай және келбетті патшаның сарайда үйленетінін естіді. Бірге ол және аспазшы аш бөлмеде құпия адамды көреміз деген үмітте ас үйдің есігінен қарап тұрды. Олар есіктен сыртқа шықса, ол оларды көріп: "Сенің сұлу көмекшің оның шымшылдағаны үшін ақы төлеуі керек!" деп, қызды алып, онымен жылдам би билейді. Ол күйеуімен бірге тамақтану үшін қалтасына жинаған торт пен тамақты ұшып алып, бөлмеден қашып кетуге тырысады. Ол барар алдында құпия патша оны ұстап алады да, өзінің күйеуі, қайыршы екенін айтады. Әкесі оны өзіне ұятты табиғатын қуып шығаруға берді. Көп ұзамай сүйікті ханшайым киініп, үйлену тойына дайындалады да, олар өмір бойы бақытты өмір сүреді.