Кіріспе

Қысқы қабақтың түрі, ашытылған шай сусыны.

Кабоча (/k//ə/'/b//oʊ//tʃ//ə/; жапон тілінен カボチャ, 南瓜) – қысқы қабақтың бір түрі, Cucurbita maxima түрінің жапондық вариациясы. Солтүстік Америкада оны кабоча қабағы немесе жапон тығыны деп те атайды. Жапонияда "кабоча" сөзі осы қабақты, батыс тығынын, тіпті басқа да қабақтарды білдіруі мүмкін. Австралияда "жапон тығыны" – қыста өсетін тығынның (C. moschata) бір түрі. Нарықтағы кабочалардың көп бөлігі – кури кабоча, ол сейё кабочадан (майлы қабақтан) жасалған. Кабочаның сорттарына Ажихеи, Ажихеи No. 107, Ажихеи No. 331, Ажихеи No. 335, Кути, Эбису, Эмигури, Маррон д’Ор және Мияко жатады.

Сипаттама

Қабоча сыртынан қатты, түйіршікті терілі. Пішіні жаппай қысқаша қабаққа ұқсас, терісі күңгірт жасыл, кейде ақшыл-көк жолақты, ал іші қарқынды сары-қызғылт түсті болады. Көп жағынан майлы қабаққа ұқсас, бірақ гүл шоғының (төменгі) бөлігіндегі ерекше көзге түсетін "шошақ" жоқ. Қабочаның орташа салмағы екі-үш фунт, ал ірісі сегіз фунтқа жетеді.

Ас дайындауда

Қабочаның өте тәтті дәмі бар, тіпті бақшадан да тәтті. Оның текстурасы мен дәмі қымыз бен тәтті картоптың араласуына ұқсас. Кейбір қабочалардың дәмі русетт картобы немесе каштанға ұқсайды. Қабығы жеуге жарамды, бірақ кейбір аспаздар пісіру процесін жылдамдату үшін немесе жеке талғамдарына қарай оны қабықтан ажыратады. Қабоча көбінесе гарнирлер мен сорпаларда қолданылады, сондай-ақ картоп немесе басқа қымыз түрлерінің орнына пайдаланылуы мүмкін. Оны екіге бөліп, тұқымдарын алып тастағаннан кейін тілімдеп пісіруге болады. Аздаған май мен дәмдеуіштер қосып, пеште пісіруге болады. Сондай-ақ, тілімделген қабочаның жартысын қысымды қазанға салып, жоғары қысымда 15–20 минутқа буға пісіруге болады. Бүкіл қабошаны қабығымен бірге конвекциялық пеште пісірсе, ол толығымен жұмсарып, жеуге жарамды болады. Қабоча жыл бойы қолжетімді, бірақ жаздың соңы мен күздің басында ең жақсы болады. Қабоча негізінен Жапонияда, Оңтүстік Кореяда, Таиландта, Калифорнияда, Флоридада, Гавайиде, Колорадоның оңтүстік-батысында, Мексикада, Тасманияда, Тонгада, Жаңа Зеландияда, Чилиде, Ямайкада және Оңтүстік Африкада өсіріледі, бірақ 100 күн немесе одан көпке созылатын өсу маусымы бар климатқа оңай бейімделеді. Калифорния, Колорадо, Тонга және Жаңа Зеландияда өсірілген қабочаның көп бөлігі Жапонияға экспортталады.

Жапония

Жапонияда кабоча көкөніс темпураның құрамына жиі қосылады, сондай-ақ одан сорпа мен крокет дайындалады. Көбінесе дәстүрлі емес, бірақ танымал қолданысқа пирог, пудинг және мұзқаймақ сияқты десерттерге қосу жатады.

Корея

Кореяда данхобак (단호박) көбінесе хобак джук (қабақ қамыры) жасау үшін қолданылады.

Тайланд

Фактонг (тай тілінде: ฟักทอง) тай дәстүрлі десерттері мен негізгі тағамдарында қолданылады. Кабоча ямайкалық тауық табаны сорпасында қолданылады.

Тамақ

Бұл қабақ бета-каротинге, темірге, С витаминіне, калийге, кальций іздеріне, фолий қышқылына және өте аз мөлшерде В витаминдеріне бай.

Пісіп жету

Қабоча жаңа ғана жиналғанда, ол әлі де өсіп жатады. Сондықтан, басқа көкөністер мен жемістерден өзгеше, оның жаңа болуы аса маңызды емес. Дәмі байып, пісуі үшін, ең алдымен кабочаны жылы жерде (77 °F / 25 °C) 13 күн бойы пісіріп, крахмалдың бір бөлігін қантқа айналдыру керек. Содан кейін кабочаны салқын жерге (50 °F / 10 °C) ауыстырып, көмірсулардың мөлшерін арттыру үшін шамамен бір ай сақтау қажет. Осылайша, жаңа ғана жиналған, құрғақ, дәмсіз кабоча жұмсақ, тәтті кабочаға айналады. Толық піскен, шырынды кабочаның еті қызғылт сары, терісі қатты, ал сабағы құрғақ, қабық тәрізді болады. Ол жиналғаннан кейін 1,5–3 ай өткен соң толық пісіп жетеді.

Тарих

Барлық қабақтар Мезоамерикада қолдануға түсірілген. 1997 жылы жаңа дәлелдер олардың қолдануға түсірілуі 8 000 – 10 000 жыл бұрын, бұрынғы бағалаулардан бірнеше мың жыл ертерек болғанын көрсетті. Бұл Мезоамерикадағы жүгері мен бұршақтардың қолдануға түсірілуінен 4 000 жыл бұрын болды. 21-шы ғасырдағы археологиялық және генетикалық өсімдіктерді зерттеулер Солтүстік Американың шығысындағы халықтар қабақ, күнбағыс, батпақтың ескі түрі және шенподты тәуелсіз түрде қолдануға түсіргенін көрсетеді. 1541 жылы португалдық теңізшілер Камбоджадан кабочаны алып келіп, Жапонияға әкелді. Португал тіліндегі кабашаның атауы Камбоджа абобора (カンボジャ・アボボラ) жапондықтармен кабоча деп қысқартылды. Басқаша айтқанда, португалдық түбірі – кабача, яғни лақ. Кабоча канжимен 南瓜 (сөзбе-сөз "оңтүстік қияр") деп жазылады, сонымен қатар кейде 南京瓜 (Нанкин қияр) деп те аталады. Қытайда бұл термин кабочаларға ғана емес, қабығы қатаң және еті тығыз (қабақтарды қоса алғанда) көптеген қабақ түрлеріне қолданылады.