Кіріспе

1971 жылы Филип Хосе Фармердің романы "Шашыраған денелеріңізге амандық болсын" (1971) – американдық жазушы Филип Хосе Фармердің ғылыми фантастикалық романы, "Өзен әлемі" сериясының бірінші кітабы. Ол 1972 жылы 30-шы Worldcon-да "Үздік роман" номинациясы бойынша Хьюго сыйлығын жеңіп алды. Атауы ағылшын ақыны Джон Доннның "Қасиетті сонеттерінің" 7-ші сонетінен алынған:

Сюжет

Британдық авантюрист Ричард Фрэнсис Бертон Жерде қайтыс болады және адам денелерімен толтырылған қараңғы бөлмеде, кейбіреулері жартылай ғана қалыптасқан, кең ауада қайта тіріледі. Сол жерде оны ұшатын көлікте келе жатқан адамдар тоқтатады да, қарумен атқылайды. Ол бір таңғажайып өзеннің жағасында жалаңаш, шашы жоқ күйінде оянады. Оның айналасында осындай жағдайға тап болған адамдар көп. Олар оянғаннан кейін көп ұзамай, жақын маңдағы "грайл-тас" деп аталатын құрылым әрқайсысына байланған "грайлдарда" азық-түлік пен басқа да керек-жарақтарды пайда етеді. Бертон тез арада серіктер тобын тартады: неандертальдық Kazzintuitruaabemss (қашап аты Kazz), ғылыми фантастика авторы Питер Джейрус Фрегат және Элис Лидделл. Олардың арасында 21-ші ғасырдың басында Жерге келген Тау Сетиден келген шағын топтың ертедегі бөлігі - ғарыштан тыс Монат Грауту. Олардың бірін адамдар қасақана өлтірсе, олардың ғарыш кемесі Жердегі адамдардың көпшілігін автоматты түрде өлтіреді. Фрегат пен сол кезде өмір сүрген басқа адамдар Монаттың әңгімесін растайды. Қауіпсіздік үшін жақын маңдағы орманға қайтқанда, Бертонның тобы өздерінің гралдарымен қамтамасыз етілген шайнама желімді тамызады және бұл желімнің күшті галлюциноген екенін біледі. Күндер мен апталар өткен сайын адамдардың қажеттіліктері гралдармен қамтамасыз етіледі, содан кейін киімге арналған маталар жиынтығы шығарылады. Бартон аймағына өзеннің мәңгі жалғасып жатқандығы туралы хабарлар жетті. Бір күні түнде Бертонға құпия киім киген тұлға келеді, оны Бертон "Сырлы бейтаныс" деп атайды, ол осы дүниені құрып, адамзатты оның жағалауында қайта тірілткен жандардың бірі екенін түсіндіреді және Бертонға өзеннің бастауына баруды айтады. Барып келгеннен кейін, Бертон тобы көптеген оқиғаларға тап болады, бірақ Таллус Хостилиус пен Герман Геринг басқаратын өзен жағалауындағы патшалыққа құлдыққа түсіреді, оған қарсы Бертон табысты көтеріліс ұйымдастырады. Гёрингтің өзін Алиса өлтіреді. Көтеріліс болғаннан кейін Бертон елдің басқарушы кеңесінің мүшесі болады. Кейіннен кейіпкерлер өздерінің арасынан осы дүниені жаратқан жандардың өкілі деп санайтын адамды табады. Адам жауап беруге үлкермей тұрып, белгісіз себептермен өледі. Аутопсия барысында оның миына кішкентай құрылғы қондырылғаны анықталды. Бұл құрылғы оған өз-өзіне қол жұмсауға мүмкіндік берді. Бертонға құпия бейтаныс адам келіп, оны осы дүниені жаратқан, бейтаныс адам "Этикалықтар" деп атаған жандардың Бертонды тұтқындауға жақын екендігі туралы ескертеді. Қашып құтылу үшін Бертон өз-өзіне қол жұмсайды, бірақ өзен аңғарындағы басқа жерде қайта тіріледі және оны зерттеуді жалғастырады. Ол жиі өзін қайта тірілген Герман Герингтің жанында табады, ол моральдық және діни өзгеріске ұшырап, екінші мүмкіндіктің пацифистік шіркеуіне қосылады. Көптеген қайта тірілулерден кейін Бертон өздігінен өзенде емес, аққудағы Қара мұнарада қайта тірілгенін байқайды және оны Бертонның "Сұмдықты бейтаныс" кім екенін анықтау үшін Этикалықтар кеңесі тергеп-тексеруде. Есірікті сұрақтар қойғаннан кейін, Этикалықтар оны өздері туралы ештеңе есіне алмай, өзен аңғарына қайтарып, достарына қайтарып беретіндерін айтады, бірақ құпия бейтаныс олардың естелігін жоюға жол бермейді және Бертон Этикалықтар туралы шындықты іздеуді жалғастыруға шешім қабылдайды.

Жариялану тарихы

Бұл роман, және "Riverworld" сериясының өзі, Фермердің бұрын жарияланбаған "Ет үшін қарыз" романының негізінде жазылған. Алғашқыда ол екі жеке новелла ретінде жарияланды: "Ұлы шақырылу күні", ол 1965 жылғы қаңтарда Worlds of Tomorrow журналында, және "Өзіне-өзі қол жұмсау экспресі", ол 1966 жылғы наурызда Worlds of Tomorrow журналында жарық көрді.