Кіріспе

Үндістанның азаттық күрескері және урду тілінің ақыны Сайед Фазл әл Хасан (1 қаңтар 1875 – 13 мамыр 1951), Хасрат Мохани атты қаламдымымен белгілі болған. Ол үнді тәуелсіздік қозғалысындағы белсенді және азаттық күрескер болды, сондай-ақ урду тілінің көрнекті ақыны еді. Ол 1921 жылы «Инкилаб Зиндабад» («Революция жасасын!» деген мағынадағы) атақты ұранды ұсынды. Мағфур Ахмад Ажази Хасрат Мохани талап еткен толық тәуелсіздік туралы ұсынысты қолдады. Ол «Чупке чупке раат дин» атты танымал ғазалдың авторы, ол 1982 жылы «Никаа» болливуд фильмінде бейнеленді және Гулам Али әншісі орындады.

Өмірбаян

Ол 1875 жылы [көп кітаптарда 1881 және 1880 жылдары жазылған] Британдық Үндістанның Біріккен провинцияларындағы Унао ауданының Мохан қаласында Сайед Фазл әл Хасан болып дүниеге келген. Хасрат – ол өзінің урду поэзиясында қолданған қалам аты (тахаллус), ал «Мохани» деген тегі туған жері Моханды көрсетеді. Хасрат Мохани азаттық күресіне белсенділік танытты. Ол сонымен қатар Кришнаға деген терең махаббатын білдіретін өлеңдер жазды және Кришна Джанмаштами мерекесін тойлау үшін Матураға жиі барып тұратын. Ол 1903 жылы кейіннен Әлигарх мұсылман университетіне айналған Мұхаммед Англо-Ориентал колледжінде бакалавр дәрежесін аяқтады, бірақ оған дейін британ үкіметін сынағандығы үшін үш рет колледжден қуылған болатын. Оның Әлигархтағы әріптестерінің арасында Мұхаммед Әли Жоһар мен Шәүқат Әли де болды. Оның поэзиядан ұстаздары Тәслим Лакнауи және Насим Делви болды. Оның құрметіне Әлигарх мұсылман университетінде оның атымен аталатын жатақхана бар.

Саяси

Мохани көптеген жылдар бойы Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшесі болды, сондай-ақ 1919 жылы оның президенті болып қызмет еткен Бүкіл Үндістан Мұсылман Лигасына қосылды. Ол Үндістанның бөлінуіне қарсы болды. 1947 жылдың 3 маусымында Бөліну жоспары жарияланғаннан кейін Мохани Бүкіл Үндістан Мұсылман Лигасының мүшелігінен кетті, ал ел бөлінген кезде ол тәуелсіз Үндістанда өмір сүруді таңдады. Ұлыбританиядан толық тәуелсіздік алғаннан кейін Маулана Хасрат Мохани Кеңес Социалистік Республикалар Одағының (КСРО) үлгісіндегі конфедерация құруды қалаған. Ол британдық биліктен азат болғаннан кейін Үндістанда конфедеративтік конституцияны қалауды армандады. Оның ұсынысында алты федерация болды: 1. Шығыс Пәкістан; 2. Батыс Пәкістан; 3. Орталық Үндістан; 4. Оңтүстік-Шығыс Үндістан; 5. Оңтүстік-Батыс Үндістан; және 6. Хайдарабад Декан. Ол конференцияның Қабылдау комитетінің төрағасы болып сайланды. Хасрат Мохани конференцияда сайланған Орталық Атқару Комитетіне енгізілді. Ол 1927 жылғы кеңейтілген мәжілісте қайтадан ОАК-ке енгізілді. Кейін ол 1936 жылы Лакхнаудағы Прогрессивті жазушылар қауымдастығының (ПЖҚ) құрылтай конференциясына қатысты.

Өлім және мұра

Маулана Хасрат Мохани 1951 жылдың 13 мамырында Үндістанның Лакхнау қаласында қайтыс болды. Жыл сайын оның қайтыс болған күнінде осы Траст пен Үндістан және Пәкістанның көптеген басқа ұйымдары еске алу шараларын өткізеді.