Кіріспе
Эфиопия Православ шіркеуіндегі Заң Тақташаларының немесе Келісім сандығының көшірмесі, Индонезиядағы мереке
the festival in Indonesia
Табот (Ge'ez ታቦት tābōt, кейде табут деп жазылады) – Келісім сандығының көшірмесі, Эфиопия Православ және Эритрея Православ шіркеулерінде Құдайдың қатысуын білдіреді. Табот жазулы құрбандық тақтасына (tsellat немесе tsilit; Ge'ez: ጽላት tsallāt, қазіргі ṣellāt), осы тақта сақталатын сандыққа (menbere tabot, немесе табот тағына) немесе тақта мен сандыққа бірге қатысты болуы мүмкін. Эдвард Улендорфтың сөзіне сәйкес, геиз (эфиоп семит тілі) тіліндегі tabot сөзі арамей тіліндегі tebuta (тебота) сөзінен шыққан, бұл еврей тіліндегі tebah сөзімен ұқсас. Улендорф: "Таботтың ұғымы мен функциясы Ескі Ғидаттағы құлшылық формаларымен келісудің ең керемет аспектілерінің бірі болып табылады" деді.
Сипаттама
Целат әдетте төртбұрышты болып келеді және алабастрдан, мәрмәрден немесе акация ағашынан жасалған болуы мүмкін, бірақ одан да ұзын, бірнеше метрліктері де жиі кездеседі. Бұл тақташаға Исаның және оған арналған әулиенің есімі жазылады. Табут шіркеудің ең қасиетті орнында (Киддусе Киддусан немесе Бете Мекдес) сақталады, онда тек дін қызметкерлері ғана кіре алады, және ол жұрт көзінен жасыру үшін әсем маталарға оралады. Дэвид Бакстон Гебре Менфес Кидус мерекесіндегі осындай шерулердің бірін былай сипаттайды:
Көрерменге қызметтің мәнлі бөлігі соңында болды, онда табут немесе сандық түсті маталарға оралып, дін қызметкерінің басына мұқият қойылды. Ол есікке жеткенде әйелдер «илиль» деп, қуанышпен ұзақ және өткір дауыспен айқайлады. Табут Бете Мекдес ғибадатханасынан шыққанда, барлығы жерге түсіп, дұға етеді. Бастапқыда табут қозғалмай тұрды, бірнеше процессиялық айқыштар мен жарқын түсті шатырлармен бірге, ал әншілер тобы (дабтара) абиссиниялықтардың өте жақсы көретін литургиялық биін орындады. Би аяқталғаннан кейін, табут бастап келе жатып шеру құрылды және шіркеудің айналасын сағат тіліне қарсы бағытта үш рет айналды. Соңында табут киелі орынға қайтарылды, бәрі аяқталды және жиын таратылды. Қазіргі заманда Табут әр мерекеде шығарылады, мысалы, Исаның шомылуында аймақтың барлық шіркеулері өздерінің Табуттарымен бірге жиналып, тойлайды.
To the uninstructed onlooker the climax of the service came at the end, when the tabot or ark was brought out, wrapped in coloured cloths, carried on the head of a priest. As it appeared in the doorway the women raised the ilil, a prolonged and piercing cry of joy. When the tabot goes out of the Bete Mekdes ቤተ መቅደስ, everyone goes down to the floor and says a prayer. At first the tabot remained motionless, accompanied by several processional crosses and their attendant brightly colored canopies, while a group of cantors (dabtara) performed the liturgical dance so beloved of the Abyssinians. The dancing over, a procession formed up, headed by the tabot, and slowly circled the church three times in a counter clockwise direction. Finally the tabot was carried back into the sanctuary; all was over and the assembly broke up. Now in modern times Tabot comes out each time there is a celebration, for example on Jesus' Baptism all churches from the area come together with their tabot and celebrate.
Таботтарды тонау және қайтару
Эфиопия ешқашан британдықтардың отарлауы болмағанмен, 1868 жылғы Абиссинияға жасалған экспедиция кезінде, сондай-ақ Магдала шайқасы деп белгілі шайқас кезінде көптеген таботтар британдық сарбаздармен тоналған, және бұл эфиопиялықтардың наразылығын тудырады. 2002 жылғы ақпанда Эдинбургтегі Сент-Джон епископ шіркеуінің қоймасынан табылған тоналған таботтың қайтарылуы Аддис-Абебада халықтың қуанышын келтірді. 2003 жылы Ян МакЛеннан Лондон аукционында ежелгі таботты танып, оны сатып алып, Эфиопия үкіметіне табыс етті. 2024 жылғы ақпанда Вестминстер аббаттығының деканы Вестминстер аббаттығындағы алтарьдың ішінде сақталған таботты Эфиопияға қайтаруға принцип бойынша келісті. Бұл, Патшалық үйінің келісіміне байланысты, себебі Аббаттыққа қатысты билік Патшаға тиесілі.