Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон-американдық Дзен монахы (1876–1958)
Japanese American Zen monk (1876–1958)
Нёген Сензаки (千崎 如幻, 1876–1958) – Ринзай Дзен монахы, 20 ғасырда АҚШ-та Дзен буддизмін насихаттаушылардың бірі.
Nyogen Senzaki (千崎 如幻, 1876–1958) was a Rinzai Zen monk who was one of the 20th century's leading proponents of Zen Buddhism in the United States.
Ерте өмір
Сензакидің ерте өмірінің мәліметтері нақты емес. Аомори префектурасының Фукаура қаласының мұрағаттарында Сензаки 1876 жылдың 5 қазанында Сензаки отбасының тұңғыш ұлы ретінде дүниеге келгені жазылған. Оның есімі Айзо Сензаки еді. Жастық шағында Сензакидің әжесі оған нәресте кезінде тасталып, Сібірдің Сахалин аралынан келген балықшының тауып алып, Аомори префектурасына әкелгенін айтқан. Оның әкесі кім екені белгісіз, бірақ ол орыс немесе қытай болуы мүмкін. Айзоның әжесі оқиғаның дұрыс емес нұсқасын білген болуы мүмкін, себебі басқа деректерде жас Сензакиді саяхаттап жүрген Кегон буддалық дін қызметкері асырап алып, Жапонияға әкелгені айтылады.
Details of Senzaki's early life are unclear. Town records in Fukaura, Aomori state Senzaki was born on October 5, 1876, as the Senzaki family's first son. He was named Aizo Senzaki. As a youth, Senzaki's grandmother told him he had been abandoned as an infant and was discovered by a fisherman from Sakhalin island, Siberia who reportedly brought him back to Aomori Prefecture. His father is unknown, but he was either Russian or Chinese. Aizo's grandmother was perhaps misinformed in her version of events, because some accounts state young Senzaki was adopted by a travelling Kegon Buddhist priest and brought back to Japan.
Ерте оқыту
Сензаки бес жасқа толғанда анасы қайтыс болды. Ол әжесі басқаратын Таза жер ғибадатханасына жіберілді, онда ол көптеген қытай классикасын оқуға кірісті. Қарлы дін қызметкері оған терең әсер етті, кейін Нёген Сензаки жазғандай, "атақ-даңқтан тыс Буддалық идеалдарға сай өмір сүру және жоғалту мен пайданың әлемінен мүмкіндігінше аулақ болу". Сензаки он алты жасқа келгенде әжесі қайтыс болды, өлер алдында Айзоға былай деді:
When Senzaki was five years old his mother died. He was sent to a Pure Land temple run by his grandfather, with whom he began the study of many Chinese classics. The elderly priest had a profound influence on him, which was, as Nyogen Senzaki later wrote, "to live up to the Buddhist ideals outside of name and fame and to avoid as far as possible the world of loss and gain". When Senzaki was 16 his grandfather died, stating to Aizo just before dying:
Әжесі қайтыс болған соң Сензаки әжесінің ғибадатханасын тастап, медициналық училищенің дайындық курсына түсті. Өзінің айтуынша, оқу кезінде Бенджамин Франклиннің өмірбаянын оқып, оның руханилыққа қатысты көзқарасын үлгі етпекке тырысты. Нёгеннің айтуынша, ол өзін христиандыққа тартылған сезінген, бірақ Ринзай ғибадатханасында қызмет етуге ниеттенген, алайда оның аймағында мұндай ғибадатхана болмаған. Келесі жылы Нёген Камакураға, Энгаку-дзи ғибадатханасына барып, Ринзай шебері Сойен Шакудан Дзенді оқыды. Сойен – қатал ұстаз, оның оқыту әдістері өте қатал және физикалық болатын. Осы уақытта Нёген туберкулезге шалдығып, монастырь аумағындағы шағын лашықта дерлік тоқтап өмір сүрді. Келесі жылы, өлімнің алдында, күтпеген жерден жағдайы жақсарып, монастырға орала алды. Осы жерде Нёген 20 ғасырдың тағы бір Дзен пионері – Д.Т. Сузукимен танысты. Сузуки Сойен Шакудың шәкірті болған. Нёген сол кездегі монастырьдың ресми тәжірибесіне көңілі толмады және бос уақытын кітаптар оқумен өткізді. Осылайша ол балабақшаның негізін қалаушы Фридрих Фрёбельдің еңбектерімен танысты. 1901 жылы Нёген Сойеннен балабақша ашу үшін монастырдан рұхсат сұрады. Ол оны "Менторбақ" деп атады.
When his grandfather died Senzaki left his grandfather's temple and enrolled in a school to prepare for medical school. According to his own account, he read the autobiography of Benjamin Franklin while in school and tried to imitate Franklin's approach toward spirituality. He felt himself drawn a bit to Christianity, Nyogen says he would have preferred to be ordained at a Rinzai temple, but there was none in his area. The next year Nyogen went to Kamakura to Engaku ji where he studied Zen under Rinzai master Soyen Shaku. Soyen was a strict teacher who was very harsh and physical in his training methods. During this time Nyogen contracted tuberculosis and lived in virtual confinement in a small hut on the grounds of the monastery. The next year, on the verge of death, somehow his condition managed to improve and he was able to go back to the monastery. Here Nyogen came to meet another 20th century pioneer of Zen, D. T. Suzuki. Suzuki was a lay student of Soyen Shaku. Nyogen was becoming disconcerted with the institutional practices of the monastery at the time, and turned to books as a means of release. Here he came across the works of Friedrich Fröbel, the founder of kindergarten. In 1901, Nyogen asked Soyen if he could leave the monastery to open a kindergarten. He called it Mentorgarten,
Осы сөздермен Шаку айналып кетіп, Нёгенді сол жерде қалдырды, және олар ешқашан бетпе-бет кездеспеді. Нёген өмірінің соңына дейін АҚШ-та тұрды, 1955 жылы досы Соэн Накагаваға бару үшін Жапонияға сапар жасағаннан басқа. Сан-Франциско аймағында Нёген қонақүй кеңсесінде және лифт операторы болып жұмыс істеді (басқа да жұмыстардың ішінде), күнкөрісін табу үшін. Оның қаржылық жағдайы қиын болғаны анық. Бос уақытында Нёген Сан-Франциско қалалық кітапханасына жиі барып, Иммануил Кант, Ральф Уолдо Эмерсон және Уильям Джеймс туралы кітаптар оқитын. Ол ағылшын тілін үйреніп, оны жақсы меңгерді.
With those words Shaku spun about and left Nyogen there, and the two would never meet face to face again. Nyogen stayed in the USA for the rest of his life, with the exception of a trip in 1955 back to Japan to visit his friend Soen Nakagawa. In the San Francisco area Nyogen performed jobs as a hotel clerk and elevator assistant (among other jobs) to get by. He certainly was struggling with his finances. During his spare time Nyogen would visit the San Francisco Public Library often and read books on Immanuel Kant, Ralph Waldo Emerson and William James. He was studying English and developed a good grasp of the language.
Жүгіретін зендо
1919 жылы Нёгенге Шакудың Жапонияда қайтыс болғаны туралы хабар келді. Осы шамада ол «101 зен әңгімесі» атты танымал кітапты жинақтады. 1922 жылы Нёген зал жалдап, зен туралы лекция оқуға жеткілікті ақша жинады. Ол осылайша жалғастырып, қала бойынша зен медитациясын үйрету үшін бір орыннан екінші орынға көшіп жүрді. 1927 жылға қарай ол өзінің «көшпелі зендосымен» шағын ізбасарлар тобын құрды. Залдан залға көшіп бара жатқанда, ол тек Маджусри Бодхисаттваның суретін алып жүрді. Соңынан ол бірнеше студенттердің көмегімен Сан-Францискода пәтер жалдап, жаттығулар өткізе бастады. Осы кезеңде ол тіпті Жапониядан келген Гюдо Фурукаваны лекция оқуға шақырды. 1930 жылдары Нёген Лос-Анджелеске көшіп, қайтадан пәтер жалдап, «көшпелі зендо» үлгісін жалғастырды. Көп ұзамай Сензаки ондағы жапон иммигранттары қауымдастығымен танысты. 1932 жылы ол Кин Танахаси есімді жапон әйелімен дос болып, оның дамуында кемшіліктері бар ұлы болғанын білді. Нёген бөлме және тамақ алмастырып, балаға күтім жасады. Соен Накагаваның хайку поэзиясымен Нёгенді таныстырған Танахаси ханым болды. Соен – Жапонияда тәлім алған, кейіннен Батыс елдеріндегі ең белгілі Ринзай зен ұстаздарының біріне айналған ерекше жас монах еді. Сензаки осы өлеңдерге қатты әсерленді, сондықтан Соенмен хабарласып, олар бір-біріне хат жазыса бастады. Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін және 9066-шы атқару бұйрығына қол қойылғаннан кейін Сензаки, жапондық америкалықтардың ондаған мындарымен бірге, тұтқын лагеріне жіберілді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық кезеңін Вайоминг штатындағы Харт-Маунтинде өткізді. Соғыс аяқталғаннан кейін Сензаки өзінің «Көшпелі зендосы» деп атаған орталығын Лос-Анджелеске көшірді. Ол өмірінің қалған бөлігін зен ілімін үйретуге арнады. Оның сол кездегі шәкірттерінің арасында Роберт Эйткен болды, ол қазіргі заманғы батыстық зен ұстаздарының ең маңыздыларының біріне айналды, сондай-ақ Сэмюэл Л. Льюис, ол кейіннен Инайат Ханның және корей зен шебері доктор Кюнг Бо Сеоның ізбасарларындағы көрнекті суфи ұстазы ретінде танылды. Сонымен қатар, Сензаки Соен Накагавамен ұзақ жылдар бойы хат алмасып тұрды. Сензаки 1958 жылдың 7 мамырында 81 жасында дүниеден өтті. Оның «соңғы сөздерінің» бірнеше нұсқасы бар, олардың ең әсерлісі: «Дхарманы есіңде сақта! Дхарманы есіңде сақта! Дхарманы есіңде сақта!»
In 1919 Nyogen received word that Shaku had died back in Japan. Around this time, he compiled the famous book 101 Zen Stories. In 1922 Nyogen scraped together enough money to rent out a hall and lecture on Zen. He continued this, moving from place to place throughout the city teaching about Zen meditation. By 1927 he had developed a small following with his "floating zendo." His only material whilst going from hall to hall was a picture of Manjusri Bodhisattva. Eventually, along with the help of some students, he managed to rent an apartment in San Francisco where he would hold practice. During this period he even had a guest speaker from Japan come to lecture, Gyudo Furukawa. Nyogen moved to Los Angeles in the 1930s, where he again rented out an apartment and continued the so called "floating zendo" model. Soon Senzaki became familiar with the community of Japanese immigrants there. In 1932 he befriended a Japanese woman named Kin Tanahashi, who had a developmentally disabled boy. Nyogen cared for the boy in exchange for room and board. It was Mrs. Tanahashi who introduced Nyogen to the haiku poetry of Soen Nakagawa, an unconventional young monk practicing in Japan, who would go on to become one of the most prominent Rinzai Zen teachers to come West. Senzaki was extremely impressed with these poems, so he contacted Soen and they began corresponding with one another. Following the attack on Pearl Harbor and the signing of Executive Order 9066, Senzaki was among the tens of thousands of Japanese Americans to be relocated to internment camps. He spent the duration of World War II in Heart Mountain, Wyoming. At the conclusion of the war, Senzaki moved what he called his "Floating Zendo" to Los Angeles. While making his living in a number of ways he devoted his passion for the rest of his life to teaching Zen. Among his students at this time were Robert Aitken, who would become one of the most significant of modern Western Zen teachers, and Samuel L. Lewis who would later be known as a prominent Sufi teacher in the line of Inayat Khan and Zen teacher in the lineage of Korean Zen Master Dr. Kyung Bo Seo. Also, Senzaki maintained his long term correspondence with Soen Nakagawa. Senzaki died on May 7, 1958, at 81 years old. There are several versions of his "last words," one of the most compelling of which is "Remember the Dharma! Remember the Dharma! Remember the Dharma!"