Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Транспортерлік вагон – теміржол терминологиясында басқа теміржол жабдықтарын тасымалдауға арналған вагон (UIC) немесе теміржол вагоны (US). Әдетте, ол басқа рельс өлшемі бар жабдықты тасымалдау үшін қолданылады. Көбінесе, транспортерлік вагон – кең рельс өлшемі бар жабдықты тасымалдау үшін тар рельс өлшемі бар вагон, бұл кең рельс өлшемі бар вагондардағы жүктің тар рельс желісіндегі мақсатқа жетуіне мүмкіндік береді, тар рельс вагондарына ауыстырудың шығыны мен уақытысыз. Бұл – әртүрлі рельс жүйелерінің негізгі проблемаларының біріне – рельс өлшемдерінің үйлесімсіздігіне қарсы күресу әрекеті. Алайда, бұл тар рельс желісі кең рельс жабдығының жүктеме габаритіне сәйкес келетін жеткілікті құрылымдық габаритке құрылуын талап етеді, тар рельс құрылысының бір артықшылығын жоққа шығарады. Сонымен қатар, тар рельсті транспортерлік вагонда теңгерілген кең рельс вагоны өте тұрақты емес, әдетте төмен жылдамдықпен – шамамен 30-50 км/сағ шектеледі. Транспортерлік вагондардың танымалдылығы әртүрлі болды. Олар Германияда (оларды Rollwagen деп атайды), Австрияда, Швейцарияда (осы жерде неміс тілінде Rollschemel және француз тілінде trucs transporteurs деп атайды) және Швецияда кеңінен таралған. Транспортерлік вагондар Солтүстік Америкада сирек кездеседі, онда жүк вагондарының шассилерін ауыстыру практикасы жиі кездеседі, бұл бір кезде CN-нің Порт-о-Баскидегі Ньюфаундленд темір жолында болғандай. Олар Paw Paw Railroad (Мичиган штаты, Paw Paw қаласы) темір жолында қысқа уақыт бойы және жұмыс істемейтін Bradford, Bordell және Kinzua Railroad темір жолының қысқа бөлігінде ағаш өңдеуші Elisha Kent Kane қолданған. Олар Ұлыбританияда Лик және Манифолд аңғарының жеңіл темір жолында пайдаланылды.
A transporter wagon, in railway terminology, is a wagon (UIC) or railroad car (US) designed to carry other railway equipment. Normally, it is used to transport equipment of a different rail gauge. In most cases, a transporter wagon is a narrower gauge wagon for transporting a wider gauge equipment, allowing freight in a wider gauge wagons to reach destinations on the narrower gauge network without the expense and time of transshipment into a narrower gauge wagons. This is an attempt to overcome one of the primary problems with differing gauge systems—gauge incompatibility. However, it means that the narrower gauge network must be built to a structure gauge large enough to accommodate the loading gauge of the wider gauge equipment, negating one of the cost advantages of a narrower gauge construction. Additionally, a large wider gauge wagon balanced on a narrower gauge transporter wagon is not very stable, and is generally restricted to low speeds of or so. Transporter wagons have seen varying popularity. They were quite common in Germany (where they are called Rollwagen), Austria, Switzerland (here called Rollschemel in German and trucs transporteurs in French) and Sweden. Transporter wagons were uncommon in North America, where the practice of exchanging trucks was more common, as was at one time the case on CN's Newfoundland Railway at Port aux Basques. They were used on the Paw Paw Railroad of Paw Paw, Michigan for a short time, and on a short stretch of track of the defunct Bradford, Bordell and Kinzua Railroad by lumberman Elisha Kent Kane. They were used in the United Kingdom on the Leek and Manifold Valley Light Railway.
Көліктегі машина
Көлік вагондары Германияда, Австрияда (рейка өлшемі), Швейцарияда (Брүнигбан) және Швецияда (рейка өлшемдері , , және) көптеген жылдар бойы кеңінен қолданылды. Бұл әсіресе Швецияның 891 мм желісіндегі тасымалдарды жеңілдетті, себебі сол кезде Швецияның оңтүстігіндегі көптеген ауылдық аймақтарда тар жол желілерінен басқа ешқандай теміржол болған жоқ. Ал Rollböcke онда көп қолданылмады. Түпнұсқадағы көлік вагондары тұжырымдамасының (әр вагон арасында тіректі жалғағыштар бар) бір қызықты дамуы – тіректі жалғағыштарды жойып, барлық стандартты кеңдіктегі вагондарды тікелей өздерінің буферлері мен тізбекті жалғағыштары арқылы байланыстыру болды. Бұл тәжірибе Швецияда 1980 жылдары соңғы тар жол жүк тасымалы желілері жабылар алдында бірнеше жыл бойы қолданылды. Арнайы адаптерлерді пайдаланып, көлік вагондары жиынтығын "қалыпты" тар жол жүк пойызының соңына қосуға болады. Ыңғайлы тежеу жүйесі де мәселе тудырмады, өйткені поездтің ауа желісі де тіректі жалғағыштарға енгізілуі мүмкін еді. Алғашқы әдебиеттерге сүйенсек, көлік вагондары идеясы Германияда 1880 немесе 1890 жылдар шамасында пайда болған (кейіннен, Rollböcke көлік вагондарынан гөрі көбірек қолданылды). Ерекше Heberlein типті үйкеліс тежегіш жүйесі бар көлік вагондары бұрынғы ГДР-де (Шығыс Германияда) 1980 жылдардың соңына дейін күнделікті қолданыста болды. Ұлыбританияда оларды 1904 жылы Эверард Калтроп Лик және Манифолд аңғарының жеңіл темір жолында енгізді, сондай-ақ 1897 жылы Үндістандағы Барси жеңіл темір жолында да қолданды. Олар Лик және Манифолд аңғарларындағы жүк тасымалының көп бөлігін жүзеге асырды. Көлік вагондары жылжымалы құрамды, соның ішінде локомотивтерді, оқшауланған тармақтық желілерден негізгі техникалық қызмет көрсету орталықтарына тасымалдау үшін кеңінен қолданылады.
Transporter wagons were used extensively for a great many years in Germany, Austria (gauge ), Switzerland ( Brünigbahn) and Sweden (gauges , , and ). This was a boon especially to exchange traffic on the extensive Swedish 891mm network, which once comprised almost in fact a number of local country areas in southern Sweden had nearly no lines at all, just narrow gauge ones. On the other hand, Rollböcke were not much used there. An interesting development of the original transporter wagon concept (with bar couplers between each wagon) was that the bar couplers were discarded in favour of connecting all standard gauge wagons directly with each other by means of their ordinary buffers and chain coupler. This was tried for a few years in Sweden just before the last narrow gauge freight lines were closed in the 1980s. Special adaptors could be employed to couple a set of transporter wagons onto the end of an "ordinary" narrow gauge freight train. Continuous braking was no problem, either, as the train air line could be incorporated into the bar couplers, too. Judging from early literature, the transporter wagon idea came about in Germany sometime around 1880 or 1890 (where in fact, later, Rollböcke were used a lot more than transporters). Transporter wagons with the unique Heberlein type friction brake system were in daily use in the old GDR (East Germany) well into the late 1980s. In Britain, they were introduced to the Leek and Manifold Valley Light Railway in 1904 by Everard Calthrop, who also introduced them to the Barsi Light Railway in India of 1897. They carried the bulk of the freight traffic on the Leek and Manifold Valley. Transporter wagons are widely used to get rolling stock including locomotives from gauge isolated branch lines to main maintenance centres.
Крокодил вагондары
Оңтүстік Австралия және Виктория темір жолдары кең еңісті вагондарды тар еңісті жылжымалы құрам мен локомотивтерді шеберханаларға және басқа да оқшауланған тар еңісті бөлімдерге тасымалдау үшін пайдаланды. Оңтүстік Австралияда оларды "крокодил" вагондары деп атады. GWR-де де "крокодил" вагондары болды. Біреуі Дидкот теміржол орталығында сақталып тұр.
The South Australian and Victorian Railways used broad gauge transporter wagons to carry narrow gauge rolling stock and locomotives to workshops and other isolated narrow gauge sections. In South Australia, these were called crocodile wagons. The GWR also had crocodile wagons. One is in the Didcot Railway Centre
Австралиядағы тасымалдаушы пойыз
1955 жылы Порт-Пириден Марриге дейінгі тар темір жолын стандартты темір жолмен алмастырудың аралық кезеңінде, стандартты темір жолдың ашық вагондары тар темір жол рельстерімен жабдықталды. Бұл тар темір жол пойыздарына (Ли-Крик көмір кенінен) көмір, мал немесе жалпы жүк тасымалдауға жаңа, жақсы салынған жолмен стандартты темір жолмен жылдам жүруге мүмкіндік берді. Ашық вагондардағы рельстер үздіксіз болғандықтан, жоғарғы пойыз бір бөлік күйінде оңай жүктеліп-төгілуге болатын. Тар темір жол пойзының алдыңғы вагоны стандартты темір жол пойзының алдыңғы вагонына бекітілді. Тар темір жол пойзының пневматикалық тежегіштері стандартты темір жол пойзының пневматикалық тежегіштерімен байланыстырылды. Тар темір жол локомотиві тар темір жол пойзын топырақтан жасалған көтеріліс арқылы стандартты темір жол вагонының платформасына көтерді. Пойыздардың қозғалысына кедергі келтіретін ешқандай құрылыстар болған жоқ.
In 1955, during an intermediate phase of the replacement of the narrow gauge Port Pirie to Marree railway with a standard gauge line, train lengths of standard gauge flat wagons were fitted with narrow gauge rails, allowing narrow gauge trains carrying coal (from Leigh Creek coalfield), livestock or general freight to travel more quickly by standard gauge on the new, well engineered alignment. The rails on the flat wagons were continuous, so that the upper train could be rolled on and off in one piece. The leading wagon on the narrow gauge train was also secured to anchoring on the front wagon on the standard gauge train. Air brakes on the narrow gauge train were connected to the standard gauge train's air brakes. A narrow gauge locomotive pushed the narrow gauge train up an earthen ramp to the deck of the standard gauge train. There were no overhead structures to restrict operation of the trains.
Пойыздың пойызы
"Поезд по поезға" – Жапония темір жолының Оңтүстік Австралиядағы ұқсас схемаға ұқсас, стандартты кеңдіктегі Шинкансен жолы арқылы ұзын, су астындағы Сейкан туннелінен тар кеңдіктегі контейнерлік вагондарды сағатына дейін жылдамдықпен тасуға арналған жобасы.
"Train on Train" was a Japan Railways concept, similar to the South Australian scheme above, for hauling narrow gauge container wagons at speeds of up to on standard gauge Shinkansen track through the long, undersea Seikan Tunnel.
Көлік тіркемесі
Неміс және Шығыс Еуропадағы тары теміржолдарда тасымалдау тіркемелері де жиі кездеседі. Бұл – вагонның әрбір доңғалақ жұбының немесе шассидің астына орналасатын, сүйрегішпен тартылатын кішкентай дөңгелекті толық тіркемелер. Немец тілінде оларды Rollböcke дейді. Кейде бір ұзын, кішкентай дөңгелекті тіркеме бүкіл вагонды тасымалдайды.
Also common on German and eastern European narrower gauge are transporter trailers, which are small wheeled full trailers that fit beneath each pair of the wagon's wheels or each bogie of the car and are hauled by a drawbar. These are Rollböcke in German. Some times one long small wheeled full trailer carries the entire rail car.