Кіріспе

Оңтүстік Филиппиннің австронезиялық этносы – Маранао халқы (Маранао: ['mәranaw]; филиппин: Маранау), сонымен қатар Меранао, Маранау және Мёранау деп те жазылады. Бұл, негізінен мұсылман дінін ұстанатын филиппин этносы, Минданао аралындағы Ланао көлі маңындағы аймаққа тән. Олар өнер туындыларымен, тоқу өнерімен, ағаш, пластик және металл бұйымдарын жасаумен, сондай-ақ "Даранген" атты эпикалық әдебиетімен танымал. Этностық және мәдени тұрғыдан Иранун және Магуинданаон халықтарымен тығыз байланыста, осы үш топтың барлығы Данао тілдерінде сөйлейді және Минданао аралына аттарын берген. Олар діни байланыстары бойынша басқа Моро халықтарымен бірге топтастырылған.

Маранао

"Маранао" атауы (сонымен қатар "Мёранау" немесе "Маранау" деп те жазылады) "көл халқы" дегенді білдіреді (ланау немесе ранау, ескіше данау, Маранао тілінде "көл" деген мағынаны білдіреді). Бұл Маранао халқының атамекені болып табылатын Ланао көліне сілтеме жасайды. Маранао халқының бастапқы эндоними "Иранаоан" болған деп саналады, ал Ланао көлінде қалған ата-бабалары "Маранао" деп аталды. Бұл үш этностық топ әлі де бір-бірімен байланысты, ортақ мәдениеттерді бөліседі және Данао тілдер отбасына жататын тілдерде сөйлейді.

Ланао Конфедеративтік мемлекеттері

Маранаолар Оңтүстік Филиппин мұсылмандарының исламды қабылдаған соңғылары болды, бұл негізінен Магуинданава сұлтандығының ықпалымен жүзеге асты. Көршілес Моролар мен Лумадтар сияқты, испандықтардың, кейін америкалықтар мен жапондықтардың Филиппин жерін шапқан кезінде Маранао тайпаларында дату деп аталатын басшылар болды. 16 ғасырда исламның келгенімен, мұсылман миссионерлерінің ықпалымен олар сұлтандар басқаратын мемлекеттерге айналды.

Бейнелеу өнері

Сарыманок, Папанок – маранаолықтар өнерінде кең таралған аңыз құсы. Ол әдемі түсті қанаттары мен қауырсынды құйрығы бар, тұмсығында немесе тырнақтарында балық ұстаған Hoodhud (араб) нысына ұқсатып бейнеленеді. Сарыманоктың басы Balalatoc (маранао тілінде) деп аталатын Хоопой (Hoopoe) басына ұқсас және орама, жапырақ және спиральді өрнектермен (окир) тығыз әшекейленген. Бұл – жақсылықтың белгісі. Маранаолықтар Рамаяна дастанының өз нұсқасын – Махарадиа Лавананы да жасады. Сонымен қатар, олардың тағы бір дәстүрлі биі – Сингкиль, ол тағы бір жергілікті Рамаяна бейімдемесі – Даранген негізінде құрылған.

Сәулет

Маранаоның дәстүрлі архитектурасы, Филиппиннің басқа аймақтарында және жалпы Оңтүстік-Шығыс Азияның теңіздік аймағындағыдай, австронезиялық тіреулерге орнатылған ағаш құрылымдар негізінде салынған. Бұл құрылымдар әлеуметтік статусына қарай үш деңгейге бөлінеді: патшалардың тораганы, кіші ақсүйектердің мала а уалайы және қарапайым халықтың бахай кубоға ұқсас лауигі.

Музыка және сахналық өнер

Маранаолық кулитанг музыкасы – гонг музыкасының бір түрі. Сарунай Оңтүстік Филиппиннің мұсылман және мұсылман емес топтарының арасында кездеседі. Коббинг – маранаолық аспап, ал Биюла – тағы бір танымал аспап. Биюла – ішекті аспап. 2005 жылы Ланао көлінің маранао халқының «Даранген» эпосы ЮНЕСКО-ның адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврі ретінде таңдалды.

Ас мәзірі

Маранао тағамдары Филиппиннің көптеген аймақтарына қарағанда көбірек дәмдеулі, және бұл ерекшелік Минданаоның көп бөлігімен ортақ. Дәстүрлі түрде өсірілген дәмдеуіштер, жергілікті жерде "палапа" (Бонтанг, Гандаматтудың туған жері) деп аталады, ол көп қолданылатын қосымша. Ол кокос майында қайнатылған сакурабтың көк пиязының түйіршіктерінен, имбирь мен бұрыштан жасалады. Тағамдар Маранао мәдениетінің барлық салаларындағы маңызды мәдени дәстүрлермен байланысты: дүниеге келгеннен бастап өмірден өткенге дейін.

Әлеуметтік құрылым

Дәстүр бойынша, Маранао қоғамы екі топқа бөлінеді: мапиятао (таза) және казилидан (аралас қанды). Казилидан мынадай санаттарға тағы бөлінеді: сарованг (Маранао емес), балбал (адам емес, жануар сияқты), дагамот (құдірет иесі/сиқыршы) және бисая (құл). Мапиятао – таза патшалық рудан тараған, таққа отыруға құқығы бар тумалар. Ал казилидан – аралас қанды болу күдігімен қаралатын тумалар. Дегенмен, уақыт өте келе, Маранао отбасыларының байлығының артуына байланысты бұл әлеуметтік топтардың маңызы азайып барады.

Демография

Маранао халқы 2010 жылы 1 354 542 адамды құрады, бұл жалпы халықтың 1,47% -ына тең. Иранун және Магуинданао тайпаларымен бірге, маранаолар Минданао аралының үш туысқан, жергілікті тайпасының бірі болып табылады. Бұл тайпалар Тирурай және Субанон сияқты мұсылман емес Лумад тайпаларымен гендік, тілдік және мәдени байланыстарды бөліседі. Маранао әулеттерінің арасында араб, үнді, малай және қытай тегінің әртүрлі араласулары кездеседі.

Меранау ана тілі және оның қосалқы тілдері

Маранао – Ланао-дель-Норте және Ланао-дель-Сур провинцияларында маранао халқының сөйлейтін австронезиялық тілі. Минданаоға себуанодан көптеген көші-қоншылардың келуіне байланысты, көптеген маранаолар себуано тілін де жақсы меңгерген. Маранаолардың арасында ең көп қолданылатын тіл – тагалог, ол туған тілдерінің арасында екінші орында тұрады. Ағылшын тілі де олардың азаматтары тарапынан мойындалған тіл.

Меранау жауи кірім жазуы және араб жазуы тілдері

Араб тілі – орталық семит тілі. Моро халқы араб тілінде сөйлейді, себебі ол исламның қасиетті тілі. Маранао тайпасының бір бөлігі Таяу Шығыста білім алғандықтан, оны өз аймақтарында таратып, соның арқасында ол бүкіл аралдарға тарады. Марави қаласы Филиппинде ислам діні мен мәдениетінің, сондай-ақ араб тілін оқытудың орталығы ретінде белгілі, себебі араб тілін үйренуге оның үлкен әсері болды. Дегенмен, маранао тайпасы араб тіліндегі білімнің маңыздылығын естен шығармады, өйткені ол ислам дінін зерттеудің маңызды бөлігі болып табылады. Яви және араб әліпбилері де Филиппиндегі маранао және барлық бангсаморо халқының өзіндік ерекшелігін анықтайды.