Барчево тарихы: Польша мен Пруссия арасындағы күрес ошағы

Кіріспе

Барцево (1946 жылға дейін Вартемборк; Вартенбург) – Польшаның Вармия-Мазурия воеводалығындағы Ольштын уезінің қаласы. Ол Ольштыннан солтүстік-шығысқа қарай 20 км қашықтықта, Вармия тарихи аймағында орналасқан. 2021 жылдың желтоқсанына қарай қала халқы 7 483 адамды құрайды. 1440 жылы қала Пруссия конфедерациясына қосылды, оның өтініші бойынша Польша королі Казимир IV Ягеллон 1454 жылы Польша Корольдігіне аймақтың қосылу актісіне қол қойды. 1466 жылы Торуньдегі екінші бейбіт келісімінен кейін қала Польша Корольдігінің құрамына енді. Бұл 1519–1521 жылдардағы поляк-тевтон соғысының шайқас орындарының бірі болды. 1520 жылдың сәуір айында қала маңында шайқас болды, 1520 жылдың қарашасында поляктар қаланы сәтті қорғады, ал 1521 жылдың қаңтарында Тевтон ордені қалаға артиллериялық оқтармен шабуыл жасап, кейін шегінді. Герард Лабуда мен Август фон Хакштаузен 1825 жылы қалада 1500 поляк және 590 неміс тұрғанын айтады. Бұл, Польшаға қарсы пруссиялық репрессиялардың бір бөлігі болды, өйткені монастырь поляктардың қарсыласу орталығы ретінде пруссиялық билік үшін ерекше мәселелі болып саналды. 1847 жылы еврейлер синагогасы салынды, сонымен қатар 19 ғасырға жататын еврей зираты да бар. 1885 жылы поляктар үлкен митинг ұйымдастырып, поляк балаларына білім беруде өз тілдерін пайдалануға рұқсат беруді талап етті. 1886 жылы қалада поляк кітаптары мен басылымдары бар кітап дүкені ашылды, ол неміс билігімен қақтығысқа түсті, олар поляк тіліндегі таңбаларды алып тастауды талап етті. 1920 жылғы референдумда 3020 тұрғын Веймар Германиясының Шығыс Пруссиясында қалуға дауыс берді, ал 140 дауыс жаңадан құрылған Польшаны қолдады. Соғыс аралық кезеңде қала Северин Пьенижный (ұл) жасаған Вармиядағы поляк баспасөзіндегі кейіпкердің псевдонимі – Куба спод Вартемборкқа мекен болды, ол аймақтағы поляктарға қарсы германизация әрекеттерін паш етіп көрсетті. Польша ұйымдары екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қалада дамыды; Германияда нацистік партия билікке келгеннен кейін репрессиялар күшейді, нәтижесінде көптеген поляк белсенділері түрмеге қамалды немесе Пьенижный сияқты нацистік концлагерьлерде және түрмелерде қаза болды. Сол соғыста қалған еврей қауымы Холокост кезінде құрылыққа түсті. Соғыс кезінде немістер қалада нацистік түрме және аймақта, оның ішінде қаланың өзінде бірнеше мәжбүрлі еңбек лагерьлерін ұстады. 1945 жылдың 21 қаңтарынан бастап көптеген тұрғындар қаланы тастап кетті, ал соңғы неміс бөлімшелері 30–31 қаңтар түнінде шегінді.

Barczewo (until 1946 Wartembork; Wartenburg in Ostpreußen) is a town in Olsztyn County, Warmian Masurian Voivodeship, Poland. It is situated 20 km northeast of Olsztyn, in the historic region of Warmia. As of December 2021, the town has a population of 7,483. In 1440 the town joined the Prussian Confederation, at the request of which Polish King Casimir IV Jagiellon signed the act of incorporation of the region to the Kingdom of Poland in 1454. In 1466, after the Second Peace of Toruń, the town was confirmed as part of Kingdom of Poland. It was the place of fights of the Polish–Teutonic War of 1519–1521. In April 1520 a battle was fought in the vicinity, in November 1520 the town was successfully defended by the Poles, and in January 1521 the Teutonic Knights came back and launched artillery fire on the town, but eventually withdrew. Gerard Labuda and August von Haxthausen give the number of 1500 Poles and 590 Germans living in the town in 1825. According to pl this was part of Prussian repressions against Poles as the monastery was seen as particularly problematic by Prussian authorities for being a center of Polish resistance. A Jewish Synagogue was built in 1847, and a Jewish cemetery from the 19th century exists as well. In 1885 a mass rally was organised by Poles, demanding among others that Polish children should be allowed to use their language in education In 1886 a bookstore with Polish books and publications was opened in the town and came into conflict with German authorities who wanted it to remove Polish language signs. In the plebiscite of 1920 3,020 inhabitants voted to remain in Weimar German East Prussia, 140 votes supported reborn Poland. In the interwar era the town was the residence of the fictional Kuba spod Wartemborka, a pseudonym of a figure in Polish press in Warmia created by Seweryn Pieniężny (syn) which ridiculed Germanisation efforts against Poles in the region. Polish organisations continued to thrive in the town, up until Second World War; as Nazi Party was elected to power in Germany, repressions intensified, eventually many Polish activists were either imprisoned or, like Pieniężny, murdered in Nazi concentration camps and prisons. During that war, the remaining Jewish community was murdered in the Holocaust. During the war, the Germans operated a Nazi prison in the town, with several forced labour subcamps in the region, including one in the town itself. Many inhabitants fled the town since 21 January 1945, and the last German units withdrew during the night of 30–31 January.

Тарихи тұрғындар саны

1825: 2,090, оның ішінде туған тілі бойынша 1,500 поляк (72%) және 590 неміс (28%). 1837: 2,550, оның ішінде туған тілі бойынша 1,794 поляк (70%) және 756 неміс (30%).

Қызықты жерлер

Барчевода тарихи ескі қала сақталған, онда бірнеше ерекше ескерткіштер бар, соның ішінде кірпіш готикалық Святой Анна шіркеуі және готикалық-Ренессанс-барокколық Святой Андрей шіркеуі орналасқан. Бұл шіркеуде Польша королі Стефан Баторийдың туыстары – Андраш Баторий мен Балтазар Баторийдің маньеризм стиліндегі кенотафтары сақталған. Польша композиторы және органшы Феликс Нововьежскийге арналған Феликс Нововьежский мұражайы оның туған жері мен отбасы үйі орналасқан ескі қалада жайғасқан. Сондай-ақ, ескі Барчево қамалының қалдықтары да бар.

Көлік

Қала арқылы Польшаның 16-шы ұлттық тас жолы және 595-ші облыстық тас жолы өтеді. Сонымен қатар, пойыз станциясы да бар.

Спорт

Жергілікті футбол клубы — Пиза Барчево. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.