Кіріспе

Француз ақыны Луи Жак Наполеон Бертран, көбінесе Алойсиус Бертран атты қаламдырымен танымал (20 сәуір 1807 – 29 сәуір 1841), француз романтизмінің ақыны, драматург және журналист болған. Ол француз әдебиетінде проза поэзиясын енгізгенімен белгілі және Символизм қозғалысының алға басушысы саналады. Оның шедеврi – 1842 жылы, өлімінен кейін жарияланған «Гаспар де ла Нуит» прозалық өлеңдер жинағы; оның үш өлеңі 1908 жылы Морис Равелдің осы аттас фортепиано сюитасына әдептелген.

Өмірбаян

1807 жылы 20 сәуірде Сева қаласында туған Луи Жак Наполеон Бертран – Жорж пен Лоур (немесе Лорин Мари) Бертранның ұлы, шешесі Дэвико болған. Жорж Бертран 1768 жылы 22 шілдеде Сорси Сент-Мартинде (немесе басқа деректер бойынша Саулейуде) солдаттар отбасында дүниеге келді. Жандармерия лейтенанты болған ол, ата-анасының тілегімен дін қызметкері болуға тиіс еді, бірақ семинариядан қашып, 1785 жылы 7 мамырда Орлеанның 16-шы драгон полкіне қатысты. Оның алғашқы некесінен Мари Жанна Ремонд (1779 жылы 23 ақпанда Монбардта туған) 1800 жылы 9 наурызда Дениз есімді қызды дүниеге әкелді, бірақ әйелі үш айдан кейін қайтыс болды. Ол екінші әйелі Лаур Дэвикоға (1782 жылы 2 тамызда туған) Монтенот департаментінде (қазіргі Кунео провинциясы) тұрғанда, 1806 жылы 3 маусымда Севада үйленді. 1807 жылы ағасы Луи дүниеге келгеннен кейін, 1808 жылы 17 шілдеде екінші ұлы Жан Балтазар туды. 1812 жылы 15 наурызда Жорж Сполетода жандармерия капитаны болып тағайындалды, сол кездегі қала әкімі Пьер Луи Родерер еді. Сол жерде, 23 желтоқсанда ақынның әпкесі Изабелла Каролина (немесе Элизабет) дүниеге келді. 1814 жылы 3 қыркүйекте ол Мон-де-Марсанға жіберілді, онда Ланс департаментінің префекті Шарль Жан Харельмен танысты. 1815 жылдың тамыз айының соңында зейнеткерлікке шығып, Ланс өңірін тастап, Дижонға көшіп барды. 1816 жылы 19 наурызда оның төртінші баласы, Шарль Фредерик (кейін журналист болған) дүниеге келді.

Париждегі соңғы жылдары

1833 жылдың қаңтар айында ол Парижге қайта оралды. Ұзақ өтпей, баспагер Эжен Рендуэль «Гаспардты» жариялауға келісіп, тіпті оны қазан айында шығаратынын мәлімдеді. Барон Родерердің хатшысы болды. Ол Уолтер Скотттың «Мартин Вальдек баяндары» шығармасынан шабыдаланып, 3 актідегі әндер мен 6 сахнадан тұратын «Питер Вальдек немесе адамның құлауы» атты пьеса жазды. 1834 жылдың көктемінде ол Селестин Ф. кездесіп, оған үйлену ұсынысын жасады. Жак Бонь айтуынша, анасы осы одаққа қарсы болған, ал Макс Мильнердің сөзінше, оның махаббаты тек бір жақты болған. 1835-1837 жылдар аралығында ол ауыр қаржылық қиындыққа тап болып, көптеген адамдардан қарыз алуға мәжбүр болды. Теодор де Банвилл, Бодлердің ізбасары және кейіннен қарсыласы, оған туберкулез жұқтырды, сондай-ақ 1883 жылы шыққан «Сиқырлы Фонарь» кітабының кіріспесінде Бертранды басты шабыт көзі деп атады. Ол Символистер үшін, әсіресе жиырма жасында оны ашқан және өмірі бойы оның шығармаларына сілтеме жасаған Стефан Малларме үшін аса құрметті авторға айналды. Дегенмен, оның еңбектері тек 20 ғасырда ғана толыққанды мойындалды. Макс Якоб Бертранды прозалық поэзияның авторы ретінде таныстырды, 2 томдық.