Кіріспе

Лемур түрлері
Түрлер қорабы
| атауы = Верро сифакасы
| таксоны = Propithecus verreauxi
| авторитеті = А. Грандидье, 1867
| суреті = Verreauxs Sifika Kirindy Madagascar.jpg
| статусы = CR
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус анықтамасы =
| статус2 = CITES A1
| статус2 жүйесі = CITES
| статус2 анықтамасы =

Верро сифакасының ми қабығы салыстырмалы түрде төмен және жазық. Бетінің пішіні көптеген басқа индридтерге қарағанда кеңірек, бірақ мұрны кішкентай. Бұл сифака түрі ерекше тіс құрылымымен де ерекшеленеді. Оның тіс формуласы: Жоғарғы тіс қатарындағы алдыңғы тістері өте кішкентай және I1 мен I2 арасындағы кеңістікке қарай сәл иілген. Төменгі жақ сүйегінде Верро сифакасының стрепсиринилерге тән ерекшелігі – тіс тарағы байқалады. Тіс тарағы – төменгі қисайған тіс және кәдімгі тіс арасынан құралып, ауыздың алдыңғы жиегінен шығып тұрады. P. verreauxi жапырақтарды, жемістерді және гүлдерді ұсатуға көмектесетін, жапырақ жеушілерге тән биік, кескіш молярлық тіс қырларын да көрсетеді. Дене құрылысы бойынша Верро сифакасының қол-аяқ аралық индексі 63-66 аралығында төмен. Оның қабырға қуысы көптеген прозимиандарға қарағанда кең, көптеген бел омыртқалары бар, бұл оған айқын икемділік береді. Жазық биік және тар, ал ацетабулум салыстырмалы түрде жайпақ, бұл да икемділікке мүмкіндік береді. Басқа индридтер сияқты, P. verreauxi қысқа тобық сүйегіне, сүйір тырнақтарға және жартылай қанаттанған қолдар мен аяқтарға ие.

Диета

Верро сифакалары әдетте таңертең және кешкі уақытта топтарымен тамақ іздейді, бұл оларға күннің ең ыстық сағаттарында демалуға мүмкіндік береді. Олар өсімдіктермен қоректенеді; жапырақтар, жемістер, қабық және гүлдер – диетаның негізгі құрамы. Дегенмен, олар негізінен жапырақ жегіштер (жапырақтар жыл бойы, әсіресе құрғақ маусымда рационның басым бөлігін құрайды) және қолжетімділігіне емес, сапасына (танин мөлшерінің төмендігіне) қарай тағам таңдайтын көрінеді.

Мінез-құлық

Верроның сифакалары күндізгі және ағаш өміріне бейімделген, қолдарын және аяқтарын созып күн сәулесінде жылынады. Ағаштар арасында ілініп, тік тіректерге секіріп қозғалады. Ағаштар арқылы едәуір қашықтыққа – 9-10 метрге секірулері жиі кездеседі. Жерде екі аяғымен секіріп жүреді. 2-12 жеке тұлғадан тұратын отбасылық топтарда немесе әскерлерде тіршілік етеді, топтарда бір еркек және бір әйел немесе көптеген еркектер мен әйелдер болуы мүмкін. Топтар мен популяциялардағы жыныс арақатынасы еркектерге қарай көбірек немесе аздап бұрылуы мүмкін. Көптеген топтар бір басым еркек және оның туыс еместерінен құралған әйелдері бар гаремдік топтарға ұқсайды. Олардың мекендейтін аумағы 2,8-5,0 га, және аумақтық болғанымен, аумақтық шекараларды қорғаудың орнына тамақ көздерін қорғайды, себебі шекаралар көбінесе үстіне жатады. Әйелдер еркектерге басымдық береді, матриархалды қоғам құрайды. Әйелдер аумақты белгілеу үшін анальдық секрецияны пайдаланады, ал еркектер арнайы секрецияларды (анальдық және жұтқыншақ бездерінен) аумақтық мақсаттарға қарағанда жыныстық "жарнама" үшін көбірек қолданады. Еркектердің екі түрлі түсі бар: таза немесе дақты кеуде, олар жұтқыншақ бездерінен шыққан секрециялармен алынып, кеудесінің жоғарғы бөлігін сүртіп бетке жағылады. Дақты кеуделі еркектер ең белсенді түрде белгіленеді, ал кеудедегі дақтардың болуы тестостерон деңгейімен байланысты. Еркектер мен әйелдер биологиялық нарықта қатысады, жұптасу маусымында күтім жасауға күтім жасауды алмастырады, ал жұптасу кезеңінде әйелдер ұсынған репродуктивтік мүмкіндіктерге (жыныстық қол жеткізілім) күтім жасауды ұсынады. Бір зерттеуге сәйкес, әйелдер таза кеуделі еркектерге қарағанда дақты кеуделі еркектермен көбірек жұптасады. Ал таза кеуделі еркектер, иісі аз болғандықтан, әйелдерге көбірек күтім көрсетеді. Бұл "күтімге жыныстық қатынас" тактикасы таза кеуделі еркектерге, олардың мүмкіндігі төмен болса да, әйелдермен жұптасуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сифакалардың жұптары агрессивті эпизодтардан кейін жиі қайта кездеседі: татуласу тамаққа қатысы болмағанда және агрессияның қарқындылығы төмен болғанда жиірек болады. Бұл түрде ойын мінез-құлқы ересек жасқа дейін сақталады, оны, әсіресе, жұптасу кезеңінде бейтаныс еркектер, ксенофобияны азайту үшін мұзды бұзу механизмі ретінде пайдаланады. Сифакалардың дауыстарын зерттеу кезінде, ыңғыраған үн антирапторлық реакциямен байланысты екені анықталды, онда Верро сифакалары көтеріліп, төмен түседі. Екінші жағынан, "тчи фак" дауысты дыбыстары мен ырылдаудың мағынасы популяцияға байланысты өзгереді, жердегі жыртқыштарға ұшыраған популяцияда бұл дауыстар сифакалар төмен қарап, жоғары көтерілетін анти-жердегі реакциямен байланысты, ал басқа популяцияда "тчи фак" ерекше емес қашқыштық реакциямен және ырылдаумен байланысты. Әйелдер 130 күндік жүктілік кезеңінен кейін маусым мен тамыз айлары аралығында бір бала туады. Алғашқы 6-8 аптада бала анасының қарынына жабысады, ал келесі 19 аптада анасының арқасына жабысады. Балалардың шамамен 30% -ы фосса (Cryptoprocta ferox) және Мадагаскар бүркіті (Polyboroides radiatus) сияқты жыртқыштардың шабуылынан жоғалады. және оның IUCN қорғау статусы 2020 жылы қауіпті түрде жойылып бара жатқан түрге жаңартылды. Мадагаскардың оңтүстік-батысындағы Беза Махафали арнайы қорығындағы түрдің ұзақ мерзімді, кең ауқымды демографиялық зерттеуі сифака популяциясының өсу қарқыны 0,98 (сенімдік интервалдары 1-ге дейін) болғанын көрсетті, бұл популяцияның жақын арада жойылу қаупі жоқ екенін көрсетеді. Алайда, қатты құрғақшылықтар мен жауын-шашынның жылдық өзгеруінің күшеюі популяцияның өсу қарқынын төмендетуі мүмкін.