Кіріспе

Гипноздық дәрі

Флуразепам (Dalmane және Dalmadorm сауда маркаларымен танымал) – бензодиазепин туындысы. Ол көкейкешті басатын, құрысуға қарсы, ұйқы келтіретін, тыныштандыратын және қаңқа бұлшық еттерін босаңсытатын қасиеттерге ие. Ол ұзақ жартылай ыдырау кезеңіне ие метаболитті түзеді, ол қанда бірнеше күн бойы сақталуы мүмкін. Флуразепам 1968 жылы патенттелген және сол жылы медициналық қолданысқа енгізілген. Roche Pharmaceuticals компаниясы жасаған флуразепам – нарыққа шығарылған алғашқы бензодиазепин гипноздық дәрілердің бірі болды.

Медициналық қолданыстар

Флуразепам ресми түрде жеңіл-орташа деңгейдегі ұйқысыздыққа көрсетіледі және осыған байланысты, ұйықтау қиындығы, жиі ояну, ерте ояну немесе олардың комбинациясы сияқты жеңіл-орташа ұйқысыздықтан зардап шегетін науқастарды қысқа мерзімді емдеу үшін қолданылады. Флуразепам – ұзақ әрекет ететін бензодиазепин, және кейде ұйқыны сақтауда қиындық туындайтын науқастарға қолданылады, бірақ лопразолам, лорметазепам және темазепам сияқты жартылай ыдырау мерзімі орташа бензодиазепиндер де ұйқыны сақтауда қиындық туындайтын науқастарға көрсетіледі. Флуразепам 2019 жылдың қаңтар айында оның жалғыз өндірушісі Mylan Pharmaceuticals өндірісті тоқтатқаннан кейін АҚШ-та уақытша қолжетімсіз болды. 2019 жылдың қазан айында FDA дәріханаларға өндірушілердің 2019 жылдың желтоқсан айының басынан ортасына дейін қайтадан жабдықтауды күтуге болатынын хабарлады. Осы күннен бастап флуразепам АҚШ-та қайтадан қолжетімді.

Жанама әсерлер

Ең көп кездесетін қолайсыз әсерлері - бас айналу, ұйқышылдық, жеңіл басы ауру және атаксия. Флуразепамды қолдануға шаларапаттық мүмкіндігі бар, сондықтан оны алкогольдік ішімдіктермен немесе ұйқышылдықты тудыруы мүмкін кез келген затпен бірге қолдануға болмайды. Тәуелділікке әкелуі және тіпті өлімге ұшыратуы мүмкін. Флуразепам қолданушылар осы дәріні тек дәрігердің тағайындамасына сәйкес қабылдауы керек, және оны пайдаланушы толық түн ұйықтауды жоспарлаған кезде ғана ішуі керек. Келесі күні ұйқышылдық жиі кездеседі және емдеудің бастапқы кезеңінде, плазмадағы тұрақты деңгейге жеткенге дейін жинақталу кезінде күшейе беруі мүмкін. 2009 жылғы мета-талдау көрсеткендей, гипноздық препараттарды қабылдаған адамдарда фарингит немесе синусит сияқты жеңіл инфекциялардың көрсеткіші плацебо қабылдағандармен салыстырғанда 44%-ға жоғары болған. 2020 жылдың қыркүйегінде АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) барлық бензодиазепин препараттары үшін қосымша ескертуді жаңартуды талап етті, осы сыныптағы барлық препараттарда қолданудың теріс салдары, шаларапаттық қолдану, тәуелділік, физикалық тәуелділік және тоқтату симптомдарының қауіптерін толық сипаттау үшін.

Толеранттылық, тәуелділік және ауруға шалдығу

Флуразепамды ұзақ мерзімді қолдану дәріге төзімділік, дәріге тәуелділік, қайта оралған ұйқысыздық және орталық нерв жүйесіне (ОНЖ) қатысты қолайсыз әсерлермен байланысты екені анықталды. Флуразепамды ұзақ мерзімді қолданумен байланысты болатын асқынуларды болдырмау үшін, оны қысқа мерзімге және ең төмен дозада қолдану ұсынылады. Дегенмен, фармакологиялық емес емдеу әдістері ұйқы сапасын тұрақты түрде жақсартуға көмектеседі. Флуразепам және басқа бензодиазепиндер, мысалы, фозазепам мен нитразепам психогериатриялық пациенттерге жеті күн қолданғаннан кейін тиімділігін жоғалтады. Флуразепам барбитураттармен толеранттылық байланысын бөліседі және барбитураттарға үйренген адамдарда барбитураттарды флуразепаммен алмастыру оңай. Флуразепамды қолдануды тоқтатқаннан кейін, шамамен төрт күннен кейін қайта оралған әсер немесе бензодиазепиннен бас тарту синдромы пайда болуы мүмкін.

Қарсы көрсетілімдер және ерекше сақ болу керек

Бензодиазепиндерді қарттарда, жүктілік кезінде, балаларда, алкоголь немесе нашақорлыққа тәуелді адамдарда, сондай-ақ бірнеше психикалық аурулары бар адамдарда қолданғанда айрықша сақтық қажет.

Қарттар

Флуразепам, басқа бензодиазепиндер мен бензодиазепиндік емес гипнотикалық препараттар сияқты, түнде немесе ертесі күні оянатын адамдарда дене тепе-теңдігін және тұру тұрақтылығын нашарлатады. Көбінесе құлау мен жамбас сүйегінің сыну жағдайлары тіркеледі. Алкогольмен бірге қолдану осы бұзылуларды күшейтеді. Бұл бұзылыстарға толық емес, бірақ ішінара төзімділік дамиды. Ұйқысыздық пен егде саягөйлерді емдеуге қатысты медициналық әдебиеттің кең ауқымды шолуы, барлық жастағы ересектерде ұйқысыздыққа дәрі-дәрмексіз емдеудің тиімділігі мен ұзақтығына қатысты маңызды дәлелдер бар екенін және осы емдеу шаралары жеткілікті пайдаланылмағанын көрсетті. Флуразепамды қоса алғандағы бензодиазепиндермен салыстырғанда, бензодиазепиндік емес седативтік гипнотиктер егде саягөйлерде тиімділік тұрғысынан айтарлықтай артықшылықтарды ұсынбайды. Дегенмен, егде саягөй пациенттерде төзімділік аздап жақсарады, себебі бензодиазепиндер бензодиазепиндік емес седативтерге қарағанда құлау, есте сақтау қабілетінің бұзылуы және шектеудің жоғалуы ("парадоксалдық ашу") қаупін орташа деңгейде арттырады. Мелатонин агонисттері сияқты жаңа әсер ету механизмімен және жақсартылған қауіпсіздік профилімен жабдықталған жаңа препараттар егде саягөйлерде созылмалы ұйқысыздықты емдеуде үміт береді. Ұйқысыздықты емдеу үшін седативтік гипнотикалық препараттарды ұзақ мерзімді қолданудың ғылыми негізі жоқ және когнитивтік бұзылу (антероградты амнезия), күндізгі ұйқышаңдық, моторлық координацияның бұзылуы және автокөлік апаттары мен құлау қаупі сияқты потенциалды жағымсыз әсерлерге байланысты қолданудан бас тартылады. Сонымен қатар, седативтік гипнотиктерді ұзақ мерзімді қолданудың тиімділігі мен қауіпсіздігі 3 айлық емнен кейін плацебодан жоғары емес, ал 6 айлық емнен кейін плацебодан нашар болып табылады.

Фармакология

Флуразепам – "классикалық" бензодиазепин; басқа да классикалық бензодиазепиндерге диазепам, клоназепам, оксазепам, лоразепам, нитразепам, бромазепам және хлоразепат жатады. Флуразепам белсенді метаболит – N-десалкилфлуразепамды түзеді, оның жартылай шығарылу кезеңі өте ұзақ. Флуразепам липофильді, бауырда окистелу жолдары арқылы метаболизмге ұшырайды. Флуразепамның негізгі фармакологиялық әсері – GABAA рецепторындағы бензодиазепин орнына байланысу арқылы GABAA рецепторындағы ГАМК (GABA) әсерін күшейту, нәтижесінде GABAA нейронына хлорид иондарының ағыны артады. Флуразепам жүктілік кезінде қолдануға қарсы көрсетіледі. Флуразепам ана сүтіне өтетіндіктен, бала эмизу кезінде оны қолдануды тоқтату ұсынылады.

Қате пайдалану

Флуразепам – теріс пайдалануға мүмкіндігі бар дәрі. Есірткіні теріс пайдаланудың екі түрі кездесуі мүмкін: көңіл көтеру үшін қолдану немесе медициналық кеңеске қайшы, ұзақ мерзім бойы қолдану.

Құқықтық мәртебе

Флуразепам Психотроптық заттар жөніндегі конвенцияның IV тізіміне жатады.