Кіріспе

Мұзқаймақ дайындауға арналған ас үй жабдықтары

Үй шаруашылығына арналған мұзқаймақ машинасы – жеке тұтыну үшін шағын көлемде мұзқаймақ жасауға қолданылатын құрал. Мұзқаймақ дайындағыштар қоспаны қолмен айналдыру арқылы немесе электрмоторды пайдалану арқылы дайындауы мүмкін. Дайындалған қоспа көбінесе машинаны алдын ала салқындату арқылы немесе қоспаны қатыратын машинаны қолдану арқылы суытылады. Мұзқаймақ машинасы қоспаны араластыра отырып, бір мезгілде қатыруы керек, осылайша қоспаға ауа толтырылып, мұз кристалдарының кіші болуы (50 мкм-ден кем) қамтамасыз етіледі. Нәтижесінде, көптеген мұзқаймақтар дереу жеуге дайын болады. Дегенмен, құрамында спирт бар мұзқаймақтар берік консистенцияға қол жеткізу үшін қосымша салқындатуды қажет етеді.

Тарих

1832 жылы Аугуст Джексон көптеген балмұздақ рецептерін жасап, мұзға тұз қосу арқылы балмұздақ дайындаудың жақсырақ әдісін ойлап тапты, соның арқасында ол атақты болды. 1843 жылы Филадельфиялық Нэнси М. (Дональдсон) Джонсонға АҚШ-та алғашқы шағын, қолмен айналдырылатын балмұздақ мұздатқышына патент берілді. Мұздатқыш қалайыдан жасалған цилиндр болды. "Мұздың патшайымы" аталған Виктория дәуіріндегі британдық тамақ кәсіпкері Агнес Маршалл бір стақан балмұздақты бес минут ішінде мұздата алатын балмұздақ машинасына патент алды.

Процесс

Мұзқаймақ дайындаушылар қоспаны қолмен айналдыру арқылы немесе электр қозғалтқышын пайдалану арқылы дайындауы мүмкін. Нәтижесінде алынған қоспа көбінесе машинаны алдын ала салқындату арқылы немесе қоспаны қатыратын машинаны пайдалану арқылы суытылады. Мұзқаймақ дайындаушы қоспаны ауамен қанағаттандыру және мұз кристалдарын кішкентай (50 мкм-ден кем) ұстау үшін, оны араластыра отырып, бір уақытта қатыруы керек. Уильям Янг 1848 жылы "Джонсон Патентті мұзқаймақ жасағыш" деп аталатын машинаны жасады. Қолмен айналдырылатын машиналарға мұз бен тұз қоспасын әрбір партия мұзқаймақ жасау үшін толықтыру қажет. Әдетте, тас тұзы қолданылады. Тұз мұзды ерітеді және қату температурасын төмендету арқылы температураны төмендетеді. Тұзды судың қату температурасы таза судың қату температурасынан төмен. Тұздың құрамына байланысты тұзды су нөлден төмен температурада қатып қалмайды. Мұздату температурасы жеуге жарамды қоспаны баяу қатыруға көмектеседі, соның арқасында мұзқаймақ жасалады. Кейбір кішкентай қолмен басқарылатын құрылғылар салқындатқышпен толтырылған қуыс қабырғалары бар ыдыстан тұрады. Олардың көлемі шамамен бір пинт (500 мл). Араластыру құралы көбінесе пластик қақпаққа орнатылған. Қоспа мұздатылған ыдысқа құйылып, тоңазытқышқа қойылады. Қажетті консистенция мен дәмге жеткенше, араластыру құралы әр он минут сайын бірнеше сағат бойы қолмен айналдырылады.

Электрлік машиналар

Электрлік балмұздақ машинасының төрт түрі бар. Әрқайсысында электр қозғалтқышы болады, ол қоспаны араластыру үшін ыдысты немесе аралағышты қозғайды. Төрт түрдің арасындағы басты айырмашылық – салқындату әдісінде.

Сақтауға арналған машиналар

Үстел үстіндегі машиналар қабырғалары арасында ерітіндісі бар екі қабырғалы ыдысты пайдаланады (әдетте дистилляцияланған су және мочевина), ол қатыру үшін шамамен 24 сағатқа дейін тұрғаннан кейін дайын болады. Мұздатылғаннан кейін ыдыс машинаға салынып, қоспа ыдысқа қосылып, машина іске қосылады. Араластырғыштар айналып, қоспаны қатыру барысында араластырады. 20-30 минуттан кейін екі қабырға арасындағы ерітінді еріп, мұзқаймақ қатып шығады. Бұл машинаның артықшылығы салыстырмалы түрде арзан болуында, бірақ мұздатылған ыдыспен бір уақытта тек бір партия жасауға болады. Келесі партия жасау үшін ыдысты қайтадан мұздату қажет. Көп партия жасау үшін машинаға қосымша ыдыстар керек, олар үшін де қосымша мұздатқыш кеңістік қажет.

Шағын мұздатқыш-бұйымды машиналар

Шағын мұздатқыш машиналары мұздатқышқа (немесе тоңазытқыштың мұздатқыш бөлігіне) орналасады және азық-түлік процессорына ұқсас, бірақ баяу қозғалыспен жұмыс істейді. Бірнеше секунд сайын араластырғыштар қоспаны араластырып, ірі мұз кристалдарының пайда болуын болдырмайды. Мұздық жеткілікті мұздағанда, араластырғыштар автоматты түрде айналуын тоқтатып, жоғары көтеріледі. Қоспа мұздатқышта салқындатылғандықтан, басқа балмұздақ жасау машиналарына қарағанда, олар салқындату элементімен тікелей жанасу арқылы жұмыс істейді, мұздатуға көбірек уақыт кетеді. Бір кемшілігі – мұздатқыш есігін жақын жердегі электр розеткасына қосылған жалпақ сымға жабу қажет. Дегенмен, кейбір заманауи тоңазытқыштарда мұз құймақ жасауға арналған құрылғы немесе мұздатқыш машиналары үшін арнайы электр розеткасы болады. Бұл типтегі балмұздақ жасау машиналарын алдын ала мұздатудың қажеті жоқ. Алайда, кейбір адамдар осы машинаның баяу әдісі салдарынан төмен сапалы балмұздақ шығарады деп санайды. Сондай-ақ, сымсыз, батареямен жұмыс істейтін мұз құймақтар да бар, оларды тікелей мұздатқышқа қоюға болады, бірақ…

Құрастырылған мұздатқыш машиналар

Қымбат және көбінесе үлкен машиналарда тоңазыту механизмі орнатылған, сондықтан ыдысты алдын ала салқындатудың қажеті жоқ. Салқындату жүйесі іске қосылғаннан кейін бірнеше минут өткен соң қоспаны құюға және аралағышты іске қосуға болады. Салқындатқыш ыдысы бар машиналар сияқты, мөлшеріне және рецептіне қарай, балмұздақ жиырма-отыз минутта дайын болады. Бұл машиналарды дайындықсыз дереу пайдалануға болады және олар партиялар арасында үзіліссіз кез келген мөлшерде балмұздақ жасауға мүмкіндік береді. Кейбір машиналарды пайдалану алдында он екі сағат күтпестен жылжытуға болмайды, себебі құрылғыны жылжыту тоңазыту жүйесіндегі салқындатқыштың орнын ауыстырады. Мұндай машиналар әдетте бір орында бекітіліп, қолдануға дайын күйде тұрады, сондықтан оларды кішкентай ас үйлерде пайдалану ыңғайсыз.

Мұз тұзымен жұмыс істейтін салқындатқыш машиналар

Төртінші типтегі электрлік мұз құймағы мұз бен тұз толтырылған сыртқы ыдысты суыту үшін пайдаланады, бұл мұздың еріу температурасын төмендетеді. Ішкі цилиндрде мұздық қоспасы, араластырғыш және қабысқаш жиынтығы орналасқан. Шамамен 75 айналым/мин жылдамдықта жұмыс істейтін жоғары жылдамдықты электр моторы, цилиндрді айналдыратын, қабысқашты кері айналдыратын және араластырғыш қалақшаларын қозғалмайтын күйде ұстайтын механизмді қоздырады. Цилиндр айналғанда мұздық қоспасы цилиндрдің ішкі қабырғасында қатып қалады. Кері айналатын қабысқаш қатып қалған өнімді цилиндр қабырғасынан үнемі алып, қоспаға қайтарады. Цилиндрдің тұрақты айналу қозғалысы және қозғалмайтын араластырғыш қалақшалары қоспаның қалыңдауын қамтамасыз етеді. Жеткілікті уақыт, мұз және тұз нәтижесінде тегіс, "бір қалыпты" мұздық шығады.